Νέα Δημοκρατία: 52 χρόνια από την ίδρυσή της – Η πολιτική διαδρομή από το 1974 έως σήμερα
Η Νέα Δημοκρατία συμπληρώνει 52 χρόνια από την ίδρυσή της, σε μια πολιτική διαδρομή που ξεκινά από τη Μεταπολίτευση και εκτείνεται έως τη σημερινή περίοδο.
Το κόμμα ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 1974, λίγους μήνες μετά την επιστροφή του Κωνσταντίνου Καραμανλή στην Ελλάδα και την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Έκτοτε έχει βρεθεί στην κυβέρνηση και στην αντιπολίτευση, έχει αλλάξει ηγεσίες και έχει συμμετάσχει σε διαφορετικές φάσεις της πολιτικής και οικονομικής ιστορίας της χώρας.
Η ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας
Στις 28 Σεπτεμβρίου 1974, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ανακοίνωσε την ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας και έδωσε στη δημοσιότητα την Ιδρυτική Διακήρυξη. Την επόμενη ημέρα παρουσιάστηκε το πρώτο σχέδιο καταστατικού, ενώ στις 4 Οκτωβρίου 1974 κατατέθηκε στον Άρειο Πάγο η δήλωση ίδρυσης του κόμματος.
Η Νέα Δημοκρατία δημιουργήθηκε σε ένα νέο πολιτικό περιβάλλον, μετά την πτώση της δικτατορίας. Η Ιδρυτική Διακήρυξη αναφερόταν στη δημοκρατία, τη λαϊκή κυριαρχία, την εθνική ανεξαρτησία, την πολιτική ελευθερία και την κοινωνική δικαιοσύνη, ενώ έκανε λόγο για την ανάγκη υπέρβασης των πολιτικών διχασμών του παρελθόντος.
Στις πρώτες εκλογές της Μεταπολίτευσης, στις 17 Νοεμβρίου 1974, η Νέα Δημοκρατία επικράτησε με 54,37% και 220 έδρες. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ανέλαβε τη διακυβέρνηση σε μια περίοδο θεσμικών αλλαγών, που περιλάμβανε το δημοψήφισμα για το πολιτειακό και την κατάρτιση του νέου Συντάγματος.
Η ευρωπαϊκή πορεία
Μία από τις σημαντικότερες πολιτικές επιλογές της πρώτης περιόδου ήταν η ένταξη της Ελλάδας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες.
Στις 28 Μαΐου 1979 υπογράφηκε η Συνθήκη Προσχώρησης και το 1981 η Ελλάδα έγινε το 10ο μέλος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.
Η ευρωπαϊκή πορεία αποτέλεσε έκτοτε σταθερό στοιχείο της πολιτικής ταυτότητας της Νέας Δημοκρατίας.
Από την αντιπολίτευση στην κυβέρνηση
Μετά την εκλογική ήττα του 1981, η Νέα Δημοκρατία παρέμεινε στην αντιπολίτευση για αρκετά χρόνια. Επέστρεψε στην κυβέρνηση το 1990, με πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη.
Η κυβερνητική περίοδος 1990-1993 περιλάμβανε μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής, ιδιωτικοποιήσεις και διαρθρωτικές αλλαγές, ενώ χαρακτηρίστηκε και από έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις. Η Νέα Δημοκρατία έχασε τις εκλογές του 1993 και επέστρεψε στην κυβέρνηση το 2004, υπό τον Κώστα Καραμανλή.
Η περίοδος 2004-2009 περιλάμβανε πολιτικές στους τομείς της οικονομίας, της δημόσιας διοίκησης, των υποδομών και της ενέργειας, ενώ στην εξωτερική πολιτική ξεχώρισαν οι σχέσεις με τη Ρωσία και η στάση της κυβέρνησης στο ζήτημα της ονομασίας της τότε ΠΓΔΜ.
Η περίοδος της οικονομικής κρίσης
Η Νέα Δημοκρατία βρέθηκε ξανά στην κυβέρνηση το 2012, μετά τις δύο εκλογικές αναμετρήσεις του Μαΐου και του Ιουνίου, συμμετέχοντας σε κυβέρνηση συνεργασίας.
Η περίοδος αυτή συνέπεσε με την κορύφωση της οικονομικής κρίσης και τις διαπραγματεύσεις για τα προγράμματα οικονομικής προσαρμογής. Η παραμονή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη αποτέλεσε κεντρικό ζήτημα της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Το 2015 η Νέα Δημοκρατία ηττήθηκε στις δύο εκλογικές αναμετρήσεις του έτους και παρέμεινε στην αντιπολίτευση έως το 2019.
Η περίοδος Μητσοτάκη
Στις 7 Ιουλίου 2019, η Νέα Δημοκρατία κέρδισε τις εκλογές με 39,85% και 158 έδρες, επιστρέφοντας στην αυτοδύναμη διακυβέρνηση υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Η κυβερνητική περίοδος περιλάμβανε μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση και την οικονομία, ενώ επηρεάστηκε από την πανδημία του κορωνοϊού, τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Στις εκλογές του 2023, η Νέα Δημοκρατία επικράτησε και στις δύο αναμετρήσεις, συγκεντρώνοντας 40,79% τον Μάιο και 40,56% τον Ιούνιο. Στις εκλογές του Ιουνίου εξέλεξε 158 βουλευτές.
Οι αρχηγοί του κόμματος
Από την ίδρυσή της, τη Νέα Δημοκρατία έχουν ηγηθεί:
- Κωνσταντίνος Καραμανλής, 1974-1980
- Γεώργιος Ράλλης, 1980-1981
- Ευάγγελος Αβέρωφ, 1981-1984
- Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, 1984-1993
- Μιλτιάδης Έβερτ, 1993-1997
- Κώστας Καραμανλής, 1997-2009
- Αντώνης Σαμαράς, 2009-2015
- Ευάγγελος Μεϊμαράκης, μεταβατικός πρόεδρος το 2015
- Ιωάννης Πλακιωτάκης, μεταβατικός πρόεδρος το 2015-2016
- Κυριάκος Μητσοτάκης, από το 2016
Στις εκλογές του 2023 η Νέα Δημοκρατία ανανέωσε την κυβερνητική της θητεία και παραμένει στην κυβέρνηση.
