Ποιο είναι το «δυστοπικό σενάριο» για την Τεχνητή Νοημοσύνη που τρόμαξε τις αγορές
- Ο αμερικανικός δείκτης μετοχών λογισμικού έχει υποχωρήσει 24% από την αρχή του 2026, καθώς οι επενδυτές ξεφορτώνονται εταιρείες κλάδων ευάλωτων στον αυτοματισμό.
- Το σενάριο Citrini προβλέπει ανεργία 10,2% το 2028, κατάρρευση του S&P 500 κατά 38% από την κορύφωσή του, κατολίσθηση στην αγορά κατοικίας και παγώματα στις πιστωτικές αγορές.
- Αναλυτές χαρακτηρίζουν την έκθεση «τρομολαγνεία» και τονίζουν ότι βασίζεται σε υποθετικά σενάρια — αλλά η αγορά δεν περίμενε να ακούσει αυτή τη λεπτομέρεια.
Μια έκθεση που γράφτηκε ως «ματιά πίσω από το 2028» έχει μετατραπεί στο πιο πολυσυζητημένο επενδυτικό κείμενο του έτους — και έχει ήδη αφήσει ορατά ίχνη σε τιμές μετοχών. Η Citrini Research, εταιρεία θεματικών επενδύσεων, παρουσίασε ένα δυστοπικό σενάριο όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη δε σώζει την οικονομία, αλλά την καταρρίπτει.
Η έκθεση που έγινε viral για λάθος λόγους
Δεν ήταν ακαδημαϊκή μελέτη. Δεν ήταν κυβερνητικό έγγραφο. Ήταν ένα ερευνητικό σημείωμα της Citrini Research, γραμμένο ως υποθετική αναδρομή «από τον Νοέμβριο του 2028», που μέσα σε λίγες ημέρες κυκλοφορούσε σε κάθε γραφείο συναλλαγών της Νέας Υόρκης, του Λονδίνου και της Σιγκαπούρης. Ο συγγραφέας, Alap Shah, δεν έγραψε μια απλή ανάλυση κινδύνων: έφτιαξε ένα αφηγηματικό σενάριο μαύρης επιστημονικής φαντασίας για το τι συμβαίνει όταν η ΤΝ «κερδίσει» — και οι επενδυτές το πήραν πολύ πιο κυριολεκτικά από ό,τι υπολόγιζε.
Το σενάριο βήμα-βήμα
Το σκεπτικό της Citrini ξεκινά από μια φαινομενικά λογική παραδοχή: αν η ΤΝ πράγματι λειτουργήσει όπως υπόσχονται οι θιασώτες της, τότε θα εξαλείψει όλες τις «τριβές» της οικονομίας — δηλαδή τις αναποτελεσματικότητες από τις οποίες ζει η πλειοψηφία των υπαλλήλων γραφείου.
Η αλυσίδα είναι αμείλικτη: πρώτα «φεύγουν» οι θέσεις στο λογισμικό και τη διανομή, ακολουθούν οι μεσάζοντες κάθε είδους — ασφαλιστές, χρηματοοικονομικοί σύμβουλοι, ταξιδιωτικοί πράκτορες, κτηματομεσίτης. Καθώς τα εισοδήματα καταρρέουν, οι η μεσαία τάξη της Νέας Υόρκης και του Σαν Φρανσίσκο δε μπορεί να πληρώσει το δάνειό της. Η αγορά κατοικίας καταρρέει, τα ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια κεφάλαια αρχίζουν να αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τα δάνειά τους και ο S&P 500 χάνει 38% από το υψηλό του Οκτωβρίου 2026.
«Το σύστημα αποδείχθηκε μια ατέλειωτη αλυσίδα συσχετισμένων στοιχημάτων στην παραγωγικότητα των εργαζομένων λευκού γιακά», γράφει ο Shah. «Η κατάρρευση του Νοεμβρίου 2027 επιτάχυνε μόνο τις αρνητικές αλληλεπιδράσεις που ήταν ήδη σε εξέλιξη».
Η αγορά ακούει, ακόμα και αν δεν θέλει
Ο δείκτης μετοχών λογισμικού των ΗΠΑ έχει ήδη χάσει 24% από τις αρχές του έτους, με τους επενδυτές να ξεφορτώνονται πακέτα σε εταιρείες που θεωρούνται ευάλωτες στον αυτοματισμό. Η Wall Street έκλεισε με έντονες απώλειες τη Δευτέρα, με την επενδυτική ψυχολογία να επηρεάζεται από τη σύγκλιση δύο παραγόντων: τη δημοσίευση νέων δυνατοτήτων από την Anthropic και την ταυτόχρονη κυκλοφορία της έκθεσης Citrini.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το κλίμα άγχους δεν οφείλεται αποκλειστικά στην Citrini. Το BCA Research από τον Δεκέμβριο του 2025 προειδοποιούσε ότι η «φούσκα» της ΤΝ θα σκάσει εντός του 2026, εκτιμώντας ότι η κατάρρευση των κεφαλαιουχικών δαπανών στον τεχνολογικό κλάδο θα φέρει αυξανόμενη ανεργία στο δεύτερο εξάμηνο.
Οι αναλυτές: «Σενάριο, όχι πρόβλεψη»
Η αντίδραση του κλάδου ήταν σχετικά ψύχραιμη. Αναλυτές σε διεθνείς επενδυτικούς οίκους επεσήμαναν ότι η έκθεση Citrini είναι υποθετικό σενάριο, όχι οικονομετρική πρόβλεψη — και ότι βασίζεται στην παραδοχή ότι η ΤΝ θα «κερδίσει» πλήρως και απότομα, χωρίς κοινωνικούς ή κανονιστικούς φραγμούς. Ωστόσο, η αντίδραση της αγοράς αποδεικνύει κάτι πιο βαθύ: μετά από χρόνια ευφορίας για την ΤΝ, οι επενδυτές αρχίζουν να αναρωτιούνται αν η ίδια η επιτυχία της τεχνολογίας μπορεί να είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος.
Όπως το θέτει κυνικά ο Shah: «Κανείς δεν αμφέβαλε ότι η ΤΝ λειτουργεί. Το πρόβλημα ήταν ακριβώς αυτό».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
Πηγή: Reuters.com
