Στις φλόγες η Μέση Ανατολή: Πώς ο Τραμπ πέρασε από τη διπλωματία, στα όπλα

• Η διπλωματική προσπάθεια με το Ιράν κατέρρευσε μετά τις άκαρπες συνομιλίες στη Γενεύη.
• Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε επίθεση, καλώντας τους Ιρανούς να ανατρέψουν το καθεστώς.
• Το Ιράν απάντησε με πυραυλικά πλήγματα σε Ισραήλ και αμερικανικούς στόχους στον Κόλπο.
• Η σύγκρουση ανοίγει έναν νέο, υψηλού ρίσκου κύκλο αστάθειας στη Μέση Ανατολή.

Από τη μαζική ανάπτυξη αεροπλανοφόρων έως τη νυχτερινή ανακοίνωση της επίθεσης, η πορεία προς τον πόλεμο ΗΠΑ–Ιράν εξελίχθηκε βήμα βήμα, με τη διπλωματία να εξαντλείται και την αεροπορική ισχύ να παίρνει τη σκυτάλη.

Το χρονικό της απόφασης

Για εβδομάδες, οι Ηνωμένες Πολιτείες συγκέντρωναν αεροπλανοφόρα και αντιτορπιλικά στα ύδατα της Μέσης Ανατολής, ενισχυμένα από μαχητικά F-35 και F-22 σε συμμαχικές βάσεις. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Bloomberg, επρόκειτο για τη μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική κινητοποίηση από το 2003, όταν ανετράπη το καθεστώς του Σαντάμ Χουσεΐν.

Στόχος της Ουάσιγκτον ήταν να πιέσει την Τεχεράνη να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα, την ανάπτυξη πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς και τη στήριξη ένοπλων πληρεξουσίων. Ο Τραμπ διαμήνυε ότι προτιμούσε μια συμφωνία, ωστόσο η στρατιωτική παρουσία κλιμακωνόταν.

Ακόμη και όταν οι απεσταλμένοι του —ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ— προετοιμάζονταν για συνομιλίες στη Γενεύη, η ισορροπία έγερνε προς τη σύγκρουση. Στην ομιλία για την Κατάσταση του Έθνους, ο Αμερικανός πρόεδρος κατηγόρησε το Ιράν ότι επιδιώκει την ανασυγκρότηση του πυρηνικού του προγράμματος, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ενημέρωνε το Κογκρέσο για τα αδιέξοδα των διαπραγματεύσεων.

Διπλωματία χωρίς αποτέλεσμα

Οι συνομιλίες στη Γενεύη δεν παρήγαγαν πρόοδο. Παρά τα αρχικά σημάδια αισιοδοξίας, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι κατέληξαν ότι τα περιθώρια είχαν εξαντληθεί, εκτιμώντας πως η κοσμοθεωρία του Αλί Χαμενεΐ δεν άφηνε χώρο συνύπαρξης με το όραμα της Ουάσιγκτον για τη Μέση Ανατολή.

Η ανησυχία για επικείμενη σύγκρουση εντάθηκε ακόμη και από διαμεσολαβητές, με τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν να μεταβαίνει στην Ουάσιγκτον για επαφές υψηλού επιπέδου. Παρά τις δημόσιες αναφορές σε νέες συνομιλίες, η απόφαση είχε ουσιαστικά ληφθεί.

Από τη δήλωση στην επίθεση

Σε μεταμεσονύκτιο βίντεο, ο Τραμπ ανακοίνωσε την επίθεση και κάλεσε τους Ιρανούς πολίτες να ανατρέψουν το καθεστώς, κατηγορώντας το για «μαζική τρομοκρατία». Λίγες ώρες αργότερα, εκρήξεις συγκλόνισαν το Ιράν και η Τεχεράνη απάντησε με ομοβροντίες πυραύλων κατά στόχων στο Ισραήλ και αμερικανικών εγκαταστάσεων.

Συστήματα αεράμυνας ενεργοποιήθηκαν σε Ριάντ, Ντόχα και Άμπου Ντάμπι, ενώ βάση που συνδέεται με τον Πέμπτο Στόλο στο Μπαχρέιν δέχθηκε πυρά. Οι πρώτες ώρες ήταν καταιγιστικές —όπως και το 2003— χωρίς ωστόσο να προδιαγράφουν την τελική έκβαση.

Ο Τραμπ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ανακοίνωσαν τον θάνατο του Χαμενεΐ, γεγονός που το Ιράν επιβεβαίωσε αργότερα. Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος υποσχέθηκε «συνεχείς και ακριβείς βομβαρδισμούς», καλώντας τους Ιρανούς να αξιοποιήσουν αυτό που χαρακτήρισε «ευκαιρία».

Υψηλό ρίσκο, άγνωστες συνέπειες

Πρόκειται για τη δεύτερη μεγάλη στρατιωτική ενέργεια της χρονιάς για τον Τραμπ. Παρά τη ρητορική κατά των «αιώνιων πολέμων», επέλεξε την άμεση σύγκρουση, αναλαμβάνοντας ένα ρίσκο με βαθιές γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Το σφυροκόπημα του Ιράν, η αντεπίθεση της Τεχεράνης και ο φόβος για γενικευμένο πόλεμο
• Πώς οι επιθέσεις στο Ιράν απειλούν να «τινάξουν στον αέρα» τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας
• Κοινό μήνυμα Τραμπ – Νετανιάχου προς Ιράν: Δεν θα αποκτήσετε ποτέ πυρηνικά όπλα
• Έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για το Ιράν