Η Ελλάδα επιταχύνει την αποπληρωμή χρέους – Στην Ιταλία περνά η αρνητική «πρωτιά» της Ευρωζώνης

Για πρώτη φορά εδώ και περίπου δύο δεκαετίες, η Ελλάδα βρίσκεται κοντά στο να εγκαταλείψει μια ανεπιθύμητη κορυφή: εκείνη της χώρας με τον υψηλότερο λόγο δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ στην Ευρωζώνη.

Η αλλαγή δεν οφείλεται σε μία μόνο κίνηση. Αποτελεί το αποτέλεσμα της ανάπτυξης, των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων και μιας στρατηγικής πρόωρων εξοφλήσεων, η οποία επιταχύνεται μέσα στο 2026.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, η Αθήνα εξετάζει νέες αποπληρωμές χρέους συνολικού ύψους περίπου 13 δισ. ευρώ έως το τέλος του έτους. Ο σχεδιασμός δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και ενδέχεται να μεταβληθεί, περιλαμβάνει όμως την εξόφληση διαφορετικών κατηγοριών υποχρεώσεων.

Τι περιλαμβάνει το σχέδιο των 13 δισ. ευρώ

Μεταξύ των κινήσεων που εξετάζονται βρίσκεται η αποπληρωμή δανείων περίπου 2,5 δισ. ευρώ προς ευρωπαϊκό μηχανισμό στήριξης, καθώς και η πρόωρη εξόφληση ομολόγου ύψους 2,2 δισ. ευρώ, το οποίο κανονικά λήγει το 2027.

Παράλληλα, προβλέπεται να περιοριστεί κατά περίπου 1,2 δισ. ευρώ, έως τις 31 Δεκεμβρίου, το απόθεμα των εντόκων γραμματίων του Ελληνικού Δημοσίου.

Η σύνθεση του σχεδίου δείχνει ότι ο στόχος δεν είναι μόνο η μείωση του συνολικού χρέους. Η κυβέρνηση επιχειρεί ταυτόχρονα να περιορίσει τις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις και να μεταφέρει μικρότερο βάρος χρηματοδότησης στα επόμενα έτη.

Ιδιαίτερα η πρόωρη αποπληρωμή του ομολόγου του 2027 θα μειώσει τις ανάγκες αναχρηματοδότησης της επόμενης χρονιάς. Έτσι, η στρατηγική δανεισμού για το 2027 θα μπορούσε να παραμείνει κοντά στα επίπεδα του 2026, παρά τις υποχρεώσεις που κανονικά θα συσσωρεύονταν.

Η Ιταλία περνά στην πρώτη θέση

Οι νεότερες εκτιμήσεις του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους τοποθετούν τον ελληνικό δείκτη χρέους στο 137% του ΑΕΠ στο τέλος του 2026, χαμηλότερα από την προηγούμενη πρόβλεψη για 138,2%.

Την ίδια στιγμή, η Ιταλία προβλέπει ότι το δικό της χρέος θα αυξηθεί από 137,1% του ΑΕΠ το 2025 σε 138,6% φέτος. Εφόσον τα δύο σενάρια επιβεβαιωθούν, η Ιταλία θα εμφανίζει πλέον τον υψηλότερο δείκτη δημόσιου χρέους στην Ευρωζώνη. Την επικείμενη αντιστροφή της κατάταξης είχε καταγράψει ήδη από τον Απρίλιο το Reuters.

Η μεταβολή έρχεται νωρίτερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις των ευρωπαϊκών θεσμών. Στις εαρινές προβλέψεις της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τοποθετούσε το ελληνικό χρέος στο 140,7% του ΑΕΠ για το 2026 και στο 134,4% για το 2027, θεωρώντας ότι η αλλαγή στην ευρωπαϊκή κατάταξη θα συνέβαινε την επόμενη χρονιά.

Η στρατηγική των πρόωρων εξοφλήσεων

Το νέο σχέδιο έρχεται μετά την πρόωρη αποπληρωμή περίπου 6,9 δισ. ευρώ τον Ιούνιο. Τα δάνεια αυτά προέρχονταν από τη διμερή Δανειακή Διευκόλυνση του 2010, δηλαδή από το πρώτο πρόγραμμα χρηματοδοτικής στήριξης της Ελλάδας.

Η χώρα έχει ήδη εξοφλήσει πρόωρα τις υποχρεώσεις της προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ενώ επιδιώκει να αποπληρώσει έως το 2031 το υπόλοιπο των δανείων του πρώτου προγράμματος – περίπου μία δεκαετία πριν από την κανονική λήξη τους. Η στρατηγική χρηματοδοτείται από τα ισχυρότερα δημοσιονομικά αποτελέσματα, τις εκδόσεις ομολόγων και το απόθεμα ρευστότητας.

