Μοχάμεντ Ελ-Εριάν: Γιατί το 2026 δεν θα μοιάζει με το 2025

Tο 2025 θα καταγραφεί στις αγορές ως μια χρονιά που καθορίστηκε εξίσου από όσα δεν συνέβησαν όσο και από όσα πράγματι εκτυλίχθηκαν, σύμφωνα με τον γνωστό οικονομολόγο Μοχάμεντ Ελ-Εριάν.

Όπως επισημαίνει σε άρθρο του στο Project Syndicate, η χρονιά ανέδειξε με τον πιο καθαρό τρόπο τη δύναμη μιας κυρίαρχης αφήγησης: της τεχνητής νοημοσύνης. Τα μαζικά και συγκεντρωμένα στοιχήματα στην AI λειτούργησαν ως «πέπλο», καλύπτοντας βαθύτερα και πιο σύνθετα οικονομικά και πολιτικά ερωτήματα.

Ο Ελ-Εριάν προειδοποιεί ότι, όσο προχωρούμε στο 2026, αυτή η αφήγηση δύσκολα θα παραμείνει αρκετά ισχυρή ώστε να επισκιάζει τις αυξανόμενες αβεβαιότητες. Πολλές από αυτές δεν είναι συγκυριακές, αλλά αντανακλούν δομικές μεταβολές στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Για επενδυτές, κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες, το μήνυμα είναι σαφές: απαιτείται προσαρμογή στρατηγικής.

Όπως σημειώνει, αρκετές εξελίξεις του 2025 διέψευσαν τη συμβατική οικονομική σκέψη. Οι αμερικανικοί δασμοί, παρά τις προβλέψεις για έναν «χαμένο για όλους» εμπορικό πόλεμο, δεν οδήγησαν σε στασιμοπληθωρισμό ούτε σε γενικευμένα αντίποινα. Ακόμη πιο εντυπωσιακή, κατά τον ίδιο, ήταν η ευελιξία της Κίνας, η οποία κατάφερε – μέσω ανακατεύθυνσης των εξαγωγών της προς την Ευρώπη και την Ασία – να καταγράψει εμπορικό πλεόνασμα άνω του 1 τρισ. δολαρίων.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Ελ-Εριάν υπογραμμίζει την αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα των καταναλωτών, ιδίως των χαμηλότερων εισοδηματικών στρωμάτων, παρά τις πιέσεις από τον πληθωρισμό, το χρέος και την αβεβαιότητα για την εργασία. Σε συνδυασμό με τον επενδυτικό ενθουσιασμό γύρω από την AI και την απρόσκοπτη χρηματοδότηση μεγάλων δημοσιονομικών ελλειμμάτων, αυτή η ανθεκτικότητα στήριξε μια ισχυρή αμερικανική ανάπτυξη, η οποία ξεπέρασε κάθε πρόβλεψη.

Ωστόσο, ο Ελ-Εριάν προειδοποιεί ότι κάτω από αυτή την εικόνα ισχύος αναδύονται ανησυχητικές δομικές τάσεις. Η αύξηση του ΑΕΠ αρχίζει να αποσυνδέεται από τη δημιουργία θέσεων εργασίας, ακόμη και πριν η AI και η ρομποτική περάσουν στη φάση της μαζικής υιοθέτησης. Παράλληλα, η διεύρυνση μιας «τύπου Κ» οικονομίας εντείνει τις κοινωνικές και πολιτικές εντάσεις, μετατρέποντας ζητήματα όπως η στέγαση και η ενέργεια σε κεντρικούς άξονες πολιτικής αντιπαράθεσης.

Η περίπτωση της Ευρώπης

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο οικονομολόγος επισημαίνει ότι η ΕΕ δύσκολα θα μπορέσει να απορροφήσει επ’ αόριστον τον όγκο των κινεζικών εξαγωγών που κατευθύνονται προς αυτήν. Την ίδια στιγμή, η επαναλαμβανόμενη αποτυχία διεθνούς πολιτικού συντονισμού –με χαρακτηριστικό παράδειγμα το αμερικανικό μποϊκοτάζ της συνόδου G20– επιβεβαιώνει, κατά τον Ελ-Εριάν, ότι η εποχή της πολυμέρειας έχει υποχωρήσει. Τη θέση της καταλαμβάνει ένα κατακερματισμένο γεωοικονομικό περιβάλλον, όπου η ισχύς και η ασφάλεια υπερισχύουν της συνεργασίας.

Ο Ελ-Εριάν τονίζει ότι αυτή η στροφή φέρνει την πολιτική και τη γεωπολιτική ξανά στο επίκεντρο των αγορών. Η αμερικανική παρέμβαση στη Βενεζουέλα, όπως σημειώνει, δεν έχει μόνο περιφερειακή σημασία, αλλά ενδέχεται να λειτουργήσει ως «παράδειγμα ισχύος», ενθαρρύνοντας τις μεγάλες δυνάμεις να ενισχύσουν τις σφαίρες επιρροής τους.

Υπό αυτές τις συνθήκες, ο οικονομολόγος εκτιμά ότι η κυριαρχία της αφήγησης της AI θα αρχίσει να φθίνει. Ο ενθουσιασμός και τα «ζωώδη ένστικτα» των επενδυτών θα περιοριστούν από τον φόβο δημιουργίας φούσκας, ενώ θα γίνει σαφές ότι το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων, αλλά η ουσιαστική ενσωμάτωση της τεχνολογίας στην παραγωγή. Σε αυτό το πεδίο, προειδοποιεί ότι η Δύση κινδυνεύει να μείνει πίσω από την Κίνα και τμήματα της Μέσης Ανατολής.

Για τους επενδυτές, ο Ελ-Εριάν θεωρεί αναπόφευκτη την αλλαγή στρατηγικής. Το 2026 δεν θα ευνοεί τις αδιάκριτες τοποθετήσεις πάνω σε μεγάλες θεματικές τάσεις, αλλά θα απαιτεί πιο επιλεκτικές, «bottom-up» προσεγγίσεις και έμφαση σε πραγματικές εφαρμογές και απτά περιουσιακά στοιχεία.

Τέλος, απευθύνοντας μήνυμα στις κυβερνήσεις και τις κεντρικές τράπεζες, ο Μοχάμεντ Ελ-Εριάν τονίζει ότι η καινοτομία του ιδιωτικού τομέα δεν μπορεί πλέον να λειτουργεί ως σωσίβιο για πολιτικές αστοχίες. Ιδιαίτερα για τη Fed, υπογραμμίζει την ανάγκη υπέρβασης μιας υπερβολικά άκαμπτης, «εξαρτώμενης από τα δεδομένα» προσέγγισης, η οποία έχει πλήξει την αξιοπιστία της. Χωρίς βαθύτερες μεταρρυθμίσεις, προειδοποιεί, η ανεξαρτησία της θα συνεχίσει να τίθεται υπό αμφισβήτηση.

Το συμπέρασμα του Ελ-Εριάν είναι ξεκάθαρο: το 2026 δεν θα είναι συνέχεια του 2025. Θα είναι μια χρονιά επαναπροσδιορισμού, όπου οι αγορές και οι πολιτικές ηγεσίες θα αναγκαστούν να αντιμετωπίσουν πραγματικότητες που μέχρι πρότινος έκρυβε η λάμψη της τεχνητής νοημοσύνης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Έρχονται έλεγχοι, διασταυρώσεις και βαριά πρόστιμα για τα εισοδήματα από Airbnb
• Οι ταχύτερα αναπτυσσόμενες εταιρείες στην Ελλάδα – Όλη η λίστα
• JP Morgan: Τα ελληνικά ομόλογα «ωρίμασαν» – Σύσταση κατοχύρωσης κερδών