«Μπλόκο» στο σχέδιο φον ντερ Λάιεν για την ευρωπαϊκή βιομηχανία – Εσωτερικές αντιδράσεις στην Κομισιόν
Το «Industrial Accelerator Act», βασικός πυλώνας της συμφωνίας «Clean Industrial» που παρουσίασε πριν από έναν χρόνο η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δέχθηκε έντονη κριτική από εννέα διαφορετικές γενικές διευθύνσεις της Κομισιόν κατά τη διαδικασία εσωτερικής διαβούλευσης.
Η ασυνήθιστα εκτεταμένη αυτή αμφισβήτηση απειλεί να οδηγήσει σε νέα αναβολή της παρουσίασης του σχεδίου, η οποία έχει ήδη μετατεθεί δύο φορές και είναι προγραμματισμένη για τις 26 Φεβρουαρίου. Μια τρίτη καθυστέρηση θα περιέπλεκε περαιτέρω τις προσπάθειες των Βρυξελλών να παρουσιάσουν μια συνεκτική στρατηγική για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας ενόψει της Συνόδου Κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις 19-20 Μαρτίου.
Η πίεση προς την Επιτροπή εντείνεται σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξανόμενων προκλήσεων: η επιθετική δασμολογική πολιτική του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump και η υπερπροσφορά κινεζικών εξαγωγών δημιουργούν σοβαρές απειλές για τη βιομηχανική βάση της Ευρώπης.
Οι εσωτερικές αντιδράσεις αποτελούν και πλήγμα για τον επίτροπο Βιομηχανίας Stéphane Séjourné, ο οποίος έχει την άμεση ευθύνη για την προώθηση της νομοθετικής πρότασης.
Τι προβλέπει
Το νομοσχέδιο επιδιώκει να δώσει προβάδισμα στα ευρωπαϊκά προϊόντα σε δημόσιες προμήθειες και σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από δημόσιους πόρους, ιδίως σε ενεργοβόρους κλάδους, τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών και την αυτοκινητοβιομηχανία. Παράλληλα, εισάγει κρίσιμους ορισμούς — όπως το «τοπικό περιεχόμενο» ή ο «πράσινος χάλυβας» — οι οποίοι θα επηρεάσουν και άλλες στρατηγικές νομοθεσίες της ΕΕ.
Το πιο ακανθώδες ζήτημα αφορά τον ορισμό των λεγόμενων «έμπιστων εταίρων» στις δημόσιες συμβάσεις. Σχέδιο που διέρρευσε προβλέπει ότι το «Made in EU» θα αφορά προϊόντα με προέλευση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (Νορβηγία, Ισλανδία, Λιχτενστάιν). Ωστόσο, εξετάζεται και η δυνατότητα να θεωρούνται ισοδύναμα προϊόντα από χώρες που χαρακτηρίζονται «έμπιστοι εταίροι».
Εδώ εντοπίζεται η βασική διαφωνία. Η Γενική Διεύθυνση Εμπορίου (DG TRADE) φέρεται να υποστηρίζει μια ευρύτερη προσέγγιση, που θα περιλαμβάνει όλες τις χώρες με τις οποίες η ΕΕ έχει συνάψει συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου. Αντίθετα, η Γενική Διεύθυνση Βιομηχανίας (DG GROW), υπό τον Σεζουρνέ, επιθυμεί πιο αυστηρά κριτήρια, περιορίζοντας ουσιαστικά την «ευρωπαϊκή προτίμηση» στον ΕΟΧ.
Τριβές και διεθνείς ανησυχίες
Η διαφωνία αντανακλά και τις διαφορετικές προσεγγίσεις Παρισιού και Βερολίνου. Η Γαλλία βλέπει το σχέδιο ως εργαλείο ενίσχυσης της παραγωγής εντός ΕΕ, χωρίς απαραίτητα τιμωρητική διάσταση για τρίτες χώρες. Η Γερμανία, αντιθέτως, ανησυχεί ότι τα νέα κριτήρια μπορεί να δυσκολέψουν το εμπόριο και να επιβαρύνουν τις σχέσεις με βασικούς εταίρους, σε μια περίοδο που Βερολίνο και Ρώμη ζητούν μείωση της γραφειοκρατίας και διατήρηση ανοιχτών εμπορικών διαύλων.
Ανησυχία επικρατεί και στο Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο φοβάται ότι οι βρετανικές επιχειρήσεις θα αποκλειστούν από τις ευρωπαϊκές δημόσιες προμήθειες. Το Λονδίνο σχεδιάζει διπλωματική κινητοποίηση το επόμενο διάστημα, επιχειρώντας να διασφαλίσει ότι θα ενταχθεί στους «έμπιστους εταίρους».
Την ίδια ώρα, μια πιο εσωστρεφής στροφή της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής θα ερχόταν σε αντίθεση με τη στρατηγική της φον ντερ Λάιεν για επιτάχυνση εμπορικών συμφωνιών με τη Mercosur, την Ινδία και την Αυστραλία.
Ο Σεζουρνέ υποβάθμισε τις αντιδράσεις, επισημαίνοντας ότι η εισαγωγή «ευρωπαϊκής προτίμησης» στο νομικό πλαίσιο της Ένωσης συνιστά σημαντική αλλαγή οικονομικού δόγματος και, ως εκ τούτου, απαιτεί χρόνο και συνεννόηση. Εξέφρασε, πάντως, την πεποίθηση ότι θα επιτευχθεί συμβιβασμός που θα διατηρεί τον υψηλό βαθμό φιλοδοξίας του σχεδίου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι αρνητικές γνωμοδοτήσεις των υπηρεσιών δεν εμποδίζουν νομικά το Κολέγιο των Επιτρόπων να εγκρίνει την πρόταση. Ωστόσο, στην πράξη, η Επιτροπή επιδιώκει αποφάσεις με συναίνεση — γεγονός που καθιστά τις εσωτερικές ισορροπίες καθοριστικές για την τελική μορφή του σχεδίου.
