Νόμος Κατσέλη: Επανυπολογισμός δανείων μετά τον Άρειο Πάγο – Τι αλλάζει σε τόκους και δόσεις
Σε πλήρη επανυπολογισμό των δανείων που έχουν ενταχθεί στον νόμο Κατσέλη καλούνται τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, μετά την απόφαση της Ολομέλειας του Άρειος Πάγος, η οποία αλλάζει εκ βάθρων τον τρόπο εκτοκισμού των συγκεκριμένων οφειλών.
Η απόφαση –αν και δεν έχει ακόμη καθαρογραφεί– κρίνει ότι το επιτόκιο πρέπει να υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού άληκτου κεφαλαίου, βάζοντας τέλος σε μια πρακτική που είχε μετατρέψει τις ρυθμισμένες οφειλές σε νέα τοκοχρεολυτικά δάνεια.
Τι αλλάζει στην πράξη
Με τη νέα ερμηνεία, τα δάνεια του νόμου Κατσέλη παύουν ουσιαστικά να λειτουργούν ως τοκοχρεολυτικά και μετατρέπονται σε οφειλές με ελάχιστο τόκο, γεγονός που μειώνει δραστικά:
-
το συνολικό ποσό της οφειλής
-
τη μηνιαία δόση
-
τους σωρευτικούς τόκους σε βάθος χρόνου
Δανειολήπτες καλούνται πλέον «με χαρτί και μολύβι» να επανυπολογίσουν τι έχουν καταβάλει έως σήμερα και να διεκδικήσουν επιστροφή χρημάτων ή συμψηφισμό με μελλοντικές δόσεις.
Ενδεικτικό παράδειγμα
Για δάνειο 100.000 ευρώ, επιτόκιο 3% και διάρκεια 20 ετών:
-
Τοκοχρεολυτικός εκτοκισμός:
-
Συνολική οφειλή ~135.000 ευρώ
-
Μηνιαία δόση ~560 ευρώ
-
-
Εκτοκισμός μόνο της δόσης:
-
Μηνιαία δόση ~416 ευρώ
-
Τόκοι ~12,5 ευρώ ανά δόση
-
Συνολικοί τόκοι ~3.000 ευρώ σε 20 χρόνια
-
Η διαφορά αποτυπώνει γιατί η απόφαση θεωρείται κομβική για την προστασία της πρώτης κατοικίας.
Πώς χρέωναν μέχρι σήμερα
Τράπεζες και funds αντιμετώπισαν τις «κουρεμένες» οφειλές ως νέα δάνεια, εκτοκίζοντας το σύνολο του ρυθμισμένου κεφαλαίου. Η άνοδος των επιτοκίων την περίοδο 2022–2024 αύξησε περαιτέρω τις δόσεις, οδηγώντας σε μαζικές προσφυγές και τελικά στην κρίση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου.
Το σκεπτικό των δικαστών εστιάζει στον κοινωνικό και προστατευτικό χαρακτήρα του νόμου 3869/2010 (νόμος Κατσέλη), ο οποίος προέβλεπε ρύθμιση της οφειλής μετά το «κούρεμα» στην εμπορική αξία της πρώτης κατοικίας, όχι νέα επιβάρυνση μέσω σύνθετου εκτοκισμού.
Το μέγεθος του προβλήματος
Το ακριβές ύψος των δανείων παραμένει ασαφές:
-
αρχικές εκτιμήσεις: έως 17 δισ. ευρώ
-
νεότεροι υπολογισμοί: περίπου 12 δισ. ευρώ
Η αβεβαιότητα οφείλεται στο ότι μέρος των δανείων έχει αποπληρωθεί ή «κουρευτεί» περαιτέρω μετά τις δικαστικές ρυθμίσεις.
Οι servicers εκτιμούν ότι το κόστος από την αλλαγή του τρόπου εκτοκισμού φτάνει τα 1,3 δισ. ευρώ. Το ζήτημα αποκτά ευρύτερη διάσταση καθώς τα δάνεια αυτά έχουν τιτλοποιηθεί μέσω του μηχανισμού κρατικών εγγυήσεων Ηρακλής.
Η ανατροπή των επιχειρησιακών σχεδίων των τιτλοποιήσεων εγείρει ανησυχίες ακόμη και για ενδεχόμενη κατάπτωση κρατικών εγγυήσεων, κάτι που θα επιβάρυνε άμεσα το Δημόσιο.
Τραπεζικοί κύκλοι εκφράζουν φόβους ότι η απόφαση μπορεί να αποτελέσει δεδικασμένο και για άλλες κατηγορίες οφειλετών, όπως όσους έχουν ενταχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Αν και το ενδεχόμενο αυτό δεν μπορεί να αποκλειστεί, αρμόδιες πηγές επισημαίνουν ότι η πραγματική επίπτωση θα κριθεί μετά τη μελέτη της καθαρογραμμένης απόφασης.
Πάντως, η βασική ένσταση των τραπεζών είναι ότι ο εκτοκισμός μόνο της δόσης ακυρώνει την αξία του χρήματος στον χρόνο, οδηγώντας σε σχεδόν άτοκο δανεισμό. Αν αυτή η λογική παγιωθεί, ακόμη και για ευάλωτους οφειλέτες, ενδέχεται να οδηγήσει σε αυστηρότερες εγγυήσεις και σε περιορισμό της πιστωτικής επέκτασης.
