Κυβέρνηση σε επιφυλακή για ενεργειακό σοκ από τη Μέση Ανατολή – Σχέδιο στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις
- Η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και εξετάζει προληπτικά μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
- Ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να αυξήσει τον πληθωρισμό, να πιέσει την κατανάλωση και να αυξήσει το κόστος για βιομηχανία, αγροτική παραγωγή και μεταφορές.
- Εάν η τιμή του πετρελαίου παραμείνει πάνω από τα 100 δολάρια για έναν μήνα, εξετάζεται ενεργοποίηση επιδοτήσεων τύπου pass.
Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης λόγω της κλιμάκωσης της κρίσης στη Μέση Ανατολή, με βασικό παράγοντα αβεβαιότητας τη διάρκεια της σύγκρουσης και τις επιπτώσεις της στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
«Το κλειδί είναι ένα: η διάρκεια», σημειώνουν κυβερνητικοί παράγοντες, επισημαίνοντας ότι όσο παρατείνεται η ένταση στην περιοχή τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες για σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία.
Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, όπου έχει στηθεί το επιχειρησιακό κέντρο παρακολούθησης των εξελίξεων, εξετάζονται σε πραγματικό χρόνο όλα τα πιθανά σενάρια και οι επιπτώσεις τους στα βασικά οικονομικά μεγέθη.
Σε πρώτη φάση, κυβερνητικά στελέχη τονίζουν ότι η κατάσταση αντιμετωπίζεται με ψυχραιμία, ωστόσο η κυβέρνηση δηλώνει έτοιμη να παρέμβει εφόσον κριθεί αναγκαίο, με στόχο τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Στο επίκεντρο το κόστος ενέργειας
Το βασικό μέτωπο ανησυχίας είναι οι τιμές της ενέργειας. Σύμφωνα με πληροφορίες, το ζήτημα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της συνεδρίασης του Eurogroup τη Δευτέρα, όπου θα συζητηθεί σε διευρυμένη σύνθεση με τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Παράλληλα, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι το θέμα θα τεθεί με αυξημένη βαρύτητα και στο Euro Summit της 19ης Μαρτίου, με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εξετάζουν ακόμη και την πιθανότητα λήψης έκτακτων μέτρων για την αντιμετώπιση πιθανών μεγάλων αυξήσεων στα καύσιμα και στο ηλεκτρικό ρεύμα.
Η ανησυχία συνδέεται κυρίως με τη στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% έως 30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Οποιαδήποτε διαταραχή στη διέλευση μπορεί να προκαλέσει έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Οι πιθανές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία
Για την ελληνική οικονομία, ένα ενδεχόμενο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό, να περιορίσει την αγοραστική δύναμη των πολιτών και να αυξήσει το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων.
Οι επιπτώσεις θα ήταν ιδιαίτερα έντονες σε κλάδους όπως η βιομηχανία, η αγροτική παραγωγή και οι μεταφορές.
Σύμφωνα με το δυσμενές σενάριο του προϋπολογισμού, εάν η τιμή του πετρελαίου διατηρηθεί πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι για μεγάλο χρονικό διάστημα:
- Η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωθεί κατά 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο, το οποίο προβλέπει αύξηση 1% το 2026.
- Οι επενδύσεις θα υποχωρήσουν κατά περίπου 0,9%.
- Ο πληθωρισμός θα αυξηθεί στο 4,7%, έναντι πρόβλεψης 2,2%.
- Το πραγματικό ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί στο 1,9% από 2,4% που προβλέπεται στο βασικό σενάριο.
Ωστόσο, για να επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, οι διεθνείς τιμές πετρελαίου θα πρέπει να παραμείνουν κοντά στα 100 δολάρια ανά βαρέλι για διάστημα περίπου ενός έτους.
Πιθανές επιπτώσεις σε τουρισμό, ναυτιλία και αγροτική παραγωγή
Μια παρατεταμένη κρίση ενδέχεται να προκαλέσει και παράπλευρες επιπτώσεις σε βασικούς τομείς της ελληνικής οικονομίας.
Στον τουρισμό, αν και η Ελλάδα θεωρείται ασφαλής προορισμός, οι διεθνείς ταξιδιωτικές ροές συχνά επιβραδύνονται σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης.
Ταυτόχρονα, η αβεβαιότητα μπορεί να επηρεάσει τις επενδύσεις, ενώ ήδη καταγράφεται αύξηση στα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυτιλία. Ανατιμήσεις σημειώνονται επίσης στα λιπάσματα, γεγονός που ενδέχεται να αυξήσει το κόστος στην αγροτική παραγωγή.
Πιθανά μέτρα στήριξης
Όπως ανέφερε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της Βουλής, τα συναρμόδια υπουργεία είναι έτοιμα να ενεργοποιήσουν μέτρα προληπτικού χαρακτήρα αλλά και παρεμβάσεις στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σε πρώτο στάδιο προβλέπονται εντατικοί έλεγχοι από τις αρμόδιες αρχές για την εποπτεία της αγοράς, κυρίως στον τομέα των καυσίμων, καθώς και παρακολούθηση των αποθεμάτων σε ενεργειακά προϊόντα και βασικά αγαθά.
Παράλληλα, εφόσον η τιμή του πετρελαίου παραμείνει κοντά στα 100 δολάρια ανά βαρέλι για διάστημα ενός μήνα, εξετάζεται η ενεργοποίηση μέτρων στήριξης μέσω επιδοτήσεων τύπου pass.
Δεν αμφισβητείται το πακέτο φοροελαφρύνσεων
Παρά την αβεβαιότητα, κυβερνητικά στελέχη υπογραμμίζουν ότι το βασικό πακέτο φοροελαφρύνσεων για το 2027, ύψους 800 έως 900 εκατ. ευρώ, δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό αφορά το κατά πόσο θα μπορέσει να διαμορφωθεί ένα πρόσθετο δημοσιονομικό «μαξιλάρι» μέσω της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, σε περίπτωση που η γεωπολιτική κρίση επηρεάσει αρνητικά τα φορολογικά έσοδα.
Όπως σημειώνουν κυβερνητικοί παράγοντες, προς το παρόν η Ελλάδα διαθέτει αντοχές, ωστόσο σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης ενδέχεται να απαιτηθούν και ευρωπαϊκές παρεμβάσεις σε επίπεδο οικονομικής πολιτικής.
