Mercosur: Τι σημαίνει η παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο – Το «αγκάθι» της συμφωνίας
Σε φάση θεσμικής και νομικής αξιολόγησης εισέρχεται η εμπορική συμφωνία Ε.Ε.-Mercosur, μία από τις πιο εκτεταμένες συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου που έχει διαμορφώσει ποτέ η Ευρώπη. Η συμφωνία υπεγράφη επισήμως το περασμένο Σάββατο (17/01) στην Ασουνσιόν της Παραγουάης, ενώ για την τελική της επικύρωση αναμενόταν η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Χθες, ωστόσο, το Κοινοβούλιο αποφάσισε να ζητήσει από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης την αξιολόγηση του κατά πόσον η συμφωνία συνάδει με τις Συνθήκες της Ε.Ε., μεταφέροντας το βάρος της συζήτησης από το επίπεδο των πολιτικών αποφάσεων στον πυρήνα των ευρωπαϊκών κανόνων και αρμοδιοτήτων.
Πρακτικά, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο άσκησε το θεσμικό του δικαίωμα να ζητήσει νομική γνωμοδότηση από το Δικαστήριο της Ε.Ε., χωρίς να προχωρήσει σε ψηφοφορία επί της επικύρωσης της συμφωνίας. Πηγές με γνώση των ευρωπαϊκών διεργασιών επισημαίνουν ότι η εξέταση των κειμένων θα συνεχιστεί κανονικά, εν αναμονή της γνώμης του Δικαστηρίου, η οποία θα πρέπει να δημοσιοποιηθεί πριν οι ευρωβουλευτές κληθούν να λάβουν την τελική τους απόφαση.
«Το ζήτημα αφορά τις συνθήκες παραγωγής στις χώρες της Νότιας Αμερικής και το πώς αυτές ενσωματώνονται στο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, τη στιγμή που η Ε.Ε. επιχειρεί να συνδυάσει την εξωστρέφεια με την κανονιστική της ταυτότητα. Σε αυτό το σημείο εστιάζει και η νομική αξιολόγηση της συμφωνίας», εξηγούν οι ίδιες πηγές, θέτοντας στο επίκεντρο την τήρηση των περιβαλλοντικών δεσμεύσεων και τη διαμόρφωση ισότιμων όρων ανταγωνισμού.
Στο Fortune Greece, ο Ομότιμος καθηγητής Οικονομικών Επιστημών στο ΕΚΠΑ, Παναγιώτης Ε. Πετράκης, εξηγεί τι σημαίνει στην πράξη η προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και γιατί το βασικό «αγκάθι» της συμφωνίας Mercosur εντοπίζεται στους περιβαλλοντικούς κανόνες και στους όρους ανταγωνισμού.
Από την πλευρά του αγροτικού τομέα, ο αντιπρόεδρος της Εθνικής Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ), Χρήστος Γιαννακάκης, αναδεικνύει την ανάγκη έγκαιρης προετοιμασίας και προσαρμογής, ενόψει μιας συμφωνίας που επηρεάζει άμεσα την αγροτική παραγωγή, το κόστος και τη βιωσιμότητα των ελληνικών εκμεταλλεύσεων.
Οι κανόνες που κρίνουν τη συμφωνία
Στον πυρήνα της συζήτησης γύρω από τη Mercosur βρίσκεται ένα διαχρονικό δίλημμα για την Ευρωπαϊκή Ένωση: πώς μπορεί να επεκτείνει το ελεύθερο εμπόριο χωρίς να υπονομεύει το αυστηρό κανονιστικό και περιβαλλοντικό πλαίσιο που έχει θεσπίσει.
Η παραπομπή της συμφωνίας στο Δικαστήριο της Ε.Ε. επαναφέρει αυτό ακριβώς το ερώτημα, με τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις να λειτουργούν ως καταλύτης των εξελίξεων. Όπως εξηγεί στο «F» ο Π. Πετράκης, το βασικό πρόβλημα της Mercosur δεν εντοπίζεται στους δασμούς ή στους εμπορικούς όγκους, αλλά στους όρους παραγωγής των προϊόντων που θα εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά.
«Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα: οι οικολογικοί κανόνες. Ναι μεν εξασφαλίζουμε την τροφοδοσία της Ευρώπης, αλλά αν εισάγεις προϊόντα υπό συνθήκες που δημιουργούν dumping για τους Ευρωπαίους παραγωγούς, χωρίς ισοδύναμους περιβαλλοντικούς και παραγωγικούς κανόνες, τότε προκύπτει σοβαρό ζήτημα», επισημαίνει χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δεν συνιστά ανατροπή της συμφωνίας, αλλά μια προσπάθεια θεσμικής θωράκισης του πλαισίου εφαρμογής της. «Η Mercosur δεν είναι γραμμένη σε πέτρα. Θα εξελίσσεται μέχρι την τελική της μορφή. Αυτό που επιδιώκεται είναι μια αυστηρότερη οδηγία, κυρίως στο σκέλος των περιβαλλοντικών όρων, η οποία θα ενσωματωθεί στο τελικό κείμενο», τονίζει.
Ο κ. Πετράκης συνδέει τη θεσμική αυτή κίνηση και με τις πολιτικές ισορροπίες εντός της Ε.Ε., σημειώνοντας ότι «το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο μπορεί να λειτουργήσει ως πεδίο εξισορρόπησης, προσφέροντας νομικές υποδείξεις χωρίς να μπλοκάρει τη συμφωνία».
Η διάσταση των μεγάλων δυνάμεων
Στο ευρύτερο γεωοικονομικό περιβάλλον, η προσφυγή στο Δικαστήριο της Ε.Ε. δεν αποτελεί πράξη πολιτικής αντιπαράθεσης, αλλά αντανάκλαση ενός δομικού προβλήματος εφαρμογής. Η Mercosur εντάσσεται στη συνολική στρατηγική της Ε.Ε. απέναντι σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο κατακερματισμένος.
«Η Ευρώπη, ως μεσαία δύναμη, προσεγγίζει τον κόσμο μέσα από τη συνεργασία και τον διάλογο, σε αντίθεση με πιο μονομερείς προσεγγίσεις», σημειώνει, αναφερόμενος στις ΗΠΑ. Παράλληλα, εκτιμά ότι η συμφωνία λειτουργεί και ως εργαλείο γεωοικονομικής εξισορρόπησης, καθώς μπορεί να περιορίσει την κινεζική επιρροή στη Νότια Αμερική, χωρίς να βρίσκεται στο επίκεντρο του αμερικανικού ενδιαφέροντος.
Τι επισημαίνει ο πρωτογενής τομέας
Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος της ΕΘΕΑΣ, Χρ. Γιαννακάκης, τονίζει ότι η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επιβεβαιώνει πως «η Ε.Ε. διαθέτει θεσμούς με ευαισθησία στα λαϊκά αιτήματα». Όπως σημειώνει, ανεξαρτήτως του αν υπάρξει αναστολή ή προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας, υπάρχει ανάγκη άμεσης προετοιμασίας.
«Η συζήτηση δεν μπορεί να εγκλωβιστεί σε διλήμματα υπέρ ή κατά. Είμαστε όλοι στην ίδια πλευρά», υπογραμμίζει, τονίζοντας ότι το ζητούμενο είναι το μακροπρόθεσμο όφελος του Έλληνα αγρότη και της ελληνικής αγροτικής οικονομίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η παραπομπή στο Δικαστήριο της Ε.Ε. λειτουργεί ως χρόνος προσαρμογής και προετοιμασίας, όχι ως ανατροπή της συμφωνίας.
