FinTech, AI και big data: Γιατί τα χρηματοοικονομικά αλλάζουν λεξιλόγιο – Και κανείς δεν μπορεί να το αγνοήσει
Η εικόνα της χρηματοοικονομικής ως ενός κλάδου που βασίζεται αποκλειστικά σε ισολογισμούς, προβλέψεις και μαθηματικά μοντέλα ανήκει πλέον στο παρελθόν. Σήμερα, τράπεζες, επενδυτικοί οργανισμοί, επιχειρήσεις και εποπτικές αρχές λειτουργούν σε ένα περιβάλλον όπου η τεχνολογία έχει περάσει από τον ρόλο του εργαλείου στον ρόλο του πυρήνα.
Όροι όπως τεχνητή νοημοσύνη, big data, blockchain και κανονιστική συμμόρφωση δεν αποτελούν πια εξειδικευμένη ορολογία για λίγους. Έχουν ενσωματωθεί στην καθημερινότητα της αγοράς, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται αποφάσεις, αξιολογούνται κίνδυνοι και σχεδιάζονται χρηματοοικονομικά προϊόντα.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν αυτή η αλλαγή ήρθε για να μείνει. Είναι αν οι επαγγελματίες του κλάδου μπορούν να την παρακολουθήσουν.
Το νέο λεξιλόγιο της αγοράς
Η σύγχρονη χρηματοοικονομική εξελίσσεται σε ένα πολυδιάστατο πεδίο, όπου τεχνολογία, κανονισμοί και στρατηγική συνδέονται στενά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα προγράμματα σπουδών που διαμορφώνονται γύρω από τη χρηματοοικονομική τεχνολογία (FinTech), αποτυπώνοντας τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς.
FinTech δεν σημαίνει απλώς ψηφιακές πληρωμές ή mobile banking. Περιγράφει τη συνολική αναδιάρθρωση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών: από πλατφόρμες δανεισμού και επενδύσεων μέχρι νέα επιχειρηματικά μοντέλα που μειώνουν κόστος και επιταχύνουν συναλλαγές. Για τα στελέχη, η κατανόηση αυτών των δομών γίνεται κρίσιμη για τη διαχείριση αξίας.
Η τεχνητή νοημοσύνη και η μηχανική μάθηση εφαρμόζονται ήδη σε ανάλυση πιστωτικού κινδύνου, πρόβλεψη αγορών, εντοπισμό απάτης και διαχείριση χαρτοφυλακίων. Όσο αυξάνεται ο όγκος των δεδομένων, τόσο μεγαλώνει και η ανάγκη κατανόησης των περιορισμών τους, ώστε οι αλγόριθμοι να μη μετατρέπονται σε «μαύρα κουτιά» αποφάσεων.
Η ανάλυση μεγάλων δεδομένων (big data analytics) επιτρέπει σε οργανισμούς να αξιοποιούν πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο, να προβλέπουν συμπεριφορές και να βελτιώνουν τη στόχευση προϊόντων. Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι μόνο η τεχνική επεξεργασία, αλλά η στρατηγική μετατροπή της πληροφορίας σε επιχειρηματική αξία.
Παράλληλα, η κανονιστική συμμόρφωση αποκτά κεντρικό ρόλο. Σε ένα περιβάλλον αυξημένης εποπτείας, η συμμόρφωση δεν αποτελεί πλέον γραφειοκρατική υποχρέωση, αλλά παράγοντα εμπιστοσύνης και βιωσιμότητας. Δεν είναι τυχαία η άνοδος των ειδικοτήτων RegTech, που συνδυάζουν νομική γνώση και τεχνολογικά εργαλεία.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η κυβερνοασφάλεια, καθώς οι ψηφιακές επιθέσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα συνεπάγονται άμεσο οικονομικό, νομικό και θεσμικό κόστος. Η ασφάλεια των συστημάτων λειτουργεί πλέον ως το «αόρατο θεμέλιο» της σταθερότητας.
Τέλος, το blockchain και τα crypto-assets επαναφέρουν τη συζήτηση γύρω από την έννοια της αξίας, της διαφάνειας και της εποπτείας, δημιουργώντας ευκαιρίες αλλά και νέες απαιτήσεις γνώσης για επιχειρήσεις και επενδυτές.
Ο ρόλος της εκπαίδευσης στη νέα εποχή
Οι αλλαγές αυτές αντανακλώνται και στον τρόπο με τον οποίο επαναπροσδιορίζεται ο ρόλος του πανεπιστημίου. Η αγορά αναζητά πλέον επαγγελματίες με υβριδικό προφίλ: χρηματοοικονομική σκέψη, τεχνολογική κατανόηση και ικανότητα διαχείρισης κινδύνων.
Όπως επισημαίνει ο Αντιπρύτανης Οικονομικών και Ανάπτυξης του ΕΚΠΑ, Αριστείδης Σάμιτας, τα σύγχρονα προγράμματα σπουδών οφείλουν να σχεδιάζονται με πραγματικούς όρους αγοράς και όχι ως αποσπασματικές προσθήκες γνώσεων. Στόχος, όπως τονίζει, είναι η στρατηγική σύνδεση ανάμεσα στη θεωρία, τις δεξιότητες και τις νέες ειδικότητες που ήδη διαμορφώνονται.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η επαφή με την πράξη, μέσω της συμμετοχής στελεχών της αγοράς σε διαλέξεις, workshops και εφαρμοσμένα σεμινάρια. Στη σημερινή χρηματοοικονομική, η γνώση των ορισμών δεν αρκεί· απαιτείται ικανότητα εφαρμογής τους σε πραγματικές συνθήκες.
Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο κ. Σάμιτας στο ΑΠΕ, η κατανόηση αυτής της νέας ορολογίας δεν αποτελεί μόδα της εποχής, αλλά τη «νέα γλώσσα της επαγγελματικής αξιοπιστίας». Σε έναν κόσμο όπου η αλλαγή είναι μόνιμη συνθήκη, η επαγγελματική επάρκεια ξεκινά από την ικανότητα να μιλά κανείς τη γλώσσα της πραγματικότητας.
