Κλιματικός «συναγερμός» στην Ινδονησία: Γιατί ο ουρανός έχει βαφτεί με πορτοκαλί αιθαλομίχλη

Κλιματικός «συναγερμός» στην Ινδονησία: Γιατί ο ουρανός έχει βαφτεί με πορτοκαλί αιθαλομίχλη
An aerial view shows thick smoke and haze from forest and land fires in the region in Palangkaraya, Central Kalimantan, on October 15, 2026. Toxic haze has covered parts of Indonesia, Malaysia and Singapore for weeks as Jakarta struggles to contain fires that have scorched large tracts of Borneo and Sumatra, with the smoke drifting across the region. (Photo by Afan Anugerah / AFP) Photo: AFP
Μια πρωτοφανής οικολογική και υγειονομική κρίση πλήττει την Ινδονησία και τα γειτονικά κράτη, με την ποιότητα του αέρα να καταγράφει επικίνδυνα ρεκόρ.
  • Ο δείκτης ποιότητας αέρα (ISPU) στην κεντρική Καλιμαντάν ξεπέρασε το 1.200 (τέσσερις φορές πάνω από το όριο κινδύνου), προκαλώντας πάνω από 270.000 κρούσματα αναπνευστικών παθήσεων σε μόλις επτά επαρχίες, εν μέσω έντονων διαδηλώσεων.
  • Το ξηρό και θερμό κλίμα που φέρνει το φετινό «godzilla» Ελ Νίνιο, σε συνδυασμό με την τακτική της «κοπής και καύσης» για τις φυτείες φοινικέλαιου, έχουν κάνει στάχτη σχεδόν 900.000 εκτάρια, αναζωπυρώνοντας τις επίμονες, υπόγειες φωτιές στους τυρφώνες.
  • Μετά την αποτυχία της σποράς νεφών, η κυβέρνηση προχωρά σε ρίψη 1,5 τόνου ξηρού πάγου. Την ίδια ώρα, η τοξική ομίχλη κλείνει σχολεία στο Ανατολικό Τιμόρ και ανεβάζει τη Σιγκαπούρη και την Κουάλα Λουμπούρ στην κορυφή των πιο μολυσμένων πόλεων του πλανήτη.

Μπροστά στη χειρότερη περίοδο πυρκαγιών από το 2015, η Ινδονησία αναζητά απεγνωσμένα τρόπους να ελέγξει τα πύρινα μέτωπα που κατακαίνε τη χώρα. Από τον Ιανουάριο έχουν γίνει στάχτη σχεδόν 900.000 εκτάρια γης, με τον ουρανό σε περιοχές όπως η Σουμάτρα και η Καλιμαντάν να έχει βαφτεί σε μια απόκοσμη, πορτοκαλί απόχρωση, μειώνοντας δραματικά την ορατότητα και παραλύοντας την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών. Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο Fire Emissions Watch, οι εκπομπές ρύπων από αυτές τις πυρκαγιές είναι οι υψηλότερες παγκοσμίως τον τελευταίο μήνα.

Τα αίτια

Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στην παράνομη αλλά ευρέως διαδεδομένη τακτική της «κοπής και καύσης» (slash and burn), την οποία εφαρμόζουν εμπορικές αγροτικές επιχειρήσεις για να καθαρίσουν γρήγορα εκτάσεις προοριζόμενες για φυτείες, όπως το φοινικέλαιο. Φέτος, η κατάσταση επιδεινώνεται ραγδαία από την έλευση ενός ισχυρότατου φαινομένου «Ελ Νίνιο», το οποίο επιφέρει ακραία ξηρασία.

Οι πυρκαγιές αυτές γίνονται εφιαλτικές όταν φτάνουν στους τυρφώνες. Όπως επισημαίνει η οργάνωση προστασίας τυρφώνων Pantau Gambut, 16 εκατομμύρια από τα συνολικά 24 εκατομμύρια εκτάρια τυρφώνων της Ινδονησίας είναι πλέον εξαιρετικά ευάλωτα στη φωτιά, λόγω της αποψίλωσης των δασών και της εξάντλησης του υδροφόρου ορίζοντα. Οι φωτιές στην τύρφη μπορούν να σιγοκαίνε υπόγεια για εβδομάδες ή και μήνες, παράγοντας ασυνήθιστα πυκνό και τοξικό καπνό, καθιστώντας την κατάσβεσή τους σχεδόν αδύνατη.