Η συστηματική μείωση των υποχρεώσεων λειτουργεί και ως μήνυμα προς τις αγορές. Περιορίζει τον κίνδυνο αναχρηματοδότησης, μειώνει μελλοντικές πληρωμές τόκων και ενισχύει την εικόνα μιας χώρας που μπορεί να διαχειρίζεται ενεργά το χρέος της.

Το μήνυμα των ελληνικών ομολόγων

Η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και η βελτίωση των δημοσιονομικών επιδόσεων έχουν ήδη αποτυπωθεί στο κόστος δανεισμού.

Η απόδοση του ελληνικού δεκαετούς ομολόγου έχει κινηθεί χαμηλότερα από τις αντίστοιχες αποδόσεις της Ιταλίας, της Γαλλίας και της Βρετανίας. Η εξέλιξη έχει ισχυρό συμβολισμό, δεδομένου ότι πριν από λίγα χρόνια η Ελλάδα βρισκόταν εκτός των διεθνών αγορών και εξαρτιόταν από τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς χρηματοδότησης.

Οι αποδόσεις, βέβαια, μπορούν να μεταβληθούν γρήγορα ανάλογα με τις διεθνείς συνθήκες. Η σημερινή εικόνα δείχνει, ωστόσο, ότι οι επενδυτές δεν αξιολογούν πλέον το ελληνικό χρέος αποκλειστικά με βάση το ύψος του, αλλά λαμβάνουν υπόψη τη μεγάλη διάρκειά του, τη σύνθεσή του και την πορεία των δημόσιων οικονομικών.

Το «μαξιλάρι» παραμένει πάνω από τα 30 δισ.

Παρά τις σχεδιαζόμενες αποπληρωμές, τα ταμειακά διαθέσιμα της χώρας εκτιμάται ότι θα παραμείνουν πάνω από τα 30 δισ. ευρώ στο τέλος του 2026.

Αυτό σημαίνει ότι η μείωση του χρέους δεν αναμένεται να αφήσει το Δημόσιο χωρίς επαρκή ρευστότητα. Το απόθεμα εξακολουθεί να λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι σε ενδεχόμενες αναταράξεις στις αγορές και επιτρέπει στην Ελλάδα να επιλέγει τον χρόνο των νέων εκδόσεων ομολόγων, αντί να δανείζεται υπό πίεση.

Χρέος ή νέες παροχές

Η καλύτερη εκτέλεση του προϋπολογισμού δημιουργεί παράλληλα ένα πολιτικό δίλημμα: πόσο από το πρόσθετο δημοσιονομικό περιθώριο θα κατευθυνθεί στη μείωση του χρέους και πόσο σε φορολογικές ελαφρύνσεις ή μέτρα στήριξης.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Bloomberg, το πρωτογενές πλεόνασμα –το δημοσιονομικό αποτέλεσμα πριν από τις πληρωμές τόκων– αναμένεται να υπερβεί ξανά τον στόχο. Εφόσον η υπεραπόδοση των εσόδων συνεχιστεί, εξετάζονται πρόσθετες παρεμβάσεις για τους αυτοαπασχολουμένους και άλλες κοινωνικές ομάδες.

Οι αποφάσεις δεν έχουν ακόμη κλειδώσει. Θα πρέπει, άλλωστε, να είναι συμβατές με τα όρια αύξησης των καθαρών δαπανών που προβλέπει το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται στις αρχές Σεπτεμβρίου να παρουσιάσει τις άμεσες κυβερνητικές προτεραιότητες, αλλά και ένα ευρύτερο σχέδιο με ορίζοντα το 2030.

Η έξοδος της Ελλάδας από την πρώτη θέση του ευρωπαϊκού χρέους αποτελεί ισχυρό συμβολικό ορόσημο. Δεν σημαίνει, όμως, ότι το βάρος έχει εξαφανιστεί: χρέος ίσο με το 137% του ΑΕΠ παραμένει εξαιρετικά υψηλό. Η διατήρηση της νέας πορείας θα εξαρτηθεί από τη συνέχεια των πρωτογενών πλεονασμάτων, την ανάπτυξη και τη δημοσιονομική πειθαρχία – ιδίως όταν το οικονομικό περιβάλλον γίνει λιγότερο ευνοϊκό.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΔΕΘ: Ταχύτερες επιδοτήσεις και νέα δάνεια για αγρότες – Έρχεται το «Σπίτι μου 3»
• Τουρισμός: Πάνω από 30 εκατ. αεροπορικές θέσεις για την Ελλάδα το 2026 
• Τριετής φοροαπαλλαγή για τα ενοίκια: Πώς την εξασφαλίζουν οι ιδιοκτήτες
• Οι αθλητικές ομάδες έγιναν το νέο επενδυτικό «στοίχημα» των δισεκατομμυριούχων