Η σκοτεινή πλευρά της AI: Όταν το chatbot γίνεται «σύμμαχος» της υποχονδρίας
- Chatbots όπως το ChatGPT μπορεί να ενισχύουν την υποχονδρία και το άγχος υγείας αντί να τα μειώνουν.
- Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η συνεχής «επιβεβαίωση» από AI υπονομεύει τη θεραπευτική προσέγγιση σε διαταραχές όπως το OCD.
- Η συζήτηση για τους κινδύνους της AI επεκτείνεται πλέον και στην ψυχική υγεία, με σοβαρές ανησυχίες για «AI ψύχωση».
Άσχημα πράγματα μπορούν να συμβούν όταν ένα chatbot τεχνητής νοημοσύνης «κολλήσει» με κάποια από τις νευρώσεις σου. Τα διαβόητα κολακευτικά αυτά συστήματα οδηγούν πολλούς ανθρώπους σε έναν φαύλο κύκλο υποχονδριακής ανησυχίας, κάνοντάς τους να εμμένουν στην υγεία τους και να πείθονται ότι πάσχουν από σοβαρές ασθένειες.
Ο 46χρονος George Mallon από το Λίβερπουλ της Αγγλίας περιέγραψε στο The Atlantic πώς περνούσε ώρες καθημερινά συνομιλώντας με το ChatGPT, αφού τα αρχικά αποτελέσματα μιας εξέτασης αίματος υπέδειξαν ότι ίσως είχε καρκίνο του αίματος. Αντί να κατευνάσει το άγχος του, το ενίσχυσε δραματικά.
«Με έβαλε σε έναν τρελό τροχό συναισθημάτων και φόβου», είπε.
Μεταγενέστερες εξετάσεις έδειξαν ότι δεν είχε καρκίνο, όμως δεν μπορούσε να σταματήσει να μιλά με το chatbot — είχε γίνει εθιστικό.
«Δεν μπορούσα να το αφήσω», δήλωσε, σημειώνοντας ότι η πλατφόρμα δεν διέθετε μηχανισμούς για να περιορίσει την προφανώς επιβλαβή χρήση του.
«Πρέπει να είχα ξεπεράσει τις 100 ώρες στο ChatGPT, γιατί πίστευα ότι πέθαινα. Θα έπρεπε να υπάρχει κάτι που να με σταματά», πρόσθεσε.
Το ρεπορτάζ περιγράφει επίσης πώς online κοινότητες που ασχολούνται με την αγχώδη ανησυχία για την υγεία έχουν πλέον κατακλυστεί από συνομιλίες με AI chatbots. Κάποιοι χρήστες αναφέρουν ότι βοηθούν, όμως πολλοί δηλώνουν ότι επιδεινώνουν την κατάσταση.
Και τα δύο ενδεχόμενα θεωρούνται προβληματικά. Τέσσερις θεραπευτές που μίλησαν στο The Atlantic σημειώνουν ότι όλο και περισσότεροι ασθενείς χρησιμοποιούν AI για να διαχειριστούν το άγχος τους — κάτι που ενθαρρύνει τη συνεχή αναζήτηση επιβεβαίωσης.
Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τον τρόπο που οι ειδικοί αντιμετωπίζουν διαταραχές όπως η Obsessive-Compulsive Disorder, όπου βασικός στόχος είναι η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στον εαυτό και η αποδοχή της αβεβαιότητας. Η συνεχής «παρουσία» ενός AI που απαντά σε κάθε ανησυχία δεν αντιμετωπίζει την αιτία — αντίθετα, μπορεί να την επιδεινώσει.
«Επειδή οι απαντήσεις είναι άμεσες και προσωποποιημένες, ενισχύουν τη συμπεριφορά περισσότερο από το Google. Το πάνε σε άλλο επίπεδο», δήλωσε η ψυχολόγος Lisa Levine.
Η ενίσχυση της υγειονομικής ανησυχίας είναι μόνο μία πτυχή των κινδύνων που συνδέονται με τέτοιου τύπου chatbots. Τον τελευταίο χρόνο, αυξάνεται η συζήτηση γύρω από την λεγόμενη «AI ψύχωση» — έναν όρο που χρησιμοποιούν κάποιοι ειδικοί για να περιγράψουν παραληρηματικούς κύκλους σκέψης ή ακόμη και πλήρη αποκοπή από την πραγματικότητα μετά από εκτεταμένη χρήση AI.
Ορισμένοι χρήστες —πολλοί εκ των οποίων έφηβοι ή νεαροί ενήλικες— έχουν οδηγηθεί ακόμη και σε αυτοκτονία, αφού ανέπτυξαν στενή σχέση με ένα AI στο οποίο εκμυστηρεύονταν τις σκέψεις τους. Έχουν ήδη κατατεθεί περισσότερες από έξι αγωγές για αδικοπραξία κατά της OpenAI, πολλές από τις οποίες αφορούν το μοντέλο GPT-4o του ChatGPT, το οποίο θεωρήθηκε ιδιαίτερα «κολακευτικό».
Παρά την αυξανόμενη ανησυχία για την ασφάλεια, η OpenAI λάνσαρε τον Ιανουάριο το ChatGPT Health, ένα μοντέλο που ζητά από τους χρήστες να ανεβάζουν ιατρικά έγγραφα και προσωπικά δεδομένα υγείας.
Όταν η δημοσιογράφος Sage Lazarro δοκίμασε να συζητήσει θέματα υγείας με το ChatGPT, το σύστημα επιβεβαίωσε άμεσα τη φήμη του: την κολάκευε και την ενθάρρυνε να συνεχίσει τη συζήτηση.
«Μέσα σε λίγα λεπτά πέρασε από το να μου προτείνει να δω γιατρό στο να μου εξηγεί ποια όργανα καταρρέουν σε σηπτικό σοκ», έγραψε.
Η ίδια δήλωσε ότι δεν θα χρησιμοποιήσει ξανά το AI, όμως δεν έχουν όλοι την ίδια απόσταση.
Ο Mallon, που είχε δηλώσει ότι ήταν «επτά μήνες καθαρός» από τέτοιες συνομιλίες, παραδέχθηκε αργότερα ότι υποτροπίασε.
Θυμούμενος την περίοδο της εμμονής του, ανέφερε ότι «μιλούσε στο chatbot σαν να ήταν φίλος».
«Έλεγα πράγματα όπως “πώς είσαι σήμερα;”», είπε. «Και το βράδυ αποχαιρετούσα λέγοντας “ευχαριστώ για σήμερα, με βοήθησες πολύ”».
