Πόλεμος στο Ιράν: Γιατί οι ΗΠΑ ενδέχεται να βρεθούν απέναντι στην Τουρκία
Νέο μέτωπο κινδυνεύει να ανοίξει στη Μέση Ανατολή μετά το Ιράν, αν η Τουρκία αντιδράσει στις νίκες κουρδικών ομάδων κατά μήκος των συνόρων της.
Από την έναρξη των επιθέσεων ΗΠΑ και Ισραήλ, οι στόχοι του Donald Trump έχουν ταλαντευθεί μεταξύ πλήρους εξασθένησης των ιρανικών στρατιωτικών δυνατοτήτων και ανατροπής του καθεστώτος που κυβερνά από το 1979.
Παρά τις αρχικές επιτυχίες, στις οποίες περιλαμβάνεται η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Ali Khamenei, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η αεροπορική ισχύς μόνη δεν αρκεί για αλλαγή καθεστώτος χωρίς επίγεια στρατεύματα.
Μια στρατηγική που φαίνεται να συζητείται στην Ουάσιγκτον είναι η υποστήριξη ένοπλων κουρδικών ομάδων στο Ιράκ και στο δυτικό Ιράν για αποσταθεροποίηση εκ των έσω.
Παρά τη δημόσια άρνηση του Trump στις 6 Μαρτίου να επιτρέψει στους Κούρδους να εισέλθουν στο Ιράν, η πιθανότητα ένοπλης κουρδικής εξέγερσης παραμένει υπαρκτή.
Οι Κούρδοι είναι μια εθνοτική ομάδα με δική γλώσσα και πολιτισμό, με πληθυσμό περίπου 30 εκατομμύρια σε Τουρκία, Ιράν, Ιράκ και Συρία. Θεωρούνται ο μεγαλύτερος λαός χωρίς κράτος στον κόσμο, καθώς η πατρίδα τους διαμοιράστηκε μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, παρά τις προσδοκίες για ανεξαρτησία. Στο Ιράν αποτελούν περίπου το 10% του πληθυσμού και ζουν κυρίως στα βορειοδυτικά, κοντά σε Ιράκ και Τουρκία, σε μια από τις λιγότερο οικονομικά ανεπτυγμένες περιοχές. Ένοπλες κουρδικές ομάδες έχουν συγκρουστεί περιοδικά με το ιρανικό κράτος, ζητώντας μεγαλύτερη αυτονομία ή ανεξαρτησία.
Το κουρδικό ζήτημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο στην Τουρκία, όπου ζει ο μεγαλύτερος κουρδικός πληθυσμός στον κόσμο. Από το 1984, η Τουρκία βρίσκεται σε σύγκρουση με το PKK, που αγωνίζεται για ανεξάρτητο κουρδικό κράτος, με περισσότερους από 40.000 νεκρούς. Η Τουρκία φοβάται ότι η ενίσχυση κουρδικών ομάδων στο Ιράν θα μπορούσε να ενθαρρύνει ανάλογες κινητοποιήσεις στο εσωτερικό της. Έχει ήδη πραγματοποιήσει στρατιωτικές επιχειρήσεις σε κουρδικές περιοχές Ιράκ και Συρίας και διεξάγει σκληρή αντεξέγερση κατά του PKK εντός συνόρων.
Η αμερικανική στήριξη προς Κούρδους μαχητές έχει προκαλέσει εντάσεις με την Τουρκία στο παρελθόν, όπως κατά τη μάχη κατά του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία, και έχει επιβαρύνει τις σχέσεις με το Ισραήλ, καθώς ο Erdogan κατηγορεί τον Netanyahu για υπονόμευση της μεταβατικής συριακής κυβέρνησης μέσω βοήθειας προς Κούρδους.
Παρά τον περιφερειακό ανταγωνισμό, Τουρκία και Ιράν έχουν συνεργαστεί σε ορισμένες περιπτώσεις για την αντιμετώπιση κουρδικών μαχητικών ομάδων κατά μήκος των κοινών συνόρων και αντάλλαξαν πληροφορίες. Και οι δύο αντιτάχθηκαν στο δημοψήφισμα ανεξαρτησίας των Κούρδων στο βόρειο Ιράκ το 2017, όπου το 92% ψήφισε υπέρ της ανεξαρτησίας.
Η κατάρρευση ή διάσπαση του ιρανικού κράτους θα ανησυχούσε βαθιά την Τουρκία, δημιουργώντας μεγαλύτερα και πιο ασταθή σύνορα με ένοπλες κουρδικές ομάδες. Η πιθανότητα νέας προσφυγικής κρίσης προσθέτει περαιτέρω πίεση: η Τουρκία φιλοξενεί ήδη περίπου 4 εκατομμύρια Σύρους, και ένα μαζικό κύμα από το Ιράν θα είχε σημαντικές πολιτικές και οικονομικές συνέπειες.
Η Ουάσιγκτον βλέπει τους Κούρδους ως εργαλείο πίεσης στο Ιράν χωρίς την ανάπτυξη αμερικανικών στρατευμάτων, αλλά για την Τουρκία η κουρδική ένοπλη δράση αποτελεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Αν ο πόλεμος ενισχύσει τις κουρδικές ομάδες ή αποσταθεροποιήσει τα τουρκικά σύνορα, η Άγκυρα ενδέχεται να αντιδράσει, ανοίγοντας νέο μέτωπο σε μια ήδη ταραγμένη περιφέρεια.