Η λαϊκή οργή

Οι πολίτες της Ινδονησίας βρίσκονται στα όριά τους. Δεκάδες κάτοικοι διαδήλωσαν στην Palangka Raya, την πρωτεύουσα της κεντρικής Καλιμαντάν, απαιτώντας λύσεις. «Ο ουρανός χθες ήταν κατακίτρινος. Οι δραστηριότητες του κόσμου έχουν περιοριστεί ελάχιστα λόγω αυτής της κατάστασης», ανέφερε χαρακτηριστικά ο 46χρονος Adinata. Η οργή ξεχειλίζει, με πολίτες να καταθέτουν ομαδική αγωγή κατά της κυβέρνησης, κατηγορώντας την για «βαριά αμέλεια». Υπό το βάρος της κριτικής, ο Πρόεδρος Prabowo Subianto διέταξε την ενίσχυση των πυροσβεστικών δυνάμεων, ενώ προχώρησε και σε αντικατάσταση του επικεφαλής της υπηρεσίας αντιμετώπισης καταστροφών.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Το πείραμα του ξηρού πάγου

Έχοντας ήδη δοκιμάσει μεθόδους όπως η τεχνητή βροχή (cloud seeding), οι ρίψεις νερού και η ανάπτυξη του στρατού, η κυβέρνηση περνά σε μια ασυνήθιστη τακτική, η οποία πρωτοεμφανίστηκε τη δεκαετία του 1940. Ένα αεροσκάφος Cessna προγραμματίστηκε να πραγματοποιήσει ρίψη 1,5 τόνου ξηρού πάγου (στερεό διοξείδιο του άνθρακα) πάνω από την πόλη Παλεμπάνγκ της Νότιας Σουμάτρας.

«Αυτή η δοκιμή διασποράς ξηρού πάγου διεξάγεται με άμεση εντολή του προέδρου», δήλωσε ο υπουργός Συντονισμού Ασφαλείας, Dudung Abdurachman, προσθέτοντας ότι εφόσον πετύχει, θα επεκταθεί. Ωστόσο, οι ειδικοί παραμένουν επιφυλακτικοί. Ο Rick McRae, ερευνητής του Πανεπιστημίου της Νέας Νότιας Ουαλίας (UNSW), προειδοποιεί ότι η λύση αυτή προσφέρει μόνο τοπική και προσωρινή ανακούφιση. «Τα καιρικά συστήματα κινούνται από τα ανατολικά προς τα δυτικά. Ακόμα κι αν καθαρίσεις τον καπνό πάνω από μια πόλη, περισσότερος καπνός θα έρχεται διαρκώς με τον άνεμο. Δεν είναι μια μόνιμη λύση», εξηγεί.

Διεθνείς επιπτώσεις: «Πνίγεται» η Ασία

Το πρόβλημα αποτελεί πλέον ανοιχτή πληγή για ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ασία. Ο καπνός έχει εκτοξεύσει τη Σιγκαπούρη και την Κουάλα Λουμπούρ (Μαλαισία) στιν κορυφή της λίστας με τις πιο μολυσμένες πόλεις παγκοσμίως. Η Σιγκαπούρη έχει ήδη ενεργοποιήσει σχέδιο επιδοτήσεων για ιατρικές θεραπείες, μέτρο που είχε να εφαρμοστεί από το 2015, και διανέμει μάσκες N95. Το Ανατολικό Τιμόρ προχώρησε σε τριήμερο κλείσιμο όλων των σχολείων, προτρέποντας τα παιδιά να παραμείνουν σε εσωτερικούς χώρους, ενώ η αιθαλομίχλη έχει φτάσει μέχρι τις Φιλιππίνες, αποδεικνύοντας –όπως σημειώνουν οι επιστήμονες– ότι οι περιβαλλοντικές καταστροφές τέτοιας κλίμακας απαιτούν πλέον παγκόσμιες, και όχι απλώς τοπικές, λύσεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ: