Λονδίνο: Γιατί οι δισεκατομμυριούχοι μαζεύουν βαλίτσες – Το τέλος των non-dom και ο φόβος νέων φόρων

• Η κατάργηση του ευνοϊκού καθεστώτος non-dom, οι αλλαγές στον φόρο κληρονομιάς και η φορολογική αβεβαιότητα έχουν ενισχύσει τις συζητήσεις για μεταφορά φορολογικής κατοικίας εκτός Βρετανίας.
• Ανάλυση του Guardian αναφέρει ότι δισεκατομμυριούχοι με συνολικές περιουσίες περίπου 121 δισ. στερλινών έχουν φύγει ή έχουν περιορίσει τους δεσμούς τους με τη χώρα από το 2024.
• Το ερώτημα παραμένει αν πρόκειται για πραγματική μαζική έξοδο ή για τη φυσιολογικά υψηλή κινητικότητα μιας ομάδας ανθρώπων που μπορεί να αλλάζει φορολογική κατοικία πολύ εύκολα.

Για δεκαετίες, το Λονδίνο αποτελούσε έναν από τους πιο ελκυστικούς προορισμούς στον κόσμο για δισεκατομμυριούχους, επιχειρηματίες και διεθνείς επενδυτές.

Σήμερα, όμως, η εικόνα είναι λιγότερο δεδομένη.

Μια σειρά από πολύ εύπορους κατοίκους της Βρετανίας έχουν μεταφέρει ή εξετάζουν να μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία σε χώρες όπως το Μονακό, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Ελβετία, η Ιταλία και η Ελλάδα, καθώς οι αλλαγές στο βρετανικό φορολογικό σύστημα αυξάνουν το κόστος διατήρησης μεγάλων διεθνών περιουσιών στη χώρα.

Σύμφωνα με ανάλυση του Guardian, δισεκατομμυριούχοι που συνδέονταν με το Ηνωμένο Βασίλειο και διαθέτουν συνολικές περιουσίες περίπου 121 δισ. στερλινών έχουν εγκαταλείψει τη χώρα ή έχουν χαλαρώσει τους δεσμούς τους με αυτήν από τότε που οι Εργατικοί ανέλαβαν την εξουσία το 2024.

Το τέλος του καθεστώτος non-dom

Στο επίκεντρο βρίσκεται η κατάργηση του ιστορικού φορολογικού καθεστώτος για τους non-domiciled residents, γνωστούς ως non-doms.

Το προηγούμενο σύστημα επέτρεπε σε ορισμένους κατοίκους της Βρετανίας, των οποίων η μόνιμη κατοικία θεωρούνταν ότι βρισκόταν σε άλλη χώρα, να φορολογούνται με ειδικό τρόπο για τα εισοδήματα και τα κέρδη που προέρχονταν από το εξωτερικό.

Από τις 6 Απριλίου 2025, το σύστημα αυτό καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από ένα νέο καθεστώς που βασίζεται στη φορολογική κατοικία και όχι στην έννοια του domicile.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει ένα τετραετές καθεστώς για ξένα εισοδήματα και κέρδη για νέους κατοίκους που δεν ήταν φορολογικοί κάτοικοι Βρετανίας τα προηγούμενα δέκα χρόνια.

Για όσους όμως βρίσκονταν ήδη για μεγάλο διάστημα στη χώρα, οι αλλαγές μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τη φορολογική έκθεση των διεθνών τους περιουσιών.

Οι αλλαγές στον φόρο κληρονομιάς

Η φορολογική μεταρρύθμιση επεκτάθηκε και στον φόρο κληρονομιάς.

Από τις 6 Απριλίου 2025, ο τρόπος με τον οποίο καθορίζεται αν τα περιουσιακά στοιχεία εκτός Βρετανίας υπόκεινται σε inheritance tax βασίζεται πλέον στη διάρκεια της φορολογικής κατοικίας.

Ένας άνθρωπος μπορεί να θεωρείται μακροχρόνιος κάτοικος αν έχει υπάρξει φορολογικός κάτοικος στο Ηνωμένο Βασίλειο για τουλάχιστον 10 από τα προηγούμενα 20 φορολογικά έτη.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα μη βρετανικά περιουσιακά στοιχεία μπορούν να παραμείνουν εντός του πεδίου του βρετανικού φόρου κληρονομιάς ακόμη και για χρόνια μετά την αποχώρηση από τη χώρα.

Για οικογένειες με περιουσίες δισεκατομμυρίων, αυτή η αλλαγή μπορεί να έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από την ετήσια φορολογία εισοδήματος.

Η αποχώρηση του Ντέιβιντ Ρούμπεν

Μία από τις πιο ηχηρές πρόσφατες περιπτώσεις είναι εκείνη του Ντέιβιντ Ρούμπεν, ενός από τους πλουσιότερους ανθρώπους που συνδέονται με τη Βρετανία.

Ο μεγιστάνας των ακινήτων, ο οποίος μαζί με τον αδελφό του Σάιμον Ρούμπεν διαθέτει περιουσία που εκτιμάται κοντά στα 28 δισ. στερλίνες, φέρεται να έχει μετακινηθεί προς το Μονακό.

Η οικογένεια δεν έχει αποδώσει δημόσια την κίνηση στη φορολογία, όμως η αποχώρηση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία πολλοί σύμβουλοι μεγάλων περιουσιών αναφέρουν αυξημένο ενδιαφέρον για εναλλακτικές φορολογικές κατοικίες.

Ποιοι άλλοι έχουν απομακρυνθεί

Στις περιπτώσεις που αναφέρονται συχνά στη σχετική συζήτηση περιλαμβάνονται επίσης ο Λάκσμι Μιτάλ, ο Νάσεφ Σαουίρις και ο εφοπλιστής Τζον Φρέντρικσεν.

Παράλληλα, ο ιδρυτής της Ineos Τζιμ Ράτκλιφ, ο οποίος είχε ήδη μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία στο Μονακό χρόνια νωρίτερα, έχει ασκήσει έντονη κριτική στο οικονομικό και φορολογικό περιβάλλον της Βρετανίας.

Οι συγκεκριμένες περιπτώσεις ενισχύουν την εικόνα ενός Λονδίνου που δεν αποτελεί πλέον αυτονόητη επιλογή για κάθε ultra-high-net-worth individual.

Φεύγουν πραγματικά οι πλούσιοι;

Το βασικό ερώτημα είναι αν οι συγκεκριμένες αποχωρήσεις αποτελούν ένδειξη μιας μεγάλης διαρθρωτικής αλλαγής.

Ορισμένοι φορολογικοί σύμβουλοι και παράγοντες της αγοράς υποστηρίζουν ότι η απώλεια εύπορων κατοίκων μπορεί να έχει ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις, καθώς μαζί τους μπορεί να μετακινηθούν:

• φορολογικά έσοδα,
• επενδύσεις,
• κατανάλωση,
• επιχειρηματικές δραστηριότητες,
• και θέσεις εργασίας.

Η αντίθετη άποψη είναι ότι η κινητικότητα μεταξύ δισεκατομμυριούχων ήταν πάντοτε εξαιρετικά υψηλή και ότι μεμονωμένες γνωστές αποχωρήσεις δεν αρκούν για να αποδείξουν μια γενικευμένη έξοδο.

Αυτή είναι και η θέση οικονομολόγων όπως ο Αρούν Αντβάνι, ο οποίος έχει επισημάνει ότι απαιτούνται πιο ολοκληρωμένα δεδομένα πριν εξαχθούν συμπεράσματα για το πραγματικό μέγεθος του φαινομένου.

Οι πλούσιοι που μένουν

Δεν εγκαταλείπουν, άλλωστε, όλοι το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η Ντενίζ Κόουτς, ιδρύτρια της bet365 και μία από τις πλουσιότερες γυναίκες της χώρας, δεν φαίνεται να σχεδιάζει αποχώρηση.

Ο ιδρυτής της Phones4U Τζον Κόντγουελ παραμένει επίσης φορολογικός κάτοικος Βρετανίας, ενώ ο Τζέιμς Ντάισον, ο οποίος είχε μεταφέρει επιχειρηματικές δραστηριότητες στη Σιγκαπούρη, επέστρεψε στη Βρετανία και συνέχισε να επενδύει στη χώρα.

Η εικόνα επομένως είναι πιο σύνθετη από μια απλή «έξοδο των πλουσίων».

Η Αθήνα και η Ελλάδα στον χάρτη των εναλλακτικών

Η Ελλάδα εμφανίζεται πλέον συχνότερα στις συζητήσεις συμβούλων μεγάλων περιουσιών ως μία από τις πιθανές εναλλακτικές φορολογικής κατοικίας, δίπλα στην Ιταλία, την Ελβετία, το Μονακό και το Ντουμπάι.

Ο ανταγωνισμός μεταξύ χωρών για την προσέλκυση εύπορων κατοίκων δεν αφορά μόνο τους φορολογικούς συντελεστές.

Περιλαμβάνει επίσης την ασφάλεια δικαίου, την ποιότητα ζωής, τη δυνατότητα διεθνούς διασύνδεσης και κυρίως τη σταθερότητα και προβλεψιμότητα του φορολογικού καθεστώτος.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η αβεβαιότητα

Αυτό ακριβώς αναδεικνύεται ως ένα από τα βασικά προβλήματα του Λονδίνου.

Πολλοί σύμβουλοι μεγάλων περιουσιών υποστηρίζουν ότι οι πελάτες τους μπορούν να αποδεχθούν ακόμη και σχετικά υψηλούς φόρους, αρκεί να γνωρίζουν με σαφήνεια ποιοι θα είναι οι κανόνες για τα επόμενα χρόνια.

Η συνεχής συζήτηση γύρω από πρόσθετους φόρους στην περιουσία, την ακίνητη περιουσία και τις κληρονομιές αυξάνει την αίσθηση αβεβαιότητας.

Η πίεση είναι ήδη ορατή και στην αγορά πολυτελών ακινήτων του Λονδίνου, όπου ακριβά σπίτια σε περιοχές όπως το Κένσινγκτον, το Νότινγκ Χιλ και το Νάιτσμπριτζ πωλούνται δυσκολότερα και συχνά με σημαντικές εκπτώσεις σε σχέση με τις αρχικές ζητούμενες τιμές.

Το Λονδίνο δεν έχει χάσει τη λάμψη του

Παρά τις φορολογικές πιέσεις, το Λονδίνο εξακολουθεί να διαθέτει πλεονεκτήματα που δύσκολα αντιγράφονται.

Η πόλη παραμένει ένα από τα σημαντικότερα διεθνή κέντρα για:

• χρηματοοικονομικές υπηρεσίες,
• πολιτισμό και τέχνες,
• ιδιωτική εκπαίδευση,
• εστίαση και luxury services,
• και διεθνή επιχειρηματική δικτύωση.

Ακόμη και άνθρωποι που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία αλλού συχνά συνεχίζουν να διατηρούν ακίνητα, επιχειρήσεις και κοινωνικούς δεσμούς στο Λονδίνο.

Το μεγάλο δίλημμα της Βρετανίας

Η Βρετανία βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα δίλημμα που απασχολεί πολλές ανεπτυγμένες οικονομίες:

πώς φορολογείται περισσότερο ο μεγάλος πλούτος χωρίς να δημιουργείται κίνητρο για μετακίνησή του σε άλλη χώρα;

Για την κυβέρνηση, η μεταρρύθμιση των non-dom παρουσιάστηκε ως κίνηση για ένα πιο ισότιμο φορολογικό σύστημα.

Για τους επικριτές της, όμως, ο κίνδυνος είναι ότι ένα μικρό τμήμα εξαιρετικά εύπορων και ιδιαίτερα κινητικών φορολογουμένων μπορεί να επιλέξει απλώς διαφορετική χώρα.

Το αποτέλεσμα αυτής της σύγκρουσης δεν έχει ακόμη κριθεί.

Αυτό που έχει αλλάξει είναι ότι το Λονδίνο δεν θεωρείται πλέον αυτονόητα η πρώτη επιλογή των super-rich, καθώς περισσότερες χώρες ανταγωνίζονται πλέον ανοιχτά για τις περιουσίες, τις επενδύσεις και τη φορολογική τους κατοικία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΕΚΤ: Πώς η ακριβή ενέργεια μπορεί να περιορίσει τις νέες αυξήσεις επιτοκίων
• ΜμΕ: Πώς θα φτάσουν στην αγορά δάνεια 5 δισ. ευρώ μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
• Η επίσκεψη Ρούμπιο και οι επιλογές της Αθήνας
• Ελλάδα και Κύπρος: Μια επιχειρηματική συμμαχία με ευρωπαϊκό αποτύπωμα