Νταβός: Ο Τραμπ κήρυξε το τέλος της μεταπολεμικής παγκόσμιας τάξης – Ο ρόλος της Κίνας
- Ο Ντόναλντ Τραμπ αμφισβήτησε ανοιχτά τη φιλελεύθερη διεθνή τάξη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
- Προειδοποίησε Ευρωπαίους συμμάχους ότι οι ΗΠΑ δεν θα προσφέρουν αγορές και ασφάλεια «δωρεάν».
- Επανέφερε τη λογική των δασμών ως τίμημα πρόσβασης στην αμερικανική οικονομία.
- Την ίδια στιγμή, η Κίνα επιχειρεί να εμφανιστεί ως υπέρμαχος της σταθερότητας και των διεθνών θεσμών.
Από το βήμα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, ενός θεσμού ταυτισμένου με τη μεταπολεμική παγκοσμιοποίηση, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αμφισβήτησε ανοιχτά το μοντέλο διεθνούς ηγεσίας που οικοδομήθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο Τραμπ κατέστησε σαφές ότι, κατά την αντίληψή του, οι ΗΠΑ δεν μπορούν πλέον να προσφέρουν ελεύθερη πρόσβαση στην αγορά τους και στρατιωτική προστασία σε συμμάχους που –όπως είπε– απολαμβάνουν τα οφέλη χωρίς αντίστοιχη συνεισφορά, αναφέρουν οι NYT.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες συντηρούν ολόκληρο τον κόσμο. Όλοι εκμεταλλεύτηκαν τις ΗΠΑ», δήλωσε, προσθέτοντας ότι οι δασμοί αποτελούν πλέον το αναγκαίο τίμημα για την πρόσβαση σε μια οικονομία 300 εκατομμυρίων καταναλωτών.
Οι δασμοί ως εργαλείο ισχύος
Στην καρδιά της ομιλίας του βρέθηκε η πρόθεση κλιμάκωσης του εμπορικού πολέμου. Ο Τραμπ δεν παρουσίασε τους δασμούς ως προσωρινό μέσο πίεσης, αλλά ως μόνιμο μηχανισμό άσκησης εξωτερικής πολιτικής, επαναπροσδιορίζοντας τη σχέση οικονομίας και γεωπολιτικής.
Παρότι λίγες ώρες αργότερα εμφανίστηκε να μετριάζει τη στάση του απέναντι στη Γροιλανδία –δηλώνοντας ότι δεν θα χρησιμοποιήσει δασμούς όσο βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις– η ουσία της παρέμβασής του στο Νταβός παρέμεινε αμετάβλητη.
Το μήνυμα ήταν σαφές: οι ΗΠΑ δεν αισθάνονται πλέον δεσμευμένες από τους κανόνες που οι ίδιες διαμόρφωσαν επί δεκαετίες.
Το ιστορικό παράλληλο με την Κίνα
Η εικόνα δεν πέρασε απαρατήρητη, ιδίως αν συγκριθεί με όσα είχαν ειπωθεί στην ίδια αίθουσα το 2017. Τότε, ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ είχε εμφανιστεί ως υπέρμαχος της διεθνούς συνεργασίας, προειδοποιώντας ότι «κανείς δεν βγαίνει νικητής από έναν εμπορικό πόλεμο».
Παρά τις επιφυλάξεις της Δύσης απέναντι στο κινεζικό μοντέλο –κρατικές επιδοτήσεις, περιορισμούς ελευθεριών και γεωπολιτικές πιέσεις στην Ασία– η Κίνα εμφανίζεται σήμερα, τουλάχιστον ρητορικά, να υπερασπίζεται αρχές που η Ουάσιγκτον απορρίπτει: πολυμέρεια, διεθνείς θεσμούς και σταθερότητα στο παγκόσμιο εμπόριο.
Όπως σημείωσε στους New York Times ο καθηγητής του Cornell Eswar Prasad, «η Κίνα θέλει να εμφανιστεί ως ο ενήλικας στο δωμάτιο, ενώ οι ΗΠΑ δείχνουν απρόβλεπτη εχθρότητα». Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει κατά πόσο ο υπόλοιπος κόσμος είναι έτοιμος να εμπιστευθεί το Πεκίνο σε αυτόν τον ρόλο.
Ευρώπη μεταξύ δύο κόσμων
Για την Ευρώπη, το δίλημμα γίνεται ολοένα και πιο σύνθετο. Από τη μία πλευρά, μοιράζεται με την Κίνα την προσήλωση –τουλάχιστον σε επίπεδο αρχών– στους διεθνείς κανόνες του εμπορίου και στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Από την άλλη, παραμένει βαθιά εξαρτημένη από τις ΗΠΑ σε θέματα ασφάλειας.
Η ομιλία Τραμπ αναζωπύρωσε φόβους για το μέλλον του ΝΑΤΟ, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε να εννοηθεί ότι η Συμμαχία λειτουργεί ως δυσανάλογο βάρος για την Ουάσιγκτον. Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι η απαίτησή του για τη Γροιλανδία ισοδυναμεί με «ένα μικρό κομμάτι πάγου» σε αντάλλαγμα για δεκαετίες αμερικανικής προστασίας.
Το τέλος της βεβαιότητας
Την ίδια στιγμή, κορυφαίοι διεθνείς αξιωματούχοι αναγνώρισαν δημόσια ότι το παγκόσμιο σύστημα εισέρχεται σε φάση αποσταθεροποίησης. Ο υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ, Χάουαρντ Λούτνικ, δήλωσε από το Νταβός ότι «η παγκοσμιοποίηση ανήκει πια στο παρελθόν», ενώ ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ μίλησε για «ρήξη της παγκόσμιας τάξης» και για μια εποχή όπου η ισχύς δεν υπόκειται σε περιορισμούς.
Το συμπέρασμα που κυριάρχησε στους διαδρόμους του Φόρουμ ήταν σαφές: η εποχή της προβλέψιμης αμερικανικής ηγεσίας έχει τελειώσει — και κανείς δεν γνωρίζει ακόμη ποιο σύστημα θα τη διαδεχθεί.
