Moody’s: Βαρύ χτύπημα για τις ελληνικές τράπεζες η απόφαση του Αρείου Πάγου για τα δάνεια – Οι συνέπειες
Βαρύ πλήγμα για τις ελληνικές τράπεζες σηματοδοτεί η πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου για τον υπολογισμό των τόκων στα δάνεια που έχουν αναδιαρθρωθεί βάσει του Νόμου Κατσέλη, σύμφωνα με τον οίκο πιστοληπτικής αξιολόγησης Moody’s.
Η αλλαγή, που περιορίζει τους τόκους μόνο στις μηνιαίες δόσεις και όχι στο συνολικό εκκρεμές υπόλοιπο, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τα έσοδα από αναδιαρθρωμένα στεγαστικά δάνεια, τις τιτλοποιήσεις μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPE) και την κουλτούρα πληρωμών των δανειοληπτών.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τη Moody’s, Στις 5 Φεβρουαρίου, ο Άρειος Πάγος διευκρίνισε ότι οι τόκοι για δάνεια τα οποία είχαν αναδιαρθρωθεί βάσει του Νόμου Κατσέλη πρέπει να υπολογίζονται μόνο επί της μηνιαίας δόσης του δανείου και όχι επί του συνολικού εκκρεμούς υπολοίπου. Σε αυτό το πλαίσιο, το στοιχείο των τόκων στα αναδιαρθρωμένα στεγαστικά περιορίζεται ουσιαστικά, με τις μηνιαίες δόσεις για τους επιλέξιμους δανειολήπτες να μειώνονται σημαντικά.
Όπως επισημαίνεται, ο τελικός αντίκτυπος εξαρτάται από το αν η απόφαση θα εφαρμοστεί αναδρομικά, με τις συνέπειες για τα πιστωτικά προφίλ των ελληνικών τραπεζών να θεωρούνται αρνητικές.
Σε περίπτωση αναδρομικής εφαρμογής, η ετήσια εξυπηρέτηση χρέους των επηρεαζόμενων νοικοκυριών θα μπορούσε να μειωθεί σημαντικά, ενώ ο πραγματικός τόκος θα καταστεί ελάχιστος. Παρά τη στήριξη των ευάλωτων δανειοληπτών, η αλλαγή αναμένεται να μειώσει τις αναμενόμενες ταμειακές ροές για τις τράπεζες, τα funds και τους διαχειριστές NPE που κατέχουν τα δάνεια αυτά.
Όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, όπως η Τράπεζα της Ελλάδος και το Υπουργείο Οικονομικών, θα εξετάσουν την απόφαση για να προσδιορίσουν αν θα εφαρμοστεί αναδρομικά. Η Moody’s επισημαίνει ότι ένας αναδρομικός επαναϋπολογισμός των τόκων από την ημερομηνία ένταξης κάθε δανείου στο πλαίσιο Κατσέλη θα ενίσχυε τον οικονομικό αντίκτυπο.
Συνέπειες
Ιστορικά, περίπου 250.000 δανειολήπτες έχουν υπαχθεί στον νόμο, με τη συνολική έκθεση να αγγίζει τα €12,5 δισ. Ωστόσο, σήμερα μόνο ένα μέρος αυτών των περιπτώσεων θα επηρεαστεί, με αποτέλεσμα χαμένους τόκους έως €1 δισ., γεγονός που θα επηρεάσει κυρίως funds και διαχειριστές NPE.
Η Moody’s αναμένει ότι η απόφαση θα μπορούσε να μειώσει τις αναμενόμενες θεραπείες δανείων στο πλαίσιο του σχεδίου «Ηρακλής», βάσει του οποίου τα senior notes που κατέχουν οι ελληνικές τράπεζες επωφελούνται από κρατική εγγύηση. Οι μειωμένες ταμειακές ροές από τα αναδιαρθρωμένα δάνεια θα αποδυναμώσουν την απόδοση ορισμένων συναλλαγών και θα αυξήσουν την πιθανότητα ενεργοποίησης των κρατικών εγγυήσεων (καταπτώσεις).
Βέβαια, σημειώνεται ότι τα senior notes διαθέτουν σημαντικά buffers, που έχουν δημιουργηθεί με την πάροδο του χρόνου μέσω απομοχλευσης και θεραπειών, λειτουργώντας ως μετριαστικός παράγοντας.
Επιπλέον, η απόφαση καθιστά πολλά δάνεια του Νόμου Κατσέλη χωρίς τόκο, κάτι που ενδέχεται να υπονομεύσει την κουλτούρα πληρωμών στην Ελλάδα.
Η Moody’s προειδοποιεί ότι δανειολήπτες που έχουν αναδιαρθρώσει τα δάνειά τους, είτε διμερώς είτε εξωδικαστικώς, ενδέχεται να ζητήσουν ανάλογη μεταχείριση, αμφισβητώντας υπάρχουσες συμφωνίες και αυξάνοντας το κόστος λόγω δικαστικών εξόδων.
Αν μη τι άλλο, μια ευρύτερη αλλαγή στις προσδοκίες των δανειοληπτών μπορεί να διαβρώσει τη συμμόρφωση στις πληρωμές και να δημιουργήσει συστημικούς συμπεριφορικούς κινδύνους, επιβαρύνοντας την ποιότητα ενεργητικού των τραπεζών.
Επίσης, η Moody’s υπογραμμίζει ότι η απόφαση αυξάνει τον κίνδυνο οι μελλοντικοί δανειολήπτες να ζητήσουν ανάλογη προστασία, ειδικά σε περιόδους οικονομικής πίεσης.
Αυτό το στοιχείο ηθικού κινδύνου αναμένεται να ωθήσει τις τράπεζες σε πιο συντηρητικά κριτήρια δανειοδότησης και υψηλότερη τιμολόγηση στεγαστικών δανείων. Ως αποτέλεσμα, η πρόσβαση σε στεγαστικά δάνεια μπορεί να περιοριστεί, ιδιαίτερα για νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα, διευρύνοντας τη διαστρωμάτωση των δανειοληπτών και περιορίζοντας την μελλοντική ανάπτυξη στεγαστικών δανείων.
Τέλος, η Moody’s τονίζει ότι πέρα από τον άμεσο αντίκτυπο στις ταμειακές ροές, η απόφαση εισάγει νομική αβεβαιότητα και αυξάνει τους κινδύνους για μελλοντική χορήγηση στεγαστικών δανείων και τιτλοποιήσεις. Παρόλο που οι οικονομικές επιπτώσεις μπορεί να είναι διαχειρίσιμες σε σχέση με την ενισχυμένη κεφαλαιακή θέση και κερδοφορία των τραπεζών τα τελευταία χρόνια, η πιθανή υποβάθμιση της κουλτούρας πληρωμών και ο κίνδυνος περαιτέρω δικαστικών ενεργειών αποτελούν σημαντικές προκλήσεις μεσοπρόθεσμα.
