Νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ: Η σημασία της ανάδειξής του και η έντονη αντίδραση Τραμπ

• Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιος του Αλί Χαμενεΐ, αναδεικνύεται νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν.

• Ο Ντόναλντ Τραμπ αντιδρά έντονα, δηλώνοντας ότι ο νέος ηγέτης «δεν θα διαρκέσει χωρίς την έγκριση των ΗΠΑ».

• Αναλυτές βλέπουν στη διαδοχή ενίσχυση των σκληροπυρηνικών και χαρακτηριστικά πολιτικής «δυναστείας».

Η αλλαγή ηγεσίας στην κορυφή της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν πυροδοτεί νέο κύκλο έντασης στις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δεύτερος γιος του Αλί Χαμενεΐ, αναδείχθηκε ανώτατος ηγέτης της χώρας, σε μια εξέλιξη που θεωρείται ιδιαίτερα συμβολική για την πορεία του ιρανικού πολιτικού συστήματος.

Η επιλογή του προκάλεσε άμεση αντίδραση από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δήλωσε ότι η νέα ηγεσία της Τεχεράνης δεν θα μπορέσει να διατηρηθεί χωρίς την αποδοχή της Ουάσιγκτον.

«Δεν είμαι ευχαριστημένος», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος σε δηλώσεις του στο Fox News, προσθέτοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν στο παρελθόν «εξουδετερώσει Ιρανούς ηγέτες».

Μιλώντας στο ABC News, ο Τραμπ υποστήριξε ότι ο νέος ηγέτης του Ιράν «δεν πρόκειται να διαρκέσει για πολύ» εάν δεν λάβει την έγκριση των ΗΠΑ. «Θα πρέπει να λάβει την έγκρισή μας. Αν δεν λάβει την έγκρισή μας, δεν θα αντέξει για πολύ», δήλωσε, προσθέτοντας ότι στόχος της Ουάσιγκτον είναι να αποτρέψει το ενδεχόμενο απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν.

Οι δηλώσεις του έγιναν ενώ η στρατιωτική επιχείρηση «Επική Οργή» εισέρχεται στη δέκατη ημέρα, με εκατέρωθεν επιθέσεις και πλήγματα σε ενεργειακές και στρατηγικές

εγκαταστάσεις.

Μια διαδοχή με χαρακτηριστικά «δυναστείας»

Η ανάδειξη του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ στην ανώτατη θρησκευτική και πολιτική θέση του Ιράν θεωρείται από πολλούς αναλυτές ένδειξη ενίσχυσης των σκληροπυρηνικών κύκλων του καθεστώτος.

Ο 56χρονος κληρικός είναι ο δεύτερος γιος του Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος βρισκόταν στην ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες πριν σκοτωθεί σε πρόσφατες αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις.

Η επιλογή του από τη Συνέλευση των Ειδικών, το σώμα των 88 κληρικών που είναι αρμόδιο για την εκλογή του ανώτατου ηγέτη, θεωρείται από ορισμένους αναλυτές εξέλιξη που δίνει στο ιρανικό σύστημα εξουσίας χαρακτηριστικά «δυναστείας», καθώς για πρώτη φορά η εξουσία περνά απευθείας από πατέρα σε γιο.

Χαμηλό προφίλ αλλά ισχυρό δίκτυο επιρροής

Παρότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν είχε αναλάβει ποτέ επίσημο κυβερνητικό αξίωμα και σπάνια εμφανιζόταν δημόσια, θεωρούνταν εδώ και χρόνια μια από τις πιο ισχυρές προσωπικότητες στο παρασκήνιο της ιρανικής εξουσίας.

Γεννημένος το 1969, ακολούθησε θρησκευτικές σπουδές, όπως και τα αδέλφια του, χωρίς ωστόσο να φτάσει στον βαθμό του μουτζταχίντ — επίπεδο ισλαμικής νομολογίας που πολλοί θεωρούν απαραίτητο για την ανάληψη της θέσης του ανώτατου ηγέτη.

Αμερικανικά διπλωματικά τηλεγραφήματα που δημοσιοποιήθηκαν μέσω του WikiLeaks τον περιέγραφαν ως «τη δύναμη πίσω από τα ράσα», υπογραμμίζοντας την επιρροή του στους μηχανισμούς του καθεστώτος.

Ο ίδιος διατηρούσε στενές σχέσεις με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες του πολιτικού και στρατιωτικού συστήματος της χώρας, αλλά και με οικονομικά δίκτυα που στηρίζουν την εξουσία της Τεχεράνης.

Κατηγορίες για παρέμβαση στις εκλογές

Το όνομά του εμφανίστηκε έντονα στη δημόσια συζήτηση ήδη από τις προεδρικές εκλογές του 2005, οι οποίες οδήγησαν στην άνοδο του σκληροπυρηνικού Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ στην εξουσία.

Ο μεταρρυθμιστής πολιτικός Μεχντί Καρουμπί τον είχε κατηγορήσει τότε σε ανοικτή επιστολή ότι παρενέβη στη διαδικασία μέσω δικτύων των Φρουρών της Επανάστασης και της παραστρατιωτικής οργάνωσης Basij.

Τέσσερα χρόνια αργότερα, μετά την αμφιλεγόμενη επανεκλογή του Αχμαντινετζάντ το 2009, ξέσπασαν μαζικές διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, γνωστές ως Πράσινο Κίνημα.

Οι κινητοποιήσεις καταπνίγηκαν βίαια, ενώ σε αρκετές από αυτές ακούγονταν συνθήματα και κατά του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γεγονός που ανέδειξε το εύρος της επιρροής του στο εσωτερικό του καθεστώτος.

Το 2019 οι Ηνωμένες Πολιτείες του επέβαλαν κυρώσεις, κατηγορώντας τον ότι συνεργαζόταν στενά με την ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης για την προώθηση της περιφερειακής πολιτικής του Ιράν και για την καταστολή διαμαρτυριών στο εσωτερικό της χώρας.

Μήνυμα συνέχειας από την Τεχεράνη

Η ανάληψη της εξουσίας από τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ θεωρείται από πολλούς αναλυτές ένδειξη συνέχισης της πολιτικής γραμμής που ακολουθούσε ο πατέρας του.

Η στήριξη των Φρουρών της Επανάστασης και των σκληροπυρηνικών κύκλων εκτιμάται ότι αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα για την επιλογή του.

Ο νέος ηγέτης αναλαμβάνει καθήκοντα σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για το Ιράν, καθώς η χώρα αντιμετωπίζει οικονομικές πιέσεις, εσωτερική δυσαρέσκεια και αυξανόμενη διεθνή ένταση.

Παράλληλα, οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι η νέα ηγεσία της Τεχεράνης δεν θα γίνει αποδεκτή από τις Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν το ήδη τεταμένο κλίμα στις σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Πώς η Ρωσία αναδεικνύεται σε έναν από τους πρώτους «κερδισμένους» του πολέμου με το Ιράν
• Νέα «φάση» στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή: Πλήγματα στην Τεχεράνη – Κλιμάκωση στον Λίβανο
• Μέση Ανατολή: Ο Τραμπ ενθαρρύνει τους Κούρδους του Ιράν να επιτεθούν στην Τεχεράνη – Κλιμακώνεται ο πόλεμος
• Ιράν: Ο Πεζεσκιάν επιβεβαιώνει διαμεσολαβητικές πρωτοβουλίες για ειρήνη στη Μέση Ανατολή