Ουκρανία: Οι ΗΠΑ συνδέουν τις εγγυήσεις ασφάλειας με παραχώρηση του Ντονμπάς
- Η Ουάσινγκτον φέρεται να θέτει όρους για τις εγγυήσεις ασφάλειας προς την Ουκρανία.
- Στο τραπέζι η παραχώρηση του Ντονμπάς ως αντάλλαγμα για ειρηνευτική συμφωνία.
- Το Κίεβο ζητά πρώτα δεσμεύσεις ασφαλείας πριν από οποιαδήποτε εδαφική υποχώρηση.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει καταστήσει σαφές προς το Κίεβο ότι οι αμερικανικές εγγυήσεις ασφάλειας δεν μπορούν να θεωρηθούν δεδομένες, εάν προηγουμένως η Ουκρανία δεν συναινέσει σε μια ειρηνευτική συμφωνία με τη Ρωσία — συμφωνία που, σύμφωνα με πηγές, ενδέχεται να περιλαμβάνει σημαντικές εδαφικές παραχωρήσεις.
Όπως ανέφεραν οκτώ πρόσωπα που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις στους Financial Times, η Ουάσινγκτον έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να προσφέρει στο Κίεβο επιπλέον οπλικά συστήματα για την ενίσχυση του στρατού του σε καιρό ειρήνης, εφόσον η ουκρανική πλευρά αποσύρει τις δυνάμεις της από τα τμήματα του Ντονμπάς που εξακολουθεί να ελέγχει.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι προσδοκούσε την υπογραφή των εγγυήσεων ασφάλειας και ενός μεταπολεμικού «σχεδίου ευημερίας» με τις Ηνωμένες Πολιτείες ήδη εντός του μήνα, θεωρώντας ότι οι δεσμεύσεις αυτές θα ενίσχυαν τη διαπραγματευτική θέση του Κιέβου έναντι της Μόσχας.
Ωστόσο, σύμφωνα με Ουκρανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους, η στάση της Ουάσινγκτον έχει μεταβληθεί, με τις δεσμεύσεις ασφαλείας να εμφανίζονται πλέον ως επακόλουθο —και όχι προϋπόθεση— μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.
«Σταματούν κάθε φορά που φτάνουμε κοντά στην υπογραφή», ανέφερε ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος, υπογραμμίζοντας την αυξανόμενη αβεβαιότητα γύρω από τις αμερικανικές προθέσεις.
Μετά τη συνάντηση Τραμπ–Ζελένσκι στην Ουάσινγκτον τον περασμένο μήνα, Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν προειδοποιήσει ότι η προσφορά εγγυήσεων «δεν θα παραμείνει επ’ αόριστον στο τραπέζι», χωρίς ωστόσο να δοθούν σαφείς διευκρινίσεις.
Το Ντονμπάς ως κόκκινη γραμμή
Για το Κίεβο, το ζήτημα του εδάφους παραμένει υπαρξιακό. Το Ντονμπάς —που περιλαμβάνει τις επαρχίες Ντονέτσκ και Λουχάνσκ— αποτελεί στρατηγικό προπύργιο από το 2014 και κρίσιμη γραμμή άμυνας απέναντι στις ρωσικές δυνάμεις.
Η αμυντική ζώνη των περίπου 50 χιλιομέτρων, με πόλεις όπως το Κραματόρσκ, το Σλοβιάνσκ και η Κοστιαντινίβκα, θεωρείται από τον ουκρανικό στρατό «ζώνη-φρούριο».
Η παραχώρησή της συνιστά κόκκινη γραμμή για τον Ζελένσκι και για την πλειονότητα της ουκρανικής κοινωνίας, σύμφωνα με πρόσφατες δημοσκοπήσεις.
Παρά ταύτα, πηγές αναφέρουν ότι οι ΗΠΑ ασκούν περιορισμένη πίεση προς τη Μόσχα να υποχωρήσει από μία από τις πλέον σταθερές απαιτήσεις του Βλαντίμιρ Πούτιν: την πλήρη αποχώρηση της Ουκρανίας από το Ντονμπάς.
Αμερικανικές διαψεύσεις και εύθραυστη ισορροπία
Η αναπληρώτρια εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, διέψευσε κατηγορηματικά ότι οι ΗΠΑ επιχειρούν να επιβάλουν εδαφικές παραχωρήσεις, υποστηρίζοντας ότι ο ρόλος της Ουάσινγκτον περιορίζεται στο να φέρει τις δύο πλευρές στο ίδιο τραπέζι.
Παράλληλα, Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι οι εγγυήσεις ασφάλειας εξαρτώνται από τη συμφωνία και των δύο πλευρών, χωρίς ωστόσο το περιεχόμενο της συμφωνίας να υπαγορεύεται από τις ΗΠΑ.
Ο ίδιος ο Ζελένσκι δήλωσε πρόσφατα ότι οι διμερείς εγγυήσεις ασφάλειας είχαν «οριστικοποιηθεί» κατά τη συνάντησή του με τον Τραμπ στο Νταβός, με το εδαφικό να παραμένει το μοναδικό ανοικτό ζήτημα, καθώς ξεκινούσαν οι πρώτες τριμερείς συνομιλίες με τη συμμετοχή ΗΠΑ, Ουκρανίας και Ρωσίας στο Αμπού Ντάμπι.
Το ρίσκο της επόμενης ημέρας
Στο τραπέζι έχει τεθεί και η ιδέα δημιουργίας «ελεύθερης οικονομικής ζώνης» στο Ντονμπάς. Αρχικά, η Ουάσινγκτον είχε προτείνει αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη, η οποία θα αναγνωριζόταν διεθνώς ως ρωσικό έδαφος — πρόταση που απορρίφθηκε από το Κίεβο και τους Ευρωπαίους εταίρους.
Κατόπιν αντιδράσεων, εξετάζεται πλέον η εποπτεία της περιοχής από ουδέτερη δύναμη. Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι θα μπορούσε να αποδεχθεί μια τέτοια ζώνη μόνο εφόσον παραμείνει διεθνώς αναγνωρισμένη ως ουκρανικό έδαφος και οι ρωσικές δυνάμεις αποσυρθούν σε ίση απόσταση.
Οι προτεινόμενες αμερικανικές εγγυήσεις φέρονται να «αντικατοπτρίζουν» το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, χωρίς να το κατοχυρώνουν πλήρως — διατύπωση που, σύμφωνα με πηγές, μπορεί να αποδειχθεί ταυτόχρονα υπερβολικά ασαφής για το Κίεβο και υπερβολικά εκτεταμένη για τη Μόσχα.
Ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, έκανε λόγο για «σημαντική πρόοδο» στις συνομιλίες, αφήνοντας να εννοηθεί ότι το βασικό αγκάθι παραμένει ένα: το έδαφος του Ντονμπάς.
