Η ψυχολογία της αγάπης: Πώς να νιώσεις πιο συνδεδεμένος με τους γύρω σου
-
Η μοναξιά είναι εξελικτικό σήμα που μας ωθεί να ενισχύσουμε τους κοινωνικούς δεσμούς.
-
Η επιτυχία ή η εμφάνιση δεν εγγυώνται αίσθημα αγάπης — η αυθεντικότητα το κάνει.
-
Η αγάπη λειτουργεί αμοιβαία: δώσε πρώτα, για να λάβεις μετά.
Υπάρχουν αμέτρητες θεωρίες για την πηγή της ευτυχίας. Ποιος δεν πιστεύει ότι θα ήταν πιο ευτυχισμένος με περισσότερα χρήματα ή μεγαλύτερη επιτυχία;
Η ερευνήτρια ευτυχίας Sonja Lyubomirsky, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο University of California, Riverside, και ο ειδικός σχέσεων Harry Reis, από το University of Rochester, εξηγούν στο βιβλίο τους How to Feel Loved γιατί το αίσθημα αγάπης — και όχι ο πλούτος — είναι το θεμέλιο της ευημερίας.
Γιατί η αγάπη είναι ζήτημα επιβίωσης
Ο Harry Reis θέτει το ερώτημα απλά: «Από τη γέννηση, ποιες είναι οι πιθανότητες να επιβιώσεις χωρίς κάποιον να σε φροντίζει; Καμία.»
Οι άνθρωποι χρειάζονται κοινωνικό δίκτυο όχι μόνο ως παιδιά αλλά και ως ενήλικες. Η απομόνωση δεν πλήττει μόνο την ψυχική υγεία· συνδέεται με χαμηλότερη απόδοση, επιδείνωση της υγείας και μικρότερο προσδόκιμο ζωής.
Η Lyubomirsky προσθέτει ότι η μοναξιά λειτουργεί σαν εξελικτικό σήμα κινδύνου: όταν δεν νιώθουμε αγαπητοί, το σώμα και ο νους «μας ειδοποιούν» ότι οι κοινωνικοί δεσμοί χρειάζονται αποκατάσταση.
Η μοναξιά ως φαύλος κύκλος
Το κρίσιμο ερώτημα είναι: τι κάνουμε όταν νιώθουμε απομονωμένοι;
Για κάποιους, η μοναξιά ενεργοποιεί δράση — τηλεφωνούν σε φίλους, βγαίνουν για δείπνο. Για άλλους, οδηγεί σε εσωστρέφεια: «Κάτι δεν πάει καλά με μένα», «Κανείς δεν με θέλει».
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε απομόνωση, κατάχρηση ουσιών ή υπερβολική ενασχόληση με μοναχικές δραστηριότητες. Το αποτέλεσμα; Η μοναξιά ενισχύεται.
Οι χρόνιοι μοναχικοί άνθρωποι, σημειώνει η Lyubomirsky, συχνά γίνονται καχύποπτοι απέναντι στα κίνητρα των άλλων. Ακόμη και η γνήσια καλοσύνη ερμηνεύεται ως ύποπτη. Έτσι δημιουργείται μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία.
Μπορεί να αλλάξει η μοναξιά;
Ο Reis τονίζει ότι η μοναξιά είναι προσαρμοστικό συναίσθημα — ένα σήμα που μας καλεί να δράσουμε. Γίνεται πρόβλημα μόνο όταν δεν κινητοποιεί διορθωτική ενέργεια.
Μύθος: «Θα αγαπηθώ αν γίνω πιο επιτυχημένος»
Πολλοί πιστεύουν ότι πρέπει να γίνουν πιο «αξιαγάπητοι» — πιο επιτυχημένοι, πιο όμορφοι, πιο εντυπωσιακοί.
Η Lyubomirsky αποδομεί αυτή τη λογική: Για να νιώσουμε αγάπη, πρέπει να είμαστε γνωστοί. Αν προβάλλουμε μόνο την «τέλεια» εκδοχή του εαυτού μας, δεν αποκαλύπτουμε ποιοι είμαστε πραγματικά.
Αν δεν είμαι πλήρως γνωστός, πάντα θα αναρωτιέμαι: «Αν με ήξερες πραγματικά, θα με αγαπούσες;»
Ο Reis προσθέτει: Αν η αγάπη βασίζεται σε χρήματα ή εμφάνιση, θα υπάρχει πάντα κάποιος πιο πλούσιος ή πιο όμορφος. Η σύγκριση δεν τελειώνει ποτέ.
Δώσε αγάπη για να νιώσεις αγάπη
Η πιο αντιδιαισθητική ιδέα του βιβλίου είναι απλή: Αν θέλεις να νιώσεις αγαπητός, κάνε πρώτα τον άλλον να νιώσει αγαπητός.
Η Lyubomirsky περιγράφει προσωπικό παράδειγμα: ξεκίνησε δείχνοντας ειλικρινή περιέργεια για τον εσωτερικό κόσμο ενός συγγενή. Η αυθεντική ακρόαση — όχι η αναμονή για τη σειρά μας να μιλήσουμε — δημιουργεί αμοιβαιότητα.
Ο Reis το αποκαλεί «relationship seesaw»: όταν σηκώνεις κάποιον, εκείνος σηκώνει εσένα. Η αμοιβαιότητα είναι από τους ισχυρότερους ανθρώπινους κανόνες.
Μπορεί να λειτουργήσει σε μια διχασμένη κοινωνία;
Οι συγγραφείς πιστεύουν ότι η ίδια αρχή εφαρμόζεται και σε πολωμένες κοινωνίες. Η πραγματική περιέργεια — «Γιατί πιστεύεις αυτό; Από πού προέρχεται;» — μπορεί να μειώσει την πόλωση.
Όπως σημειώνει ο Reis, όταν κάποιος αποκαλύπτει την πολιτική του θέση και διαφωνούμε, συχνά «κλείνουμε». Αυτό ενισχύει τον διχασμό. Η λύση είναι η ακρόαση χωρίς άμεση αντεπίθεση.
