Γιατί η Ευρώπη θέλει να απεξαρτηθεί από Visa και Mastercard
-
Visa και Mastercard ελέγχουν σχεδόν τα 2/3 των πληρωμών με κάρτα στην Ευρωζώνη, δημιουργώντας κρίσιμες εξαρτήσεις.
-
Η ΕΕ επιταχύνει πρωτοβουλίες όπως το Wero και το ψηφιακό ευρώ για να ενισχύσει την οικονομική και νομισματική κυριαρχία της.
-
Υπάρχει φόβος ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις προλαβαίνουν τις θεσμικές λύσεις.
Η Ευρώπη πρέπει «επειγόντως» να μειώσει την εξάρτησή της από αμερικανικούς ομίλους πληρωμών, όπως οι Visa και Mastercard, προειδοποίησε η επικεφαλής ενός ευρωπαϊκού τραπεζικού σχήματος, καθώς Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζουν φόβους ότι η κυρίαρχη θέση τους στην αγορά θα μπορούσε να «οπλοποιηθεί» σε περίπτωση επιδείνωσης των διατλαντικών σχέσεων.
«Είμαστε σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένοι από διεθνείς λύσεις πληρωμών», δήλωσε η Martina Weimert, διευθύνουσα σύμβουλος της European Payments Initiative (EPI), μιας κοινοπραξίας 16 ευρωπαϊκών τραπεζών και χρηματοπιστωτικών οργανισμών.
«Ναι, έχουμε κάποια αξιόλογα εθνικά συστήματα καρτών, αλλά δεν έχουμε τίποτα σε διασυνοριακό επίπεδο.
Αν λέμε ότι η ανεξαρτησία είναι τόσο κρίσιμη —και όλοι γνωρίζουμε ότι είναι θέμα χρόνου— χρειαζόμαστε άμεση δράση», τόνισε.
Σύμφωνα με την European Central Bank (ΕΚΤ), οι Visa και Mastercard αντιστοιχούσαν σε σχεδόν τα δύο τρίτα των συναλλαγών με κάρτα στην Ευρωζώνη το 2022, ενώ 13 κράτη-μέλη δεν διαθέτουν καμία εθνική εναλλακτική έναντι των αμερικανικών παρόχων. Ακόμη και στις χώρες όπου υπάρχουν εγχώρια σχήματα, η χρήση τους φθίνει.
Καθώς η χρήση μετρητών μειώνεται, οι ευρωπαϊκές αρχές ανησυχούν ολοένα και περισσότερο ότι η ισχύς των αμερικανικών εταιρειών πληρωμών θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως μοχλός πίεσης σε περίπτωση σοβαρής ρήξης στις διεθνείς σχέσεις.
Πρόκειται για έναν από τους πολλούς τομείς όπου οι αξιωματούχοι θεωρούν ότι η ΕΕ έχει γίνει υπερβολικά εξαρτημένη από αμερικανικές εταιρείες. Πρόσφατα, ο επικεφαλής κυβερνοασφάλειας του Βελγίου προειδοποίησε ότι η Ευρώπη έχει ουσιαστικά «χάσει το διαδίκτυο», λόγω της κυριαρχίας των αμερικανικών τεχνολογικών κολοσσών.
«Η βαθιά ενοποίηση δημιούργησε εξαρτήσεις που μπορούν να καταχραστούν όταν δεν είναι όλοι οι εταίροι σύμμαχοι», προειδοποίησε σε πρόσφατη ομιλία του ο Mario Draghi, πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ. «Η αλληλεξάρτηση, που κάποτε θεωρούνταν πηγή αμοιβαίας αυτοσυγκράτησης, μετατράπηκε σε πηγή ελέγχου και επιρροής».
Η EPI, στην οποία συμμετέχουν μεταξύ άλλων οι BNP Paribas και Deutsche Bank, λάνσαρε το 2024 το Wero, μια ευρωπαϊκή εναλλακτική λύση στο Apple Pay. Το ψηφιακό σύστημα πληρωμών ισχυρίζεται ότι έχει ήδη 48,5 εκατ. χρήστες σε Βέλγιο, Γαλλία και Γερμανία, με στόχο την επέκταση σε online και φυσικά καταστήματα έως το 2027.
Η Weimert σημείωσε ότι οι τράπεζες και οι έμποροι είχαν ήδη συνείδηση της ανάγκης για ένα διασυνοριακό ευρωπαϊκό σύστημα πληρωμών, όμως το γεωπολιτικό πλαίσιο έχει μετατρέψει το ζήτημα σε θέμα πρώτης γραμμής.
Ο ρόλος του ψηφιακού ευρώ
Η ΕΚΤ αναγνωρίζει ότι προηγούμενες ιδιωτικές πρωτοβουλίες —συμπεριλαμβανομένου ενός παλαιότερου σχεδίου της EPI για λανσάρισμα ανταγωνιστικού σχήματος καρτών— απέτυχαν να κλιμακωθούν. Όπως σημείωσε εκπρόσωπός της, οι εμπλεκόμενοι φορείς δυσκολεύτηκαν να ευθυγραμμιστούν σε κοινά πρότυπα.
Γι’ αυτό η κεντρική τράπεζα προωθεί το ψηφιακό ευρώ, μια δημόσια πρωτοβουλία για ψηφιακές πληρωμές σε όλη την Ευρωζώνη, με στόχο την ενίσχυση της νομισματικής κυριαρχίας της Ένωσης.
Ο Piero Cipollone, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ και αρμόδιος για το έργο, υπογράμμισε πρόσφατα τη σημασία του: «Ως Ευρωπαίοι πολίτες, θέλουμε να αποφύγουμε μια κατάσταση όπου η Ευρώπη εξαρτάται υπερβολικά από συστήματα πληρωμών που δεν βρίσκονται υπό τον έλεγχό της».
Το ψηφιακό ευρώ, ωστόσο, διχάζει το πολιτικό σύστημα. Ορισμένες τράπεζες έχουν ασκήσει πιέσεις εναντίον του, υποστηρίζοντας ότι υπονομεύει ιδιωτικές πρωτοβουλίες. Η σχετική ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αργότερα φέτος αναμένεται οριακή.
Βάσει του σχεδίου, οι έμποροι στην Ευρωζώνη θα πρέπει να δέχονται ψηφιακά ευρώ έως το 2029, όταν η ΕΚΤ σκοπεύει να ξεκινήσει την έκδοση του ψηφιακού νομίσματος. Η υποδομή θα είναι ανοιχτή και στον ιδιωτικό τομέα.
Το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να «αποτελέσει το θεμέλιο πάνω στο οποίο, μετά από ενοποίηση, θα μπορούσε να χτιστεί το ευρωπαϊκό ισοδύναμο της Visa ή της Mastercard», δήλωσε η Aurore Lalucq, πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η Weimert, ωστόσο, προειδοποίησε ότι αν οι γεωπολιτικές εντάσεις επιδεινωθούν, το ψηφιακό ευρώ μπορεί να έρθει πολύ αργά.
«Το πρόβλημα με το ψηφιακό ευρώ είναι ότι θα έρθει σε λίγα χρόνια — ίσως μετά τη θητεία του Donald Trump. Φοβάμαι ότι χάνουμε χρόνο», κατέληξε.
