Γιατί οι Ευρωπαίοι δηλώνουν απροετοίμαστοι για την κλιματική αλλαγή
Παρότι η κλιματική αλλαγή έχει πάψει να είναι ένα μελλοντικό σενάριο και επηρεάζει ήδη την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων στην Ευρώπη, η κοινωνία παραμένει σε μεγάλο βαθμό απροετοίμαστη να αντιμετωπίσει τις συνέπειές της. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας πανευρωπαϊκής έρευνας, που αποτυπώνει ένα ανησυχητικό χάσμα ανάμεσα στην αυξανόμενη ανησυχία των πολιτών και στη χαμηλή τους ετοιμότητα απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η συντριπτική πλειονότητα των Ευρωπαίων δηλώνει ότι έχει ήδη επηρεαστεί από φαινόμενα που συνδέονται με την κλιματική κρίση — από παρατεταμένους καύσωνες και πλημμύρες έως ξηρασία και δασικές πυρκαγιές. Ωστόσο, μόνο ένα μικρό ποσοστό πολιτών θεωρεί ότι διαθέτει τα μέσα, τις υποδομές ή τις οικονομικές δυνατότητες για να προστατευτεί επαρκώς στο μέλλον.
Η έρευνα βασίστηκε σε απαντήσεις περισσότερων από 27.000 πολιτών από όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και καταγράφει όχι μόνο τις εμπειρίες τους από τα ακραία φαινόμενα, αλλά και το επίπεδο προετοιμασίας σε επίπεδο νοικοκυριού και τοπικής κοινότητας. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η ανθεκτικότητα παραμένει άνιση και συχνά εξαρτάται από γεωγραφικούς, κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες.
Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα αφορά την ετοιμότητα των νοικοκυριών. Ένα σημαντικό ποσοστό πολιτών δεν διαθέτει βασικά μέτρα προστασίας, όπως επαρκή σκίαση, συστήματα δροσισμού ή αντιπλημμυρική θωράκιση. Ταυτόχρονα, πολλοί δηλώνουν ότι αδυνατούν οικονομικά να διατηρήσουν το σπίτι τους ασφαλές και βιώσιμο σε περιόδους ακραίας ζέστης, γεγονός που αναδεικνύει την κλιματική κρίση και ως κοινωνικό ζήτημα.
Οι ανησυχίες των πολιτών επικεντρώνονται κυρίως στην αύξηση της θερμοκρασίας και στις δασικές πυρκαγιές, με περισσότερους από τους μισούς ερωτηθέντες να δηλώνουν ότι φοβούνται σοβαρά τις μελλοντικές επιπτώσεις αυτών των φαινομένων. Παρόλα αυτά, η μετάφραση της ανησυχίας σε πρακτική προετοιμασία παραμένει περιορισμένη.
Σε περιφερειακό επίπεδο, καταγράφονται σημαντικές διαφοροποιήσεις. Οι χώρες της βόρειας Ευρώπης εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά πολιτών που δηλώνουν ότι έχουν ήδη πληγεί, αλλά και χαμηλότερα επίπεδα λήψης μέτρων ανθεκτικότητας – γεγονός που υποδηλώνει ότι η απουσία έντονων εμπειριών στο παρελθόν μπορεί να καθυστερεί την προσαρμογή.
Για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, τα ευρήματα προσφέρουν ένα σαφές μήνυμα: η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή δεν μπορεί να περιορίζεται σε στρατηγικά σχέδια και μακροπρόθεσμους στόχους. Απαιτεί άμεσες, στοχευμένες παρεμβάσεις που ενισχύουν την ανθεκτικότητα των νοικοκυριών και των τοπικών κοινωνιών, με τρόπο οικονομικά προσιτό και κοινωνικά δίκαιο.
Η ανάγκη αυτή επιβεβαιώνεται και από ευρύτερες ευρωπαϊκές αξιολογήσεις κινδύνου, οι οποίες προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή απειλεί όχι μόνο το περιβάλλον, αλλά και τη δημόσια υγεία, τις υποδομές, την οικονομική σταθερότητα και την ποιότητα ζωής. Η διαχείριση των κλιματικών κινδύνων αναδεικνύεται πλέον σε βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της ευημερίας στην Ευρώπη.
Καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται πιο συχνά και πιο έντονα, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν οι Ευρωπαίοι ανησυχούν – αλλά αν η πολιτική και κοινωνική απάντηση θα κινηθεί με την ίδια ταχύτητα με την κλιματική πραγματικότητα.
