Ποια ανησυχητική αλήθεια αποκαλύπτουν τα αρχεία Επστάιν για την corporate Αμερική

της Claire Zillman

Δύο εβδομάδες μετά την αποκάλυψη από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ των τελευταίων 3 εκατομμυρίων αρχείων του Τζέφρι Επστάιν, εγγράφων που ρίχνουν φως στις διασυνδέσεις της επιχειρηματικής ελίτ – από το Hollywood έως τη Νέα Υόρκη και το Ντουμπάι – με τον αποθανόντα και ατιμασμένο τραπεζίτη, ο επιχειρηματικός κόσμος εξακολουθεί να εξετάζει προσεκτικά το ασαφές και πολυσέλιδο υλικό που άφησε πίσω του. Διοικητικά συμβούλια και κορυφαία στελέχη βρίσκονται αντιμέτωπα με δύσκολα διλήμματα, καθώς καλούνται να αποφασίσουν πώς θα επιβάλουν κυρώσεις σε στενούς συνεργάτες του Επστάιν, ακόμη και για επαφές που συνεχίστηκαν μετά την καταδίκη του για σεξουαλικά εγκλήματα το 2008 και την καταχώρισή του ως σεξουαλικού παραβάτη.

Τα ερωτήματα που τίθενται είναι ακανθώδη: Ποιος γνώριζε τι και πότε; Πρόκειται για ενδεχόμενη εγκληματική πράξη ή για κραυγαλέα έλλειψη κρίσης; Και με ποια κριτήρια αξιολογούνται οι ηγέτες σε μια κοινωνία που μοιάζει να έχει αναπτύξει υψηλή ανοχή στα σκάνδαλα;

Αρχίζουμε πλέον να παίρνουμε τις πρώτες απαντήσεις – και αρχίζουν να «πέφτουν κεφάλια» ανώτερων στελεχών

Την Πέμπτη, η Goldman Sachs ανακοίνωσε ότι η νομική σύμβουλός της, Kathryn Ruemmler, θα αποχωρήσει από την τράπεζα τον Ιούνιο. Τα έγγραφα αποκάλυψαν ότι διατηρούσε στενή επικοινωνία με τον Επστάιν έως και το 2019, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να τον αποκαλεί «θείο Τζέφρι» σε μήνυμα που τον ευχαριστούσε για πολυτελή δώρα. Μία ημέρα αργότερα, ο όμιλος logistics DP World με έδρα το Ντουμπάι προχώρησε στον διορισμό νέου προέδρου και νέου CEO, σηματοδοτώντας την αποχώρηση του Sultan Ahmed bin Sulayem, έπειτα από τη δημοσιοποίηση mail με τον Επστάιν που περιείχαν αναφορές σε σεξουαλικές εμπειρίες. Οι κινήσεις αυτές ακολούθησαν προηγούμενες παραιτήσεις στον δημόσιο τομέα του Ηνωμένου Βασιλείου. Συγκεκριμένα, ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ Peter Mandelson αποχώρησε από τη Βουλή των Λόρδων, ενώ ο Morgan McSweeney, επικεφαλής προσωπικού του πρωθυπουργού Keir Starmer, παραιτήθηκε εν μέσω αποκαλύψεων ότι είχε διαδραματίσει ρόλο στη συμβουλευτική διαδικασία για τον διορισμό του Mandelson. 

Ωστόσο, ενώ η Ruemmler και ο Sulayem βρέθηκαν αντιμέτωποι με επαγγελματικές συνέπειες εξαιτίας της σχέσης τους με τον Επστάιν, πολλοί άλλοι δεν είχαν την ίδια τύχη. Η αργή, προσεκτική, έως και χλιαρή αντίδραση του επιχειρηματικού κόσμου απέναντι στη φιλική αλληλογραφία κορυφαίων στελεχών με έναν καταδικασμένο σεξουαλικό παραβάτη αναδεικνύει μια βαθιά συγκεχυμένη διάσταση της υπόθεσης Επστάιν: τα έγγραφα που έχουν δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής δεν αποδεικνύουν ότι όλοι όσοι αντάλλαξαν μηνύματα μαζί του είχαν εμπλακεί σε εγκληματική δραστηριότητα. Αυτή ακριβώς η «γκρίζα ζώνη» ενδέχεται να καθιστά την αδράνεια την πιο αποδεκτή επιλογή σε ένα περιβάλλον εταιρικής διακυβέρνησης όπου η κακή κρίση, ακόμη και η εξόφθαλμα κακή κρίση, δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε λόγο απόλυσης.

Οι συνέπειες για τις εταιρείες είναι άνισες 

Η δημόσια πίεση προς τις εταιρείες που απασχολούν στελέχη τα οποία κατονομάζονται στα αρχεία Επστάιν κλιμακώνεται. Ερωτήματα όπως «Γιατί δεν έχουν απολυθεί;» ή «Γιατί δεν απομακρύνθηκαν νωρίτερα;» διατυπώνονται ανοιχτά στο διαδίκτυο, από πελάτες αλλά και από επιχειρηματικούς συνεργάτες.

Ωστόσο, το αν η κακή κρίση αρκεί για να κοστίσει σε κάποιον τη θέση του, δεν είναι τόσο απλό. Συχνά εξαρτάται από μια ψυχρή ανάλυση κόστους-οφέλους εκ μέρους εκείνων που κρατούν τα «κλειδιά» των προσλήψεων και των απολύσεων, επισημαίνει η Jill Fisch, καθηγήτρια επιχειρηματικού δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια. «Είναι κακή κρίση, αλλά σταθμίζεται σε σχέση με ό,τι θεωρούμε ότι είναι τα πλεονεκτήματα ή τα δυνατά σημεία αυτού του συγκεκριμένου ατόμου», τονίζει. (Η Ruemmler, πρώην σύμβουλος των Bill Clinton και Barack Obama, θεωρείτο επί χρόνια «σούπερ σταρ» στον τομέα της).

Υπάρχουν, ωστόσο, και πρόσθετοι παράγοντες που ανατρέπουν την ισορροπία υπέρ των συνεργατών του Επστάιν. Πρώτον, ο αριθμός των μελών της επιχειρηματικής ελίτ που περιλαμβάνονται στο δίκτυο του Επστάιν είναι πλέον τόσο εκτενής, ώστε η δημόσια κατακραυγή και η πίεση προς τους CEO και τα διοικητικά συμβούλια να αναλάβουν δράση διαχέεται. «Είναι κάπως προφανές για ένα διοικητικό συμβούλιο να σκέφτεται: ‘Πω πω, πολλοί ανώτατοι διευθυντές, πολλοί σεβαστοί άνθρωποι στον κλάδο και στον χρηματοοικονομικό τομέα είχαν κάποια σχέση με τον Επστάιν. Επομένως, δεν περιμένουμε να απομακρυνθούν όλοι από τον κλάδο’», σημειώνει η Fisch. 

Μπορεί επίσης να υπάρχει η επιθυμία μεταξύ των υπευθύνων λήψης αποφάσεων να είναι πιο προσεκτικοί στις εκπαραθυρώσεις σε σύγκριση με την εποχή του MeToo, όταν οι ακυρώσεις συνεργασιών από τις εταιρείες ήταν γρήγορες και, αναμφίβολα, σε ορισμένες περιπτώσεις, βιαστικές. «Υπήρξε μια εποχή, πιθανώς, που απολύαμε ανθρώπους με υπερβάλλοντα ζήλο, και αυτό, εν μέρει, μπορεί να οφείλεται στο ότι δεν θέλουμε να συνεχίσουμε να το κάνουμε», εξηγεί η Fisch.

Υπάρχει, επίσης, μια γενική αίσθηση σε αυτές τις εποχές ότι «η σκανδαλώδης, ανήθικη συμπεριφορά σήμερα είναι απλώς μια ακόμη ιστορία, και εμείς προχωράμε μπροστά», λέει ο N. Craig Smith, πρόεδρος ηθικής και κοινωνικής ευθύνης στη σχολή επιχειρήσεων INSEAD. Στο παρελθόν, λέει, «οι άνθρωποι απολύονταν λόγω της εμφάνισής τους. Οι άνθρωποι απολύονταν λόγω της ιδιωτικής τους ζωής που είχε αντανάκλαση στην εταιρεία». Αλλά τώρα, υποστηρίζει ο Smith, ο επιχειρηματικός κόσμος ακολουθεί το παράδειγμα που έθεσε ο Λευκός Οίκος του Τραμπ, ο οποίος έχει αγνοήσει πολλές αντιπαραθέσεις που θα μπορούσαν να έχουν θέσει σε κίνδυνο προηγούμενες κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένων των δικών του δεσμών με τον Επστάιν.

«Υπάρχει μια μορφή μίμησης», επισημαίνει. «Διαμορφώνεται ένα περιβάλλον στο οποίο συμπεριφορές που στο παρελθόν θα επέφεραν κυρώσεις, πλέον δεν τιμωρούνται».

Μερικές φορές οι εντυπώσεις, και όχι οι κανόνες, καθορίζουν τις συνέπειες 

Φυσικά, τα παραπάνω ερωτήματα αφορούν μόνο ένα υποσύνολο των προσώπων που κινούνταν στον κύκλο του Επστάιν. Υπάρχει και μια ευρύτερη κατηγορία ισχυρών παραγόντων που, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, φαίνεται να μην λογοδοτούν σε κανέναν: οι Elon Musk, Bill Gates και Reid Hoffman αυτού του κόσμου. (Όλοι οι παραπάνω δισεκατομμυριούχοι έχουν αρνηθεί οποιαδήποτε παράνομη πράξη).

Ακόμη και η αποχώρηση της Ruemmler φαίνεται πως ήταν δική της απόφαση. Όπως δήλωσε στους Financial Times, «η προσοχή των μέσων ενημέρωσης προς το πρόσωπό μου, σε σχέση με την προηγούμενη δουλειά μου ως δικηγόρος, είχε αρχίσει να με αποσπά». Η Goldman Sachs στήριξε δημοσίως τη Ruemmler, με τον CEO David Solomon να την χαρακτηρίζει «μία από τις πιο καταξιωμένες επαγγελματίες στον τομέα της» και να τονίζει ότι «θα μας λείψει».

Βεβαίως, η λογοδοσία δεν εξαντλείται στην κορυφή της ιεραρχίας. Πολλοί από τους συμμάχους του  Επστάιν υφίστανται ήδη σημαντικό πλήγμα στη φήμη τους. Ο πρόεδρος της Paul Weiss, Brad Karp – ο οποίος είχε αποκαλέσει στο παρελθόν τον Επστάιν «καταπληκτικό» – παραιτήθηκε από την ηγετική του θέση έπειτα από εσωτερική εξέγερση συνεργατών. Την ίδια στιγμή, πελάτες του πρακτορείου ταλέντων Wasserman, όπως η Chappell Roan, αποχωρούν εξαιτίας των δεσμών του ιδρυτή Casey Wasserman με το δίκτυο του Επστάιν. (Ο Wasserman, σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζει ακόμη και την πώληση της εταιρείας του). Τη Δευτέρα, ο Thomas J. Pritzker παραιτήθηκε από τη θέση του εκτελεστικού προέδρου της Hyatt Hotels Corporation, παραδεχόμενος ότι «επέδειξε κακή κρίση» διατηρώντας φιλικές σχέσεις με τον Επστάιν. Με άλλα λόγια, οι συνέπειες της σύνδεσης με τον Επστάιν εξακολουθούν να επιβάλλονται – με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.

Όποιοι κι αν είναι οι λόγοι, η φαινομενική απροθυμία του επιχειρηματικού κόσμου να κινηθεί με ταχύτητα και αποφασιστικότητα απέναντι στον στενό κύκλο του Επστάιν ενέχει έναν σοβαρό κίνδυνο: να τοποθετηθεί ο ηθικός πήχης τόσο χαμηλά – όπου μόνο οι παράνομες πράξεις συνεπάγονται αποκλεισμό – ώστε να διαβρωθεί περαιτέρω η ήδη εύθραυστη δημόσια εμπιστοσύνη προς τον εταιρικό τομέα.

«Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να είναι διευθύνων σύμβουλος ή διευθύνων εταίρος μιας τεράστιας δικηγορικής εταιρείας. Πρόκειται για τεράστιο προνόμιο», επισημαίνει ο Archon Fung, καθηγητής στη Σχολή Kennedy του Harvard. «Ένας από τους λόγους για τους οποίους κάποιος έχει ανέλθει σε αυτή τη θέση είναι ότι οι άνθρωποι πιστεύουν πως διαθέτει εξαιρετική κρίση, ιδίως στο επιχειρηματικό πεδίο. Είναι, λοιπόν, θεμιτό για μια κοινωνία να απαιτεί η κρίση γύρω από τον χαρακτήρα και τα πρότυπα συμπεριφοράς να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτής της αξιολόγησης; Μέχρι στιγμής, στις ΗΠΑ, η απάντηση φαίνεται να είναι αρνητική».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• «Έκθεμα» στο Λούβρο η mugshot του πρίγκιπα Άντριου – Δίπλα στη Μόνα Λίζα (vid)
• Πώς πλούτισε ο Τζέφρι Έπστιν;
• Γιατί συνελήφθη ο έκπτωτος Βρετανός πρίγκιπας Άντριου: Τα αρχεία Επσταϊν είναι μόνον η κορυφή του παγόβουνου