Η Fed υπό πολιορκία – Γιατί ο Ντόναλντ Τραμπ έβαλε στο στόχαστρο τον Τζέρομ Πάουελ
Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία για τις αγορές μετά την απόπειρα του Αμερικανικού Υπουργείου Δικαιοσύνης να ασκήσει ποινικές διώξεις κατά του προέδρου της Federal Reserve, Jay Powell, βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και θυμίζει το σοκ που είχαν προκαλέσει οι ανακοινώσεις για τους δασμούς τον περασμένο Απρίλιο.
Από τη μεριά του, ο Powell εμφανίζεται ανυποχώρητος. «Αυτή η πρωτοφανής κίνηση πρέπει να εξεταστεί στο γενικότερο πλαίσιο των απειλών και των πιέσεων που ασκεί η κυβέρνηση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως τόνισε, «η απειλή ποινικής δίωξης πηγάζει από το γεγονός ότι η Federal Reserve λαμβάνει αποφάσεις για τα επιτόκια με γνώμονα τη δική μας εκτίμηση του δημοσίου συμφέροντος και όχι τις επιθυμίες του εκάστοτε προέδρου». Κοιτάζοντας μάλιστα πέρα από τη λήξη της θητείας του, τον ερχόμενο Μάιο, ο Powell έγινε ακόμη πιο κατηγορηματικός: «Το διακύβευμα είναι αν η Fed θα συνεχίσει να καθορίζει τη νομισματική πολιτική βάσει δεδομένων και οικονομικών συνθηκών ή αν θα υποκύψει σε πολιτικές πιέσεις και εκβιασμούς».
Η αντιπαράθεση δύο λογικών εξουσίας
Για να το απλουστεύσουμε, η επίθεση του Trump εναντίον του Powell αποτυπώνει τη σύγκρουση δύο διαφορετικών αντιλήψεων για την άσκηση εξουσίας. Από τη μία πλευρά, βρίσκεται ο πρόεδρος ενός ισχυρού εκτελεστικού μηχανισμού, ο οποίος επιδιώκει να χειρίζεται κρίσιμους οικονομικούς θεσμούς με προσωπικά και πολιτικά κριτήρια – σε ένα στυλ που θυμίζει περισσότερο περονισμό.
Από την άλλη, βρίσκεται η αρχή της διάκρισης των εξουσιών και η ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας στον καθορισμό του κόστους του χρήματος, με στόχο τη συγκράτηση του πληθωρισμού και την επίτευξη της μέγιστης δυνατής απασχόλησης, στο πλαίσιο ενός φιλελεύθερου δημοκρατικού μοντέλου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι, θεωρητικά, ο Trump δεν είχε άμεση ανάγκη να ανοίξει αυτό το μέτωπο.
Ο Powell, έπειτα από οκτώ χρόνια στο τιμόνι της Fed, οδεύει προς τη συνταξιοδότηση.
Ο ίδιος ο Trump δήλωσε πρόσφατα στους «New York Times» ότι έχει ήδη καταλήξει στον πιθανό διάδοχό του, τον οποίο πολλοί ταυτίζουν με τον Kevin Hassett – στενό συνεργάτη του προέδρου, επικεφαλής του National Economic Council και μέλος του συντηρητικού κύκλου του American Enterprise Institute.
Η επικρατούσα άποψη είναι πως ένας τέτοιος διορισμός θα εξυπηρετούσε τις επιθυμίες του Trump για απότομη μείωση των επιτοκίων, παρά το γεγονός ότι ο πληθωρισμός κινείται κοντά στο 3%.
Γιατί στοχοποιείται ο Powell
Για ποιον λόγο, λοιπόν, ο Trump επιλέγει τη μετωπική σύγκρουση με τον Powell, τη στιγμή που σε λίγους μήνες θα μπορούσε να έχει αυξημένο έλεγχο στη Fed;
Πρώτον, επειδή ο πλήρης έλεγχος δεν είναι δεδομένος.
Στην Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς (FOMC) συμμετέχουν ακόμη κεντρικοί τραπεζίτες και επικεφαλής περιφερειακών Fed που δεν υπακούν στις εντολές του Λευκού Οίκου.
Ακόμη και με έναν πιστό πρόεδρο της Fed, η επιβολή της επιθυμητής νομισματικής πολιτικής θα παρέμενε δύσκολη.
Υπό αυτό το πρίσμα, η επίθεση στον Powell λειτουργεί και ως μέσο εκφοβισμού προς τα υπόλοιπα μέλη της κεντρικής τράπεζας.
Δεύτερον, η στοχοποίηση του Powell εξυπηρετεί την ανάγκη εύρεσης ενός αποδιοπομπαίου τράγου, καθώς η εικόνα της αμερικανικής οικονομίας είναι λιγότερο ισχυρή από ό,τι δείχνουν οι τίτλοι.
Η ανάπτυξη στο τρίτο τρίμηνο του 2025 εκτιμάται στο 4,5%, όμως εκτός του τεχνολογικού κλάδου κινείται μόλις λίγο πάνω από το 1%, ενώ οι ιδιωτικές επενδύσεις καταγράφουν πτώση άνω του 4% σε ετήσια βάση.
Η αγορά εργασίας παρουσιάζει επιβράδυνση, ενώ η αυτοματοποίηση περιορίζει τις ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό στον τεχνολογικό τομέα. Συνολικά, η ανάπτυξη εμφανίζεται εντυπωσιακή στα χαρτιά, αλλά τα οφέλη συγκεντρώνονται σε λίγους, εύπορους κύκλους, οδηγώντας τον Trump να αναζητά υπευθύνους ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Η προσωπική παράμετρος
Τέλος, δεν μπορεί να αγνοηθεί και το προσωπικό στοιχείο. Τον Ιούλιο, ο Trump είχε επισκεφθεί το εργοτάξιο ανακαίνισης της Fed – το ίδιο έργο που σήμερα επικαλείται ως βάση για να ζητήσει τη δίωξη του Powell. Τότε, είχε κατηγορήσει τον πρόεδρο της Fed για υπέρβαση του προϋπολογισμού, με τον Powell να τον διαψεύδει δημόσια μπροστά στις κάμερες. Έκτοτε, η Fed μετατράπηκε σε πεδίο προσωπικής αντιπαράθεσης, κάτι που ο Trump σπάνια αφήνει αναπάντητο.
Η αμερικανική οικονομία και η Federal Reserve βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο ενός πολιτικού κυκλώνα, με τις αγορές να αντιδρούν νευρικά σε κάθε κίνηση του Λευκού Οίκου και τον Jay Powell να αναδεικνύεται σε σύμβολο αντίστασης απέναντι στην εξουσία του Trump. Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να αποδειχθούν καθοριστικοί, όχι μόνο για το μέλλον της Fed, αλλά και για τη συνολική οικονομική σταθερότητα των Ηνωμένων Πολιτειών.
