Πώς ο Τραμπ επανέφερε τον Πούτιν στο γεωπολιτικό παίγνιο

Η πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ του Donald Trump και του Vladimir Putin επαναφέρει τη Ρωσία στο επίκεντρο των γεωπολιτικών εξελίξεων, σε μια περίοδο όπου η ενεργειακή ασφάλεια και οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν την παγκόσμια οικονομία. Η Μόσχα επιχειρεί να αξιοποιήσει τη συγκυρία, καθώς η εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου δημιουργεί νέα δεδομένα για τη ρωσική οικονομία και τη στρατηγική του Κρεμλίνου.

Η άνοδος της τιμής του «μαύρου χρυσού» πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, λόγω της έντασης στη Μέση Ανατολή και του πιθανού αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, λειτουργεί ως απροσδόκητο οικονομικό «δώρο» για τη Ρωσία. Η εξέλιξη αυτή προσφέρει σημαντική ανάσα στον ρωσικό προϋπολογισμό, ο οποίος για το 2026 είχε βασιστεί σε πολύ χαμηλότερη εκτίμηση τιμών.

Η επιστροφή 

Μετά την τηλεφωνική επικοινωνία με τον Trump, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Dmitry Peskov δήλωσε ότι ο Ρώσος πρόεδρος παρουσίασε προτάσεις διαμεσολάβησης για την αποκλιμάκωση της έντασης στο Ιράν. Σύμφωνα με το Κρεμλίνο, αυτές οι πρωτοβουλίες «παραμένουν στο τραπέζι».

Ο ίδιος ο Trump επιβεβαίωσε ότι ο Putin είναι πρόθυμος να συμβάλει στη μείωση της έντασης στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, σημείωσε ότι η συμβολή της Ρωσίας θα ήταν ακόμη πιο ουσιαστική εάν τερματιζόταν ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Η κίνηση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική του Ρώσου προέδρου: να επανεμφανιστεί ως απαραίτητος συνομιλητής στις διεθνείς κρίσεις, ακόμη και μετά τις γεωπολιτικές απώλειες που υπέστη η Ρωσία στη Συρία και τώρα στο Ιράν.

Λίγο πριν από τη συνομιλία με τον Trump, ο Putin είχε συναντηθεί με επικεφαλής ρωσικών ενεργειακών εταιρειών, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο μιας μεγάλης ενεργειακής κρίσης. Σύμφωνα με τον ίδιο, μια πλήρης διακοπή της ροής πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρούς κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία.

Την ίδια στιγμή, ο Ρώσος πρόεδρος έκανε ένα διπλωματικό άνοιγμα προς την Ευρώπη. Παρά τις απειλές για πλήρη διακοπή των προμηθειών φυσικού αερίου, δήλωσε ότι η Ρωσία θα μπορούσε να επαναφέρει μια «σταθερή και βιώσιμη συνεργασία» με ευρωπαϊκές χώρες, εφόσον αυτές αποδεχθούν μια σχέση απαλλαγμένη από πολιτικές πιέσεις.

Πριν από την εισβολή στην Ουκρανία, η Ευρώπη κάλυπτε πάνω από το 40% των αναγκών της σε φυσικό αέριο από τη Ρωσία. Μέχρι το 2025 το ποσοστό αυτό είχε μειωθεί περίπου στο 13%, αλλά η ενεργειακή αβεβαιότητα επαναφέρει το ζήτημα της εξάρτησης στο προσκήνιο.

Πιθανή χαλάρωση κυρώσεων από τις ΗΠΑ

Την ίδια στιγμή, η Ουάσινγκτον εξετάζει το ενδεχόμενο μερικής χαλάρωσης των πετρελαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Scott Bessent επιβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση εξετάζει ειδικές εξαιρέσεις παρόμοιες με αυτές που εφαρμόστηκαν για την Ινδία, η οποία είχε τη δυνατότητα να αγοράσει ρωσικό πετρέλαιο χωρίς δασμούς για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Η κίνηση αυτή έχει στόχο να αυξήσει την προσφορά στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, ώστε να περιοριστεί η άνοδος των τιμών που προκαλεί η κρίση στον Περσικό Κόλπο.

Για τη Ρωσία, η συγκυρία αυτή δημιουργεί μια οικονομική ανάσα. Ο ρωσικός προϋπολογισμός για το 2026 είχε βασιστεί σε τιμή πετρελαίου περίπου 59 δολάρια το βαρέλι, γεγονός που είχε οδηγήσει την κυβέρνηση σε περικοπές δαπανών και αυξήσεις φόρων για τη χρηματοδότηση του πολέμου στην Ουκρανία.

Βραχυπρόθεσμο όφελος για τη ρωσική οικονομία

Παρά τη σημαντική άνοδο των τιμών της ενέργειας, αρκετοί αναλυτές προειδοποιούν ότι τα οφέλη για τη Ρωσία μπορεί να είναι προσωρινά. Ο πρώην υφυπουργός Ενέργειας της Ρωσίας Vladimir Milov εκτιμά ότι για να υπάρξει ουσιαστικός αντίκτυπος στη ρωσική οικονομία, οι υψηλές τιμές θα πρέπει να διατηρηθούν για τουλάχιστον έναν χρόνο.

Ωστόσο, