Ιράν: Στο χείλος της σύγκρουσης – Η μεγαλύτερη κινητοποίηση των ΗΠΑ από το 2003 και τα 7 σενάρια πολέμου
- Η μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική συγκέντρωση στη Μέση Ανατολή από το 2003
- Τα 7 πιθανά σενάρια κλιμάκωσης σύμφωνα με το BBC
- Νέο κύμα αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων στα ιρανικά πανεπιστήμια
Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια περίοδο υψηλής αβεβαιότητας, καθώς το διπλωματικό αδιέξοδο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν συμπίπτει με τη μεγαλύτερη στρατιωτική κινητοποίηση της Ουάσιγκτον στην περιοχή από τον πόλεμο του 2003.
Σύμφωνα με το Reuters, η Ουάσιγκτον έχει αναπτύξει περισσότερα από 100 αεροσκάφη ανεφοδιασμού στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη – αριθμός που φέρεται να είναι διπλάσιος σε σχέση με προηγούμενες επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Δορυφορικές εικόνες καταγράφουν έντονη κινητικότητα ακόμη και σε στρατηγικά σημεία όπως οι Αζόρες.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι το Ιράν οφείλει να καταλήξει σε συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα, διαφορετικά «θα συμβούν πολύ άσχημα πράγματα», αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο «περιορισμένης κλίμακας επίθεσης». Παράλληλα, έκανε λόγο για ισχυρή ναυτική παρουσία με δύο αεροπλανοφόρα στην περιοχή.
Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η πλήρης ανάπτυξη των δυνάμεων αναμένεται έως τα μέσα Μαρτίου, στοιχείο που αυξάνει την πίεση στις διπλωματικές διεργασίες.
Το διπλωματικό αδιέξοδο
Μετά τις συνομιλίες στη Γενεύη, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι υπήρξε συμφωνία σε «κατευθυντήριες αρχές». Ωστόσο, ο Λευκός Οίκος εκτιμά ότι παραμένουν σημαντικές αποστάσεις.
Η Τεχεράνη ετοιμάζεται να καταθέσει γραπτή πρόταση τις επόμενες ημέρες, αλλά δύο βασικά ζητήματα παραμένουν «κόκκινες γραμμές»:
- Ο εμπλουτισμός ουρανίου
- Η άρση των δυτικών κυρώσεων
Στο μεταξύ, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο αναμένεται να συναντηθεί με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, εντείνοντας τον γεωπολιτικό συντονισμό γύρω από το ιρανικό ζήτημα.
Τα 7 σενάρια πολέμου
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, τα πιθανά σενάρια κλιμάκωσης εκτείνονται από περιορισμένες επιθέσεις έως πλήρη περιφερειακή αποσταθεροποίηση:
- Στοχευμένες αμερικανικές επιδρομές σε βάσεις του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και της παραστρατιωτικής Basij.
- Το «μοντέλο Βενεζουέλας»: ταχεία και ισχυρή στρατιωτική δράση χωρίς ανατροπή καθεστώτος.
- Κατάρρευση του καθεστώτος και στρατιωτική διακυβέρνηση, σενάριο που θεωρείται από ορισμένους το πιθανότερο.
- Ιρανική αντεπίθεση κατά αμερικανικών στόχων, αραβικών κρατών και του Ισραήλ.
- Ναρκοθέτηση του Περσικού Κόλπου, με άμεσο αντίκτυπο στη ναυτιλία και τον εφοδιασμό πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ.
- Βύθιση αμερικανικού πολεμικού πλοίου, ενδεχομένως μέσω «επίθεσης σμήνους» drones.
- Κατάρρευση του καθεστώτος και χάος, με κίνδυνο εμφυλίου πολέμου και εθνοτικών συγκρούσεων.
Το τελευταίο σενάριο προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία σε χώρες όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία, καθώς μια αποσταθεροποιημένη Τεχεράνη θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τις ενεργειακές ροές και την περιφερειακή ασφάλεια.
Ο ενεργειακός παράγοντας
Ο Περσικός Κόλπος παραμένει κομβικός για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Οποιαδήποτε διαταραχή στο Στενό του Ορμούζ – από όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου – θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέο ράλι τιμών, με άμεσες επιπτώσεις στον πληθωρισμό και στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Για την Ευρώπη, που ήδη διαχειρίζεται ενεργειακές ανακατατάξεις μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, μια νέα κρίση στη Μέση Ανατολή θα επιδείνωνε την αβεβαιότητα.
Νέο κύμα διαδηλώσεων
Την ίδια στιγμή, η εσωτερική πίεση στην Τεχεράνη αυξάνεται. Φοιτητές σε μεγάλα πανεπιστήμια, μεταξύ των οποίων το Sharif University of Technology και το Shahid Beheshti University, πραγματοποίησαν τις πρώτες μαζικές κινητοποιήσεις μετά τη βίαιη καταστολή του περασμένου μήνα.
Βίντεο που επαληθεύθηκαν από το BBC καταγράφουν διαδηλωτές να φωνάζουν «θάνατος στον δικτάτορα», αναφερόμενοι στον Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Σε ορισμένες περιπτώσεις σημειώθηκαν συμπλοκές με υποστηρικτές του καθεστώτος.
Η εσωτερική αστάθεια, σε συνδυασμό με την εξωτερική πίεση, δημιουργεί ένα περιβάλλον υψηλού ρίσκου – όχι μόνο για την περιοχή αλλά και για την παγκόσμια οικονομία.
