Ο Γουόρεν Μπάφετ εξηγεί γιατί κάποιοι δισεκατομμυριούχοι εγκαταλείπουν τις φιλανθρωπίες
- Το Giving Pledge δέχεται πίεση από δισεκατομμυριούχους, με αποχωρήσεις και αμφισβήτηση της αξίας της φιλανθρωπίας.
- Ο Γουόρεν Μπάφετ υπερασπίζεται τη θέση του, τονίζοντας την ηθική ευθύνη που συνοδεύει τον πλούτο.
- Η συζήτηση αποτυπώνει μια ευρύτερη μετατόπιση: φιλανθρωπία vs δημιουργία αξίας ως τρόποι κοινωνικής προσφοράς.
Σε αυτό το στάδιο της ζωής του, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι ο Warren Buffett ανησυχεί ιδιαίτερα για το τι πιστεύουν οι άλλοι γι’ αυτόν. Θεωρείται ευρέως ένας από τους μεγαλύτερους επενδυτές όλων των εποχών, αλλά και ένας από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της φιλανθρωπίας. Μαζί με τους Bill Gates και Melinda French Gates, υπήρξε συνιδρυτής του Giving Pledge, της πρωτοβουλίας μέσω της οποίας δισεκατομμυριούχοι δεσμεύονται να δωρίσουν το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας τους.
Τελευταία, όμως, φαίνεται να διαμορφώνεται ένα κύμα αμφισβήτησης. Σύμφωνα με τους New York Times, ο Peter Thiel φέρεται να ενθάρρυνε ιδιωτικά αρκετούς συμμετέχοντες να αποχωρήσουν από την πρωτοβουλία, χαρακτηρίζοντάς την μάλιστα ως «ψεύτικο club» με αμφιλεγόμενες συνδέσεις. Ο CEO της Coinbase, Brian Armstrong, αποχώρησε σιωπηρά, ενώ ο Larry Ellison αναθεώρησε τη δέσμευσή του. Παράλληλα, ο ρυθμός νέων συμμετοχών έχει επιβραδυνθεί αισθητά.
Το αποτέλεσμα είναι αυτό που οι Times περιγράφουν ως ένα είδος “billionaire backlash” — μια ευρύτερη αμφισβήτηση της ιδέας ότι η φιλανθρωπία αποτελεί βασική υποχρέωση των υπερπλουσίων.
Η απάντηση του Buffett και το βαθύτερο ερώτημα για τον πλούτο
Η αντίδραση του Buffett ήταν χαρακτηριστικά λιτή: ένα σύντομο email, στο οποίο επαναβεβαίωσε την πίστη του στο Giving Pledge, σημειώνοντας με τη γνωστή του ειλικρίνεια ότι οι «φυσικοί περιορισμοί» έχουν μειώσει τη συμμετοχή του τα τελευταία χρόνια, αλλά όχι την πεποίθησή του για την αξία της πρωτοβουλίας.
Δεν υπήρξε συνέντευξη Τύπου, ούτε δημόσια καμπάνια — μόνο μια σαφής τοποθέτηση όταν του ζητήθηκε. Και ίσως αυτό ακριβώς είναι που δίνει βάρος στην απάντησή του.
Η συζήτηση δεν είναι απλώς προσωπική ή γενεαλογική. Αντικατοπτρίζει μια βαθύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο πολλοί ισχυροί παράγοντες αντιλαμβάνονται τον ρόλο του πλούτου. Η βασική κριτική υποστηρίζει ότι η φιλανθρωπία είναι συχνά αναποτελεσματική ή επιφανειακή, ενώ η πραγματική συνεισφορά στην κοινωνία προκύπτει από τη δημιουργία επιχειρήσεων, τεχνολογιών και θέσεων εργασίας.
Υπάρχει, πράγματι, μια βάση σε αυτό το επιχείρημα. Πολλοί φιλανθρωπικοί οργανισμοί παρουσιάζουν ασυμφωνία μεταξύ αποστολής και πραγματικού αντίκτυπου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η δωρεά συνδέεται περισσότερο με τη δημόσια εικόνα του δωρητή παρά με τις ανάγκες των αποδεκτών.
Ωστόσο, η τρέχουσα αντίδραση φαίνεται να υπερβαίνει αυτή τη συζήτηση. Περισσότερο από μια τεχνική κριτική, μοιάζει με μια πολιτισμική και ιδεολογική αμφισβήτηση του ίδιου του πλαισίου αξιών που εκπροσωπεί το Giving Pledge.
Ο Buffett, από την πλευρά του, δεν υποστήριξε ποτέ ότι η φιλανθρωπία είναι η μόνη οδός προσφοράς. Έχοντας δημιουργήσει την Berkshire Hathaway, γνωρίζει όσο λίγοι τη δύναμη της επιχειρηματικότητας. Αυτό που έχει τονίσει επανειλημμένα είναι ότι η επιτυχία επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από το «τυχαίο της γέννησης» — τη χώρα, την οικογένεια και τη συγκυρία — και ότι όσοι επωφελούνται περισσότερο από αυτό έχουν και μια ηθική ευθύνη απέναντι στην κοινωνία.
Η στάση του αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της συγκυρίας: στα 94 του χρόνια, χωρίς τίποτα να αποδείξει και χωρίς καμία πρακτική ανάγκη να υπερασπιστεί δημόσια τη θέση του, επέλεξε να το κάνει. Όχι επειδή θα αλλάξει τη στάση των επικριτών, αλλά γιατί, όπως υποδηλώνει η πράξη του, η πίστη σε μια ιδέα φαίνεται όταν την υπερασπίζεσαι ακόμη και όταν δεν σε συμφέρει.
Και ίσως αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα: όχι αν η φιλανθρωπία είναι τέλεια, αλλά αν η διαχείριση του πλούτου αποτελεί προσωπική επιλογή ή ηθικό ζήτημα.
