Γιατί οι Νορβηγοί παραμένουν ευτυχισμένοι ακόμα και στον σκοτεινό χειμώνα
- Στη βόρεια Νορβηγία καταγράφονται λιγότερα συμπτώματα εποχικής συναισθηματικής διαταραχής, παρά το παρατεταμένο σκοτάδι.
- Καθοριστικό ρόλο παίζει η νοοτροπία και ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι «αγκαλιάζουν» τον χειμώνα.
- Έξι απλές, καθημερινές πρακτικές μπορούν να βελτιώσουν τη διάθεση και την ψυχική ανθεκτικότητα και σε άλλες χώρες.
Οι σκοτεινοί χειμερινοί μήνες συνδέονται συχνά με χαμηλή ενέργεια, κακή διάθεση και μειωμένη παραγωγικότητα. Ωστόσο, στη Νορβηγία –και ειδικά στον βορρά, όπου ο ήλιος δεν ανατέλλει για εβδομάδες– η εποχική κατάθλιψη εμφανίζεται σπανιότερα απ’ ό,τι σε πολλές άλλες περιοχές του κόσμου.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της έρευνας της Αμερικανίδας ψυχολόγου υγείας Kari Leibowitz, η οποία μετακόμισε στο Τρόμσο για να μελετήσει από κοντά το φαινόμενο. Εκεί διαπίστωσε ότι οι κάτοικοι όχι μόνο αντέχουν τον χειμώνα, αλλά συχνά τον βιώνουν με θετικό τρόπο.
Όπως εξηγεί η ίδια, όταν ζεις σε ακραίες συνθήκες φωτός και καιρού, «δεν έχεις άλλη επιλογή από το να προσαρμοστείς και να αποδεχτείς τον χειμώνα». Αυτή η αποδοχή φαίνεται να λειτουργεί ως ασπίδα για την ψυχική υγεία.
Στο βιβλίο της «Wintern», η Leibowitz περιγράφει έξι βασικές συνήθειες που βοηθούν τους Νορβηγούς να διατηρούν καλή διάθεση και ψυχική ανθεκτικότητα τους σκοτεινούς μήνες.
1. Επαφή με τη φύση, όλο τον χρόνο
Η φιλοσοφία του Friluftsliv –η ζωή στην ύπαιθρο– αποτελεί κεντρικό στοιχείο της νορβηγικής κουλτούρας. Ακόμα και τον χειμώνα, οι βόλτες στο κρύο και τη βροχή θεωρούνται ευεργετικές. Η κίνηση στον καθαρό αέρα ενισχύει την κυκλοφορία του αίματος, το ανοσοποιητικό σύστημα και την παραγωγή ενδορφινών, βελτιώνοντας τη διάθεση.
2. Δημιουργική αξιοποίηση του χειμώνα
Αντί να «μετράμε αντίστροφα» μέχρι την άνοιξη, οι Νορβηγοί δίνουν νόημα στον χειμώνα. Μικρά προσωπικά πρότζεκτ, νέες δεξιότητες ή απλές δραστηριότητες που προσφέρουν χαρά συμβάλλουν σε καλύτερη ψυχική υγεία και μεγαλύτερη αίσθηση ελέγχου.
3. Αλλαγή στο αφήγημα για το σκοτάδι
Ο τρόπος που μιλάμε για τον χειμώνα επηρεάζει ασυνείδητα τη διάθεσή μας. Αντί για λέξεις όπως «καταθλιπτικός» ή «ανυπόφορος», οι Νορβηγοί συνδέουν το σκοτάδι με την ηρεμία και τη βροχή με χαλαρωτικούς ήχους. Η αλλαγή γλώσσας οδηγεί και σε αλλαγή αντίληψης.
4. Ζεστασιά, σωματική και κοινωνική
Μικρά καθημερινά τελετουργικά –ένα ζεστό μπάνιο, ένα φλιτζάνι τσάι, μια θερμοφόρα– βοηθούν το νευρικό σύστημα να χαλαρώσει. Το ίδιο ισχύει και για την κοινωνική επαφή: τον χειμώνα, οι Νορβηγοί δίνουν έμφαση στις μικρές, ζεστές συναντήσεις με φίλους και οικογένεια.
5. Απαλός, ζεστός φωτισμός
Ο φωτισμός παίζει καθοριστικό ρόλο στη διάθεση. Αντί για έντονα φώτα οροφής, προτιμώνται κεριά, φωτάκια και επιτραπέζιες λάμπες. Ο ήπιος φωτισμός μειώνει τον καρδιακό ρυθμό και δημιουργεί αίσθηση θαλπωρής, κάνοντας το σκοτάδι πιο φιλόξενο.
6. Χρόνος προσαρμογής μετά την αλλαγή ώρας
Η κούραση μετά τη μετάβαση στη χειμερινή ώρα είναι φυσιολογική. Η αυξημένη παραγωγή μελατονίνης επηρεάζει την ενέργεια και τη συγκέντρωση. Η Leibowitz συνιστά λιγότερες υποχρεώσεις, περισσότερο ύπνο και χαμηλότερες απαιτήσεις από τον εαυτό μας για λίγες ημέρες, μέχρι να επανέλθει το βιολογικό ρολόι.
