Παρέμβαση Αλ. Εξάρχου στο Νταβός: Ο Κάθετος Διάδρομος αλλάζει τον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης
Παρέμβαση από το Φόρουμ του Νταβός παραγματοποίησε ο διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου Άκτωρ, Αλέξανδρος Εξάρχου…
Ο κ. Εξάρχου έθεσε στο επίκεντρο μια πρωτοβουλία που, όπως υποστήριξε, μπορεί να αλλάξει τον χάρτη της τροφοδοσίας της Ευρώπης με φυσικό αέριο. Πρόκειται για τον λεγόμενο Κάθετο Διάδρομο, ο οποίος προβλέπει τη διοχέτευση LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες προς την Ελλάδα και, μέσω αυτής, στις ευρωπαϊκές αγορές, με τη στήριξη μακροχρόνιων ενεργειακών συμβολαίων.
Όπως ανέφερε, παρά τη σαφή αμερικανική παρουσία και στήριξη σε εκδήλωση της P-TECH, η στάση αρκετών Ευρωπαίων αξιωματούχων υπήρξε εμφανώς επιφυλακτική. Η πρωτοβουλία αντιμετωπίστηκε με δυσπιστία και επικρίθηκε έντονα ως ιδιαίτερα κοστοβόρα, γεγονός που –κατά τον ίδιο– φανερώνει μια βαθύτερη αντίφαση στη χάραξη ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής.
Την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δρομολογήσει την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και LNG έως το 2028, εμφανίζεται ταυτόχρονα διστακτική απέναντι σε συμφωνίες μεγάλης διάρκειας που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν επαρκή τροφοδοσία μετά το τέλος αυτής της περιόδου. Κατά τον κ. Εξάρχου, η διπλή αυτή στάση εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τον βαθμό στρατηγικής συνέπειας της Ευρώπης.
Αναπόφευκτη η αναζήτηση νέων προμηθευτών
Σύμφωνα με τον ίδιο, μετά το 2028 οι επιλογές της Ευρώπης περιορίζονται δραστικά. Οι μόνες αξιόπιστες πηγές φυσικού αερίου που απομένουν είναι το LNG των ΗΠΑ και του Κατάρ, με κάθε άλλη σύγκριση –όπως αυτή με τις σημερινές τιμές του ρωσικού αερίου– να μην έχει πρακτική σημασία. «Το ρωσικό αέριο δεν θα υπάρχει πλέον», υπογράμμισε, σημειώνοντας ότι το κρίσιμο ερώτημα δεν θα αφορά το κόστος, αλλά το αν θα υπάρχουν διαθέσιμες ποσότητες.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα μακροχρόνια συμβόλαια αναδεικνύονται σε βασικό εργαλείο ενεργειακής σταθερότητας, τόσο για την ασφάλεια εφοδιασμού όσο και για τον περιορισμό των διακυμάνσεων στις τιμές.
Ενιαία στάση ή εθνική αυτάρκεια
Σε πολιτικό επίπεδο, ο κ. Εξάρχου επισήμανε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να διεκδικεί διεθνή αξιοπιστία αν τα κράτη-μέλη δεν ευθυγραμμίζονται πλήρως στις κρίσιμες αποφάσεις. Η επιβολή κυρώσεων, όπως τόνισε, έχει νόημα μόνο όταν εφαρμόζεται καθολικά και χωρίς εξαιρέσεις. Διαφορετικά, το ευρωπαϊκό οικοδόμημα εκπέμπει αδυναμία.
Κατά την άποψή του, η επιλογή μιας ομοσπονδιακής Ευρώπης προϋποθέτει κοινά οικονομικά συμφέροντα, κοινή άμυνα και αποδοχή περιορισμών στην εθνική κυριαρχία. Αν αυτή η επιλογή δεν υπάρχει, τότε κάθε κράτος οφείλει να αναλάβει εξ ολοκλήρου την ευθύνη της ασφάλειας και της στρατηγικής του πορείας.
Υπενθύμισε, μάλιστα, την εμπειρία των χωρών του Νότου κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, όταν –όπως είπε– τους κατέστη σαφές ότι έπρεπε να σταθούν μόνοι τους. «Αυτό είναι θεμιτό», σημείωσε, «μόνο αν λέγεται ξεκάθαρα από την αρχή».
Ισχύς, πόλεμος και γεωπολιτική πραγματικότητα
Αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία, σημείωσε ότι η Ευρώπη επί δεκαετίες λειτουργούσε με την παραδοχή ότι η ένοπλη σύγκρουση δεν θα επέστρεφε στην ήπειρο. Όταν αυτή η αντίληψη κατέρρευσε, η Ευρώπη στράφηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη συνέχεια δυσαρεστήθηκε όταν κλήθηκε να πληρώσει το τίμημα.
Όπως επισήμανε, τόσο στην επιχειρηματική ζωή όσο και στη διεθνή πολιτική κυριαρχεί ο κανόνας της ισχύος, συνοψίζοντας τη θέση του με τη φράση ότι «όποιος δεν κάθεται στο τραπέζι, καταλήγει στο μενού».
Μια απόφαση που δεν μπορεί να αναβληθεί
Ο κ. Εξάρχου τόνισε ότι η Ευρώπη, για να σταθεί ισότιμα απέναντι σε δυνάμεις όπως η Κίνα, οι ΗΠΑ και η Ρωσία, οφείλει να αποκτήσει ουσιαστική ισχύ. Σήμερα, παραμένει εγκλωβισμένη στην απουσία κοινού στρατού και στη δυσκαμψία της ομοφωνίας των 27, στοιχεία που περιορίζουν δραστικά την ικανότητά της να αντιδρά γρήγορα και αποτελεσματικά.
Δεν πρόκειται, όπως ξεκαθάρισε, για ιδεολογική τοποθέτηση υπέρ ή κατά της ενοποίησης, αλλά για ανάγκη στρατηγικής σαφήνειας. Η Ευρώπη καλείται να απαντήσει στο ερώτημα τι θέλει να είναι, ώστε και οι διεθνείς της συνομιλητές να γνωρίζουν με ποιον έχουν να κάνουν.
Ολοκληρώνοντας, άσκησε έντονη κριτική στο ευρωπαϊκό μοντέλο υπερρύθμισης, το οποίο –όπως υποστήριξε– αυξάνει το κόστος ζωής και καθιστά δύσκολη την καθημερινότητα, ιδίως για τους νεότερους πολίτες. Επισήμανε ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να αγνοεί την κοινωνική πραγματικότητα και ότι η προστασία του ανθρώπου πρέπει να προηγείται των τεχνοκρατικών στόχων. Κατά τον ίδιο, η Ευρώπη άφησε χώρο σε τρίτους να την πιέσουν και σήμερα πληρώνει το τίμημα των δικών της επιλογών.
