Καύσωνας: Πώς να διατηρήσετε το σπίτι δροσερό χωρίς κλιματιστικό

• Η αυξημένη χρήση κλιματιστικών επιβαρύνει τα ηλεκτρικά δίκτυα και αυξάνει την κατανάλωση ενέργειας.
• Οι ειδικοί προτείνουν παθητικές λύσεις ψύξης, όπως σκίαση, φυσικό αερισμό και περισσότερο αστικό πράσινο.
• Η προσαρμογή των πόλεων και των κατοικιών θεωρείται κρίσιμη απέναντι στους ολοένα συχνότερους καύσωνες. 

Οι ολοένα πιο έντονοι και συχνοί καύσωνες ωθούν όλο και περισσότερα νοικοκυριά στην αγορά κλιματιστικών. Ωστόσο, σύμφωνα με νέα ανάλυση ειδικών, η υπερβολική εξάρτηση από τον κλιματισμό κινδυνεύει να οδηγήσει σε ένα ενεργειακά ακριβότερο, περισσότερο ρυπογόνο και κοινωνικά άνισο μέλλον.

Έρευνα σε περισσότερα από 1.600 νοικοκυριά στο Ηνωμένο Βασίλειο έδειξε ότι τα δύο τρίτα χρησιμοποίησαν ανεμιστήρες το καλοκαίρι του 2022, ενώ ένα στα πέντε διέθετε κλιματιστικό. Η πλειονότητα των συσκευών αγοράστηκε κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά τον ιστορικό καύσωνα των 40 βαθμών Κελσίου εκείνης της χρονιάς, γεγονός που αποτυπώνει πόσο γρήγορα αλλάζουν οι συνήθειες των καταναλωτών όταν οι ακραίες θερμοκρασίες γίνονται συχνότερες.

Την ίδια χρονιά, το 80% των νοικοκυριών δήλωσε ότι αντιμετώπισε προβλήματα υπερθέρμανσης της κατοικίας του, ποσοστό τετραπλάσιο σε σχέση με μία δεκαετία νωρίτερα. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι έως το τέλος του αιώνα οι θερμοκρασίες άνω των 40°C θα αποτελούν επαναλαμβανόμενο φαινόμενο στη Βρετανία.

Το υψηλό κόστος του κλιματισμού

Παρότι ο κλιματισμός προσφέρει άμεση ανακούφιση, συνοδεύεται από σημαντικές επιπτώσεις.

Η αυξημένη χρήση του εκτοξεύει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας ακριβώς στις περιόδους όπου τα δίκτυα βρίσκονται ήδη υπό πίεση. Ενδεικτικά, το 2022 και το 2023 το Ηνωμένο Βασίλειο χρειάστηκε να επαναλειτουργήσει προσωρινά μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με άνθρακα για να καλύψει την αυξημένη κατανάλωση.

Παράλληλα, όπως αναφέρει ο Independent, ο κλιματισμός ενισχύει τις κοινωνικές ανισότητες, καθώς τα πιο εύπορα νοικοκυριά μπορούν να αντεπεξέλθουν στο κόστος αγοράς και λειτουργίας, ενώ τα οικονομικά ασθενέστερα εκτίθενται περισσότερο στις συνέπειες της ακραίας ζέστης.

Η εναλλακτική: «Παθητική ψύξη»

Οι ειδικοί προτείνουν μια διαφορετική προσέγγιση, αντίστοιχη με το μοντέλο «πρώτα η θερμομόνωση» που εφαρμόζεται τον χειμώνα: τη μείωση της ανάγκης για ψύξη πριν από την εγκατάσταση κλιματισμού.

Τα βασικά μέτρα περιλαμβάνουν:

• σκίαστρα και παντζούρια που εμποδίζουν την ηλιακή ακτινοβολία,
• φυσικό αερισμό κατά τις δροσερές νυχτερινές ώρες,
• ανοιχτόχρωμες και ανακλαστικές επιφάνειες,
• αρχιτεκτονικό σχεδιασμό που περιορίζει την υπερθέρμανση,
• περισσότερο πράσινο και δέντρα στις πόλεις.

Πρόκειται για λύσεις χαμηλού κόστους που μειώνουν σημαντικά την ανάγκη χρήσης κλιματιστικών. Στη Ρώμη, για παράδειγμα, τα παραδοσιακά παντζούρια αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της αρχιτεκτονικής και συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση χαμηλότερων θερμοκρασιών μέσα στα κτίρια.

Αλλαγή συνηθειών απέναντι στη ζέστη

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι εκτός από τις υποδομές πρέπει να αλλάξει και η συμπεριφορά των πολιτών.

Σε χώρες όπως η Ισπανία, οι καθημερινές δραστηριότητες προσαρμόζονται στις υψηλές θερμοκρασίες, με περιορισμό των μετακινήσεων τις πιο ζεστές ώρες, κλειστά παντζούρια κατά τη διάρκεια της ημέρας και αερισμό των κατοικιών τη νύχτα.

Αντίθετα, στο Ηνωμένο Βασίλειο η ζέστη εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως «καλός καιρός», με αποτέλεσμα πολλοί να εκτίθενται σε επικίνδυνα υψηλές θερμοκρασίες χωρίς επαρκή προστασία.

Οι συντάκτες της ανάλυσης εκτιμούν ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να ενσωματώσουν τον κίνδυνο υπερθέρμανσης στις πολιτικές στέγασης, να σχεδιάσουν στρατηγικές για βιώσιμη ψύξη και να ενισχύσουν την ενημέρωση των πολιτών για τους κινδύνους των ακραίων θερμοκρασιών.

Όπως επισημαίνουν, ο κλιματισμός θα εξακολουθήσει να είναι απαραίτητος σε ακραίους καύσωνες, όμως θα πρέπει να αποτελεί την τελευταία επιλογή και όχι την πρώτη αντίδραση απέναντι στην κλιματική αλλαγή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Πώς οι ιστορικοί καύσωνες αλλάζουν τις συνήθειες των Ευρωπαίων στο αλκοόλ
• «Ψυχρή κηλίδα» στον Ατλαντικό: Το κλιματικό μυστήριο που ίσως κρύβει μια παγκόσμια απειλή
• Νεύρα, ζάλη και σύγχυση στον καύσωνα; Πότε δεν είναι απλώς μια δύσκολη μέρα στη δουλειά