Μικροπλαστικά στις αρτηρίες: Η μελέτη που συνδέει άμεσα την έκθεσή τους με καρδιαγγειακή νόσο
-
Τα μικροπλαστικά αύξησαν δραματικά τη συσσώρευση αθηρωματικής πλάκας σε αρσενικά ποντίκια, ακόμη και χωρίς αύξηση χοληστερόλης ή σωματικού βάρους.
-
Η βλάβη φαίνεται να σχετίζεται με δυσλειτουργία των ενδοθηλιακών κυττάρων και ενεργοποίηση γονιδίων που προάγουν τη φλεγμονή και την αθηροσκλήρωση.
-
Δεν υπάρχει ακόμη τρόπος απομάκρυνσης των μικροπλαστικών από το σώμα, γεγονός που καθιστά την πρόληψη και τη μείωση της έκθεσης κρίσιμες για τη δημόσια υγεία.
Τα μικροπλαστικά βρίσκονται παντού — ακόμη και στις αρτηρίες μας. Και παρότι η παρουσία τους έχει ήδη συσχετιστεί με καρδιαγγειακά προβλήματα όπως εμφράγματα και εγκεφαλικά επεισόδια, οι γιατροί προσπαθούν ακόμη να κατανοήσουν με ποιον ακριβώς τρόπο συμβάλλουν στην εξέλιξη της νόσου.
Σε αυτό το πλαίσιο, ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής το University of California, Riverside (UCR) τάισε μικροπλαστικά σε ποντίκια εργαστηρίου και διαπίστωσε ότι αυτά τα ύπουλα σωματίδια φαίνεται να αυξάνουν δραματικά τη συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες — ένα φαινόμενο γνωστό ως αθηροσκλήρωση — αλλά, εντυπωσιακά, μόνο στα αρσενικά ποντίκια. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν σε νέα μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Environment International.
Αναλύοντας τις φραγμένες αρτηρίες των αρσενικών ποντικιών, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα μικροπλαστικά προκαλούσαν αρνητικές αλλαγές στα κύτταρα που επενδύουν τα αιμοφόρα αγγεία, ενεργοποιώντας γονίδια που προάγουν τη δημιουργία αθηρωματικών πλακών. Πρόκειται για ιδιαίτερα ανησυχητικό εύρημα για όποιον προσπαθεί να προστατεύσει την καρδιαγγειακή του υγεία, καθώς αυτά τα πανταχού παρόντα σωματίδια φαίνεται να υπονομεύουν ένα ζωτικής σημασίας σύστημα του οργανισμού.
«Η μελέτη μας προσφέρει από τις ισχυρότερες μέχρι σήμερα ενδείξεις ότι τα μικροπλαστικά μπορεί να συμβάλλουν άμεσα στην καρδιαγγειακή νόσο και όχι απλώς να συσχετίζονται με αυτήν», δήλωσε ο Changcheng Zhou, κύριος ερευνητής της μελέτης και καθηγητής βιοϊατρικών επιστημών στην Ιατρική Σχολή του UCR. «Αν και ο ακριβής μηχανισμός δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητός, παράγοντες όπως τα φυλετικά χρωμοσώματα και οι ορμόνες —και ειδικά η προστατευτική δράση των οιστρογόνων— ενδέχεται να παίζουν ρόλο».
Για τις ανάγκες της έρευνας, η ομάδα χρησιμοποίησε ποντίκια γενετικά προδιατεθειμένα να αναπτύσσουν αθηροσκλήρωση και τα έθεσε σε δίαιτα χαμηλής χοληστερόλης και λιπαρών για εννέα εβδομάδες. Παράλληλα, τα ζώα λάμβαναν μικροπλαστικά σε δόση 10 mg ανά κιλό σωματικού βάρους — ποσότητα που, σύμφωνα με τους επιστήμονες, αντιστοιχεί σε «περιβαλλοντικά ρεαλιστικά επίπεδα, παρόμοια με αυτά στα οποία μπορεί να εκτίθενται οι άνθρωποι μέσω μολυσμένων τροφίμων και νερού».
Κατά τη διάρκεια της δίαιτας, τα ποντίκια παρέμειναν αδύνατα και η πρόσληψη μικροπλαστικών δεν φάνηκε να επηρεάζει τη συνολική χοληστερόλη τους. Ωστόσο, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι στα αρσενικά ποντίκια η ρίζα της αορτής —το πρώτο τμήμα της αορτής— παρουσίασε αύξηση 63% στη συσσώρευση πλάκας, ενώ η βραχιοκεφαλική αρτηρία, σημαντικό αγγείο που τροφοδοτεί το κεφάλι και την καρδιά, εμφάνισε εκρηκτική αύξηση 624%. Στα θηλυκά ποντίκια δεν καταγράφηκε αντίστοιχη αύξηση.
Επιπλέον, γενετικές αναλύσεις στην αορτή των αρσενικών ποντικιών έδειξαν ότι τα μικροπλαστικά ενεργοποίησαν γονίδια που ευνοούν την ανάπτυξη αθηρωματικών βλαβών στα ενδοθηλιακά κύτταρα — τα κύτταρα που επενδύουν το εσωτερικό των αιμοφόρων αγγείων. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρήθηκε και όταν ανθρώπινα ενδοθηλιακά κύτταρα καλλιέργειας εκτέθηκαν σε μικροπλαστικά.
«Διαπιστώσαμε ότι τα ενδοθηλιακά κύτταρα επηρεάζονται περισσότερο από την έκθεση στα μικροπλαστικά», ανέφερε ο Zhou. «Καθώς αυτά τα κύτταρα είναι τα πρώτα που έρχονται σε επαφή με μικροπλαστικά στην κυκλοφορία του αίματος, η δυσλειτουργία τους μπορεί να πυροδοτήσει φλεγμονή και σχηματισμό πλάκας».
Το γεγονός ότι τα ποντίκια δεν εμφάνισαν παχυσαρκία ή υψηλή χοληστερόλη —κλασικούς παράγοντες κινδύνου για αθηροσκλήρωση— οδήγησε τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι οι ίδιες οι χημικές ουσίες των μικροπλαστικών ευθύνονται για την επιδείνωση της αγγειακής υγείας.
Πέρα από τη σημασία των ευρημάτων για την επιστημονική κοινότητα, η έρευνα θέτει κρίσιμα ερωτήματα και για το ευρύ κοινό: αφού τα μικροπλαστικά βρίσκονται παντού, πώς μπορούμε να τα αποφύγουμε;
Δυστυχώς, προς το παρόν δεν υπάρχει τρόπος απομάκρυνσης των μικροπλαστικών από το ανθρώπινο σώμα. Οι ειδικοί προτείνουν περιορισμό της χρήσης πλαστικών μίας χρήσης, αποφυγή υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων, μη θέρμανση φαγητού σε πλαστικά δοχεία και μείωση της κατανάλωσης εμφιαλωμένου νερού.
Η ερευνητική ομάδα, πάντως, έχει ήδη στραμμένο το βλέμμα στα επόμενα βήματα.
«Θέλουμε να διερευνήσουμε πώς διαφορετικοί τύποι ή μεγέθη μικροπλαστικών επηρεάζουν τα αγγειακά κύτταρα», δήλωσε ο Zhou. «Θα εξετάσουμε επίσης τους μοριακούς μηχανισμούς της ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας και γιατί τα μικροπλαστικά φαίνεται να επηρεάζουν διαφορετικά τις αρτηρίες ανδρών και γυναικών. Καθώς η ρύπανση από μικροπλαστικά αυξάνεται παγκοσμίως, η κατανόηση των επιπτώσεών της στην ανθρώπινη υγεία —και ειδικά στην καρδιά— γίνεται όλο και πιο επείγουσα».
