Πώς η στεγαστική πίεση φρενάρει την οικονομία και πλήττει τη νέα γενιά
Παρά τη δυναμική ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας μετά την κρίση της περιόδου 2009–2018, η αγορά κατοικίας εξελίσσεται σε κρίσιμο κοινωνικό και οικονομικό ζήτημα. Σύμφωνα με το Reuters, τα ταχέως αυξανόμενα ενοίκια δυσκολεύουν ιδιαίτερα τους νέους εργαζομένους, οι οποίοι βλέπουν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους να κατευθύνεται στη στέγαση.
Η 28χρονη εγκληματολόγος Ειρήνη Συντηχάκη αναγκάστηκε να εγκαταλείψει διαμέρισμα στο κέντρο της Αθήνας όταν το ενοίκιο των 700 ευρώ —σχεδόν ισοδύναμο με τον μισθό της— επρόκειτο να αυξηθεί. Αντίστοιχα, ο 33χρονος μάγειρας Ηλίας Δασκαλόπουλος δηλώνει ότι παραμένει στο πατρικό του, αδυνατώντας να καλύψει ενοίκιο και λογαριασμούς.
Έλλειμμα προσφοράς και επενδυτική ζήτηση
Πολλές από τις σημερινές πιέσεις αποδίδονται στην πολυετή καθήλωση της οικοδομικής δραστηριότητας κατά την περίοδο της κρίσης. Σύμφωνα με έκθεση της Τράπεζα Πειραιώς, στις μεγάλες πόλεις καταγράφεται έλλειμμα περίπου 180.000 κατοικιών προς ενοικίαση ή πώληση.
Το πρόβλημα επιδεινώθηκε από το πρόγραμμα «χρυσής βίζας», μέσω του οποίου από το 2014 περίπου 20.000 ακίνητα —κυρίως στην Αθήνα— πωλήθηκαν σε αλλοδαπούς επενδυτές, ενώ περίπου 150.000 ακίνητα μετατράπηκαν σε βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι, με τους σημερινούς ρυθμούς κατασκευής, απαιτούνται τουλάχιστον πέντε χρόνια για να καλυφθεί το υφιστάμενο έλλειμμα.
Ταχύτερη άνοδος από τους μισθούς
Την περίοδο 2019–2024, τα ενοίκια στην Αθήνα αυξήθηκαν κατά μέσο όρο πάνω από 50%, σύμφωνα με την E-Real Estate Network. Για σύγκριση, την ίδια περίοδο οι αυξήσεις ήταν 26% στη Μαδρίτη και 14% στο Παρίσι.
Οι μέσοι μισθοί στην Ελλάδα αυξήθηκαν περίπου κατά 27%, ωστόσο τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι οι Έλληνες δαπανούν το μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους για στέγαση σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων, περισσότερο από το 83% των πολιτών δηλώνει ότι δεν μπορεί να αποταμιεύσει. Η πίεση αυτή οδηγεί πολλά νοικοκυριά σε περικοπή δαπανών ή σε αυξημένο δανεισμό, περιορίζοντας την κατανάλωση και επηρεάζοντας την ευρύτερη οικονομική δραστηριότητα.
Περιορισμένη αποτελεσματικότητα μέτρων
Η κυβέρνηση επιδοτεί τα ενοίκια για συγκεκριμένες κατηγορίες χαμηλόμισθων, ωστόσο επαγγελματίες της αγοράς εκτιμούν ότι η ζήτηση παραμένει τόσο υψηλή, ώστε τα μέτρα έχουν περιορισμένο αντίκτυπο.
Το αποτέλεσμα είναι ένα στεγαστικό περιβάλλον όπου η ανάκαμψη των μακροοικονομικών μεγεθών δεν μεταφράζεται αναλογικά σε βελτίωση της καθημερινότητας, με τη στέγη να αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα κοινωνικής και οικονομικής σταθερότητας.
