Ιράν: Το σχέδιο «χάους» του Χαμενεΐ και η φωτιά που απειλεί την παγκόσμια οικονομία

• Σχέδιο κλιμάκωσης είχε εκπονηθεί πριν από τον θάνατο του Αγιατολάχ Χαμενεΐ.
• Στο στόχαστρο ενεργειακές εγκαταστάσεις και κρίσιμες υποδομές στον Κόλπο.
• Εκτίναξη τιμών ενέργειας και απειλή ευρύτερης περιφερειακής ανάφλεξης.

Η ιρανική αντεπίθεση μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα δεν ήταν αυθόρμητη αντίδραση αλλά μέρος ενός προσχεδιασμένου σεναρίου κλιμάκωσης, με στόχο να μεταφερθεί το κόστος του πολέμου σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και στις παγκόσμιες αγορές.

Το «λεπτομερές» σχέδιο πριν από τη δολοφονία

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται οι Financial Times, ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και οι ανώτατοι διοικητές του Ιράν είχαν εκπονήσει σχέδιο κλιμάκωσης ήδη μετά τον 12ήμερο πόλεμο του περασμένου Ιουνίου.

Το σχέδιο προέβλεπε:

• Πλήγματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Κόλπο

• Διαταραχές στις αερομεταφορές

• Στόχευση κρίσιμων οικονομικών υποδομών

Παρά τον θάνατο του Χαμενεΐ και κορυφαίων στρατιωτικών στελεχών, η εφαρμογή του σχεδίου συνεχίστηκε. Ο Αγιατολάχ Αλιρεζά Αραφί, μέλος του προσωρινού ηγετικού συμβουλίου, δήλωσε ότι «ο πόλεμος συνεχίζεται βάσει του σχεδιασμού του».

Ενεργειακό σοκ και αναταραχή στις αγορές

Με το άνοιγμα των αγορών, η Τεχεράνη στόχευσε ενεργειακές εγκαταστάσεις στο Κατάρ και στη Σαουδική Αραβία. Η διακοπή παραγωγής LNG από το Κατάρ και η επιβράδυνση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ –από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας ενέργειας– οδήγησαν σε άλμα τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Παράλληλα, ιρανικά drones έπληξαν στόχους σε:

• Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

• Κουβέιτ

• Ιράκ

• Ομάν

• Μπαχρέιν

Το μήνυμα της Τεχεράνης είναι σαφές: καμία τοποθεσία που φιλοξενεί αμερικανικά συμφέροντα δεν θεωρείται πλέον ασφαλής.

Αποκέντρωση διοίκησης και στρατηγική επιβίωσης

Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε στο Al Jazeera ότι οι στρατιωτικές μονάδες λειτουργούν πλέον με σχετική αυτονομία, βάσει προκαθορισμένων οδηγιών.

Η αποκέντρωση λήψης αποφάσεων αποσκοπεί στην αποφυγή παράλυσης σε περίπτωση στοχευμένων δολοφονιών ανώτατων στελεχών — ένα μάθημα από τον προηγούμενο γύρο συγκρούσεων.

Την επιχειρησιακή ευθύνη έχουν πλέον οι Φρουροί της Επανάστασης υπό τον υποστράτηγο Αχμάντ Βαχιντί.

Περιφερειακή ανάφλεξη και εμπλοκή proxies

Σε αντίθεση με τον πόλεμο του Ιουνίου, αυτή τη φορά ενεργοποιήθηκαν και σύμμαχοι της Τεχεράνης:

• Η Χεζμπολά εξαπέλυσε πυραύλους στο βόρειο Ισραήλ.

• Ιρακινές πολιτοφυλακές έπληξαν αμερικανικές βάσεις.

• Φιλοϊρανοί υποστηρικτές κινήθηκαν προς την Πράσινη Ζώνη στη Βαγδάτη.

Η διεύρυνση αυτή επαναφέρει το σενάριο ενός γενικευμένου περιφερειακού πολέμου, που πολλοί φοβούνταν ήδη από την επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023.

Ρίσκο απομόνωσης και γεωπολιτικό στοίχημα

Αναλυτές όπως ο Εμίλ Χοκάγιεμ του International Institute for Strategic Studies και η Μπουρτζού Οζτσελίκ του Royal United Services Institute εκτιμούν ότι η ιρανική στρατηγική ενδέχεται να οδηγήσει σε περαιτέρω απομόνωση.

Χτυπώντας κράτη του Κόλπου που είχαν επιδιώξει διπλωματική αποκλιμάκωση, η Τεχεράνη διακινδυνεύει να συσπειρώσει τους γείτονές της γύρω από το μπλοκ ΗΠΑ–Ισραήλ.

Την ίδια στιγμή, το Ηνωμένο Βασίλειο επιβεβαίωσε ότι θα επιτρέψει τη χρήση βάσεων όπως η RAF Fairford και η Diego Garcia για επιχειρήσεις κατά του Ιράν, διευρύνοντας το γεωγραφικό αποτύπωμα της σύγκρουσης.

Τι διακυβεύεται

Το ιρανικό σχέδιο φαίνεται να στηρίζεται σε μια λογική «υψηλού ρίσκου – υψηλής πίεσης»: να μεταφερθεί το κόστος του πολέμου στις αγορές, στις ενεργειακές ροές και στις περιφερειακές οικονομίες, ώστε να εξαναγκαστούν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ σε επαναξιολόγηση της στρατηγικής τους.

Ωστόσο, η δυναμική που έχει ήδη δημιουργηθεί ενδέχεται να ξεπεράσει τον αρχικό σχεδιασμό — οδηγώντας σε σύγκρουση χωρίς σαφή ορίζοντα αποκλιμάκωσης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τραμπ: «Τελευταία ευκαιρία» για την εξουδετέρωση της ιρανικής απειλής – Μπορεί να διαρκέσει 4 με 5 εβδομάδες
• Γαλλία και Γερμανία δημιουργούν «μια ομάδα υψηλού επιπέδου για την πυρηνική άμυνα της Ευρώπης»
• Κρίση στο Ιράν: Πρέπει να ανησυχούν οι επενδυτές; – Τι βλέπει η Forvis Mazars
• Drone τύπου Shahed έπληξε τη βρετανική βάση Ακρωτηρίου – Συναγερμός στην Κύπρο
• Ιράν, πετρέλαιο και Ορμούζ: Το ενεργειακό σοκ που φοβούνται οι αγορές μετά τον θάνατο Χαμενεΐ