Όταν οι σύμμαχοι γίνονται στόχος: Οι δασμοί Τραμπ και το σοκ στην Ευρώπη – Η απάντηση των «8»
- Στο στόχαστρο κράτη–μέλη του ΝΑΤΟ, μεταξύ τους Δανία, Γερμανία και Βρετανία
- Η εμπορική εκεχειρία ΗΠΑ–ΕΕ τίθεται υπό αμφισβήτηση
- Αναλυτές μιλούν για «οικονομικό πόλεμο μεταξύ συμμάχων»
Η Γροιλανδία εξελίσσεται στο πιο απρόβλεπτο γεωπολιτικό μέτωπο της δεύτερης προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ — και αυτή τη φορά, το τίμημα απειλείται να πληρώσει η ίδια η Ευρώπη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε την επιβολή δασμών 10%, με προοπτική αύξησης στο 25% από τον Ιούνιο, σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που συμμετέχουν σε περιορισμένης κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις του ΝΑΤΟ στη Γροιλανδία. Στη λίστα περιλαμβάνονται η Δανία, η Γερμανία, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Σουηδία, η Νορβηγία, η Ολλανδία και η Φινλανδία.
Η απειλή, ακόμη κι αν τελικά δεν εφαρμοστεί, σηματοδοτεί μια πρωτοφανή κλιμάκωση: για πρώτη φορά κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ ασκεί οικονομική πίεση σε συμμάχους του, με στόχο να κάμψει την αντίδρασή τους σε ενδεχόμενη εδαφική διεκδίκηση.
Ρήγμα στη συμφωνία ΗΠΑ–ΕΕ
Η κίνηση Τραμπ υπονομεύει ευθέως την εμπορική εκεχειρία ΗΠΑ–ΕΕ, η οποία είχε επιτευχθεί μόλις έξι μήνες νωρίτερα στο Turnberry της Σκωτίας, έπειτα από μακρές διαπραγματεύσεις.
Οι ευρωπαϊκές αντιδράσεις ήταν άμεσες. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ χαρακτήρισε την απειλή «εντελώς λανθασμένη», ο Εμανουέλ Μακρόν τη χαρακτήρισε «απαράδεκτη», ενώ ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον ξεκαθάρισε ότι η χώρα του «δεν πρόκειται να εκβιαστεί».
Στις Βρυξέλλες, ανώτατα στελέχη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ζήτησαν να «παγώσει» η εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ, ενώ οι πρέσβεις των κρατών-μελών συνεδριάζουν εκτάκτως για τα επόμενα βήματα.
Η λογική Τραμπ: Ισχύς και μόχλευση
Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, το επεισόδιο αναδεικνύει τον πυρήνα της δεύτερης προεδρίας Τραμπ, ότι δηλαδή καμία συμμαχία δεν θεωρείται δεδομένη και όλα μετατρέπονται σε διαπραγματευτικό όπλο.
«Όσοι περίμεναν σταθερότητα στους δασμούς κάνουν λάθος. Το σκηνικό μοιάζει επικίνδυνα με την πρώτη θητεία», σχολίασε ο Τζος Λίπσκι του Atlantic Council.
Η ιδιαιτερότητα της υπόθεσης προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία, καθώς οι χώρες που στοχοποιούνται έστειλαν μόλις λίγες δεκάδες στρατιώτες για κοινές ασκήσεις.
«Δεν μιλάμε για το Ιράν. Μιλάμε για τη Δανία», σχολίασε χαρακτηριστικά ο αναλυτής Σκοτ Λινσικόμ.
Κοινή δήλωση των οκτώ ευρωπαϊκών κρατών που ο Τραμπ απειλεί με δασμούς
Κοινή δήλωση στην οποία σημειώνουν ότι οι απειλές για δασμούς υπονομεύουν τις διατλαντικές σχέσεις και ότι θα συνεχίσουν ενωμένοι και συντονισμένοι στην αντίδρασή τους εξέδωσαν οι οκτώ χώρες που απείλησε ο Ντόναλντ Τραμπ με δασμούς λόγω της στάσης τους στο ζήτημα της Γροιλανδίας.
Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Ολλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο, Νορβηγία, Σουηδία και Φινλανδία σημειώνουν εκφράσουν παράλληλα την αλληλεγγύη τους στη Δανία και στον λαό της Γροιλανδίας και ως μέλη του ΝΑΤΟ δεσμεύονται να ενισχύσουν την ασφάλεια στην Αρκτική ως κοινό διατλαντικό συμφέρον.
«Οι απειλές για την επιβολή δασμών υπονομεύουν τις διατλαντικές σχέσεις και ενέχουν τον κίνδυνο μιας επικίνδυνης καθοδικής σπειροειδούς πορείας», σημειώνουν χαρακτηριστικά στη δήλωση.
Η Ε.Ε. αναμένεται να δώσει σκληρή απάντηση, καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες καταδικάζουν τις δασμολογικές απειλές του Ντόναλντ Τραμπ, προειδοποιώντας για υπονόμευση των διατλαντικών σχέσεων
Μάλιστα με πρωτοβουλία της Κυπριακής Προεδρίας της Ε.Ε. σήμερα, Κυριακή στις 18:00 (ώρα Ελλάδος) συγκαλείται έκτακτο συμβούλιο μεταξύ των μόνιμων αντιπροσώπων των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να αποφασίσουν τα επόμενα βήματα, καθώς βλέπουν μία άνευ προηγουμένου κλιμάκωση και ένα νέο ρήγμα στη διατλαντική συμμαχία.
Πολλοί ευρωβουλευτές μάλιστα δήλωσαν ότι δεν θα προχωρήσουν στην επικύρωση της συμφωνίας για τους δασμούς στην οποία κατέληξαν το περασμένο καλοκαίρι η Ε.Ε. και οι ΗΠΑ. Γεγονός που σημαίνει ότι οι δασμοί 0% στα προϊόντα των ΗΠΑ πρέπει να τεθούν σε αναμονή.
Επίσης εξετάζουν το ισχυρό εργαλείο κατά του εξαναγκασμού. Πρόκειται για ένα νομικό εργαλείο που δεν έχει εφαρμοστεί ποτέ από την Ε.Ε. που της επιτρέπει να αντιδρά σε τρίτες χώρες όταν εκείνες ασκούν οικονομικό ή εμπορικό εξαναγκασμό προς ένα κράτος μέλος ή προς την ίδια την Ε.Ε.
Αυτό προβλέπει τι θα αποφασίσουν για τα αντίμετρα αλλά και την πολιτική οδό που θα ακολουθήσουν τα κράτη-μέλη.
Αντιδράσεις και στις ΗΠΑ
Η ένταση δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, Ρεπουμπλικανοί και Δημοκρατικοί γερουσιαστές κάλεσαν την κυβέρνηση να εγκαταλείψει τις απειλές και να επιστρέψει στη διπλωματία.
Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Ντον Μπέικον προειδοποίησε ότι το Κογκρέσο θα πρέπει να ανακτήσει τις αρμοδιότητές του για τους δασμούς, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο συνταγματικής κρίσης εάν τεθεί ζήτημα στρατιωτικής εμπλοκής στη Γροιλανδία.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπενθύμισε ότι η Γροιλανδία, ως μέρος της Δανίας, καλύπτεται και από τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της ΕΕ.
Το μήνυμα προς την Ευρώπη
Μέχρι σήμερα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επεδίωκαν τον κατευνασμό, φοβούμενες ότι μια μετωπική σύγκρουση με τον Τραμπ θα έθετε σε κίνδυνο τη στήριξη των ΗΠΑ προς την Ουκρανία.
Η υπόθεση της Γροιλανδίας, όμως, φαίνεται να αλλάζει τις ισορροπίες.
Όπως σημειώνουν αναλυτές, η στρατηγική των συμφωνιών χωρίς αντίμετρα δεν παρήγαγε σταθερότητα — και ίσως πλέον να μην αποτελεί επιλογή.
