Κίνα: Η άδεια καρέκλα που «πάγωσε» το Πεκίνο – Γιατί ο Σι Τζινπίνγκ «αποκεφαλίζει» τη στρατιωτική του ηγεσία

Στις 20 Ιανουαρίου 2026, σε μια υψηλού επιπέδου συνεδρίαση για τα κορυφαία επαρχιακά και υπουργικά στελέχη της Κίνας, υπήρχε μια άδεια καρέκλα. Η επίσημη ενημέρωση σημείωνε ότι «και οι δύο» αντιπρόεδροι της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής (CMC) ήταν παρόντες, ωστόσο το οπτικό υλικό έλεγε μια διαφορετική ιστορία. Ο στρατηγός Zhang Youxia, δεύτερος στην ιεραρχία του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLA), απουσίαζε.

Τέσσερις ημέρες αργότερα ήρθε η επιβεβαίωση. Το κινεζικό Υπουργείο Εθνικής Άμυνας ανακοίνωσε ότι ο Zhang, μαζί με το μέλος της CMC και αρχηγό του Γενικού Επιτελείου, Liu Zhenli, τέθηκαν υπό έρευνα για «σοβαρές παραβιάσεις». Παρότι στο Πεκίνο περιστατικά διαφθοράς συνηθίζονται, η υπόθεση Zhang είναι πολύ εκρηκτική.

Από το 2023, ο PLA βρίσκεται σε κατάσταση διαρκούς αναταραχής. Ό,τι ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2023, όταν το Τμήμα Ανάπτυξης Εξοπλισμών (EDD) της CMC κάλεσε πληροφοριοδότες να καταγγείλουν περιστατικά διαφθοράς για πρακτικές προμηθειών που χρονολογούνται από το 2017, οδήγησε αρχικά στη στοχοποίηση σχετικά «αναλώσιμων» αξιωματούχων — του υπουργού Άμυνας Li Shangfu και του διοικητή της Δύναμης Πυραύλων του PLA (PLARF), Li Yuchao. Ωστόσο, η κρίση γρήγορα κλιμακώθηκε: στα τέλη του 2025, οι εκκαθαρίσεις επεκτάθηκαν στη λεγόμενη «ομάδα του Fujian». Πρόκειται για αξιωματούχους όπως ο αντιπρόεδρος της CMC He Weidong και ο ναύαρχος Miao Hua, οι οποίοι ανέβηκαν στην ιεραρχία μέσω της πρώην 31ης Ομάδας Στρατού στο Fujian και του Πολεμικού Ναυτικού του PLA.

Για ένα διάστημα, φάνηκε ότι ο Zhang Youxia, βετεράνος των χερσαίων δυνάμεων με βαθιές ρίζες σε μια αντίπαλη «ομάδα του Shaanxi», είχε επικρατήσει σε αυτή τη σύγκρουση. Πιθανότατα διευκόλυνε την πτώση της ομάδας του Fujian, θεωρώντας ότι η κυριαρχία της τόσο στον αμυντικό προϋπολογισμό όσο και στη στρατιωτική στρατηγική απειλούσε τις προσωπικές του φιλοδοξίες και τον αγαπημένο του Στρατό Ξηράς. Έμοιαζε φυσικό ότι ο Zhang, μαζί με τον τότε «τσάρο» της πειθαρχίας Zhang Shengmin, κρατούσαν το σφυρί για λογαριασμό του Κινέζου προέδρου Xi Jinping.

Γιατί, λοιπόν, στρέφεται τώρα το σύστημα εναντίον του Zhang; Οι λόγοι είναι πιθανότατα ένα θανατηφόρο μείγμα, και ίσως ποτέ να μη γίνει πλήρως γνωστό τι πραγματικά συνέβη. Παρ’ όλα αυτά, μπορούν να γίνουν ορισμένες εύλογες υποθέσεις.

Πρώτον, ο Zhang ηγήθηκε του EDD πριν από τον Li Shangfu. Αν ο Li ήταν ένοχος εκτεταμένης διαφθοράς, τότε ο Zhang ήταν είτε συνεργός είτε εσκεμμένα τυφλός. Η προώθηση ενός στενού συνεργάτη όπως ο Li στη θέση του υπουργού Άμυνας, ο οποίος αποδείχθηκε βάρος λόγω της διαφθοράς του κατά τη θητεία του στο EDD, συνιστά ασυγχώρητο σφάλμα κρίσης για έναν στρατό που φιλοδοξεί να γίνει δύναμη «παγκόσμιας κλάσης». Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς η κακοδιαχείριση του EDD από τον Li πιθανότατα αποτέλεσε βασικό παράγοντα που πυροδότησε μια αλυσίδα ερευνών και εκκαθαρίσεων στη Δύναμη Πυραύλων και σε κρατικές αμυντικές επιχειρήσεις.

Ίσως το σημαντικότερο στοιχείο είναι το προσωπικό — και στην Κίνα το προσωπικό είναι πολιτικό. Ο Zhang και ο Xi συνδέονται από τα χρόνια που οι πατέρες τους ήταν επαναστάτες μαζί. Όμως, στο σημερινό πολιτικό κλίμα της Κίνας, οποιαδήποτε προσπάθεια του Zhang να αμφισβητήσει τον Xi —είτε μέσω της αποδόμησης μιας φατρίας ανώτερων αξιωματούχων με προσανατολισμό στην Ταϊβάν είτε μέσω της καλλιέργειας πολιτικής επιρροής και της απόκρυψης διαφθοράς— δεν θα γινόταν ανεκτή από τον πρόεδρο.

Ο Xi σπάνια ανέχεται εναλλακτικά κέντρα εξουσίας. Και η πιθανή έλλειψη υποταγής του Zhang αποτυπώνεται και στο κατηγορητήριο της People’s Daily, το οποίο τον κατηγορεί ότι «καταπάτησε» το «σύστημα ευθύνης» του προέδρου της CMC και την απόλυτη ηγεσία του Κόμματος επί του στρατού. Επιπλέον, η υπόθεσή του εκδικάζεται απευθείας από την Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΚ και όχι από την Κεντρική Επιτροπή Πειθαρχικού Ελέγχου (CCDI).

Οι συνέπειες αυτού του «αποκεφαλισμού» είναι σοβαρές. Η CMC είναι πλέον η μικρότερη που υπήρξε ποτέ. Με την επικείμενη απομάκρυνση των Zhang και Liu Zhenli, και τη δηλωμένη απομάκρυνση των He Weidong και Miao Hua, το ανώτατο στρατιωτικό συμβούλιο έχει ουσιαστικά απογυμνωθεί.

Παράλληλα, οι εκκαθαρίσεις δημιουργούν ένα επικίνδυνο κενό εμπειρίας. Από τους 81 στρατηγούς που προήγαγε ο Xi στον PLA από τον Οκτώβριο του 2022, τουλάχιστον 14 έχουν εκκαθαριστεί και 23 έχουν ουσιαστικά εξαφανιστεί. Αυτό δημιουργεί ένα πρόβλημα «στρατηγού του Σρέντιγκερ», όπου αξιωματικοί που τυπικά βρίσκονται στη διοίκηση είτε έχουν εξαφανιστεί από το δημόσιο προσκήνιο είτε είναι παραλυμένοι από τον φόβο ότι θα είναι οι επόμενοι στόχοι.

Σε συνδυασμό με τη γρήγορη εναλλαγή διοικητών στα Βόρεια, Νότια και Κεντρικά Θέατρα, καθώς και στα επιμέρους όπλα όπως ο Στρατός Ξηράς, η Αεροπορία και η Δύναμη Πυραύλων, αυτό είναι πιθανό να υπονομεύσει το ηθικό και τη σταθερότητα της αλυσίδας διοίκησης.

Εξίσου πιθανό είναι να τεθούν στο στόχαστρο και τα εκτεταμένα δίκτυα του Zhang. Αξιωματούχοι όπως ο διοικητής του Βόρειου Θεάτρου Huang Ming και ο διοικητής του Νότιου Θεάτρου Wu Yanan, που μοιράζονται κοινές επαγγελματικές διαδρομές με τον Zhang στην παλιά Στρατιωτική Περιφέρεια Shenyang, αναγκάζονται πλέον να κοιτούν διαρκώς πίσω τους. Στελέχη όπως ο Fan Yongxiang, διευθυντής του Γενικού Γραφείου της CMC, είχαν επίσης συνεργαστεί με τον Zhang κατά τη θητεία του τελευταίου ως επικεφαλής του Γενικού Τμήματος Εξοπλισμών του PLA το 2015. Παρότι αυτά τα δίκτυα αξίζουν βαθύτερη διερεύνηση, το δίλημμα του Xi συνοψίζεται στο αν θα αποδεκατίσει όποιον εργάστηκε υπό την προστασία του Zhang ή αν θα διατηρήσει έμπειρο προσωπικό εντός των ενόπλων δυνάμεων.

Καθώς το Πεκίνο πλησιάζει τις «Δύο Συνόδους» του Μαρτίου, είναι πιθανό να ανακοινωθούν νέοι διορισμοί και «ο οίκος από τραπουλόχαρτα» να ξαναστηθεί, αυτή τη φορά με μια τράπουλα πιστών που έχει επιλέξει και προωθήσει ο ίδιος ο Xi. Όμως, τα νέα ονόματα δεν μπορούν να κρύψουν το γεγονός ότι ο στόχος του PLA να μετατραπεί σε στρατό παγκόσμιας κλάσης τα επόμενα χρόνια θα αντιμετωπίσει βραχυπρόθεσμα σοβαρά εμπόδια.

Αντ’ αυτού, ο Xi έχει πλέον μια ανώτατη διοίκηση που καταναλώνεται από την παράνοια, όπου ο σχεδιασμός πολέμου περνά σε δεύτερη μοίρα έναντι της πολιτικής επιβίωσης. Οι πτήσεις γύρω από την Ταϊβάν ή οι αψιμαχίες με τις Φιλιππίνες στη Νότια Σινική Θάλασσα θα συνεχιστούν. Όμως, ενώ ο Xi έκλεισε τα «τίγρεις» στο κλουβί, θα πρέπει να ελπίζει ότι δεν αφαίρεσε τα νύχια του «δράκου» στην πορεία.

Η Anushka Saxena είναι ερευνήτρια-αναλύτρια στο πρόγραμμα Σπουδών Ινδο-Ειρηνικού του Ινστιτούτου Takshashila. Είναι επίσης υποψήφια διδάκτωρ στο Τμήμα Γεωπολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του Manipal Academy of Higher Education. Η έρευνά της επικεντρώνεται στον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό της Κίνας και τις μεταρρυθμίσεις του, στις σχέσεις Κίνας–Ταϊβάν και στην εξωτερική πολιτική της Ινδίας. Επιμελείται επίσης το εβδομαδιαίο ενημερωτικό δελτίο «Eye on China».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Το νέο γεωστρατηγικό παζάρι για τη Γροιλανδία – Αυτές είναι οι απαιτήσεις του Τραμπ
• Γροιλανδία: Η ΕΕ «σφίγγει τις γραμμές» απέναντι στις πιέσεις Τραμπ
• Πύραυλοι, εξορύξεις και ΝΑΤΟ: Τι προβλέπει το deal Τραμπ για τη Γροιλανδία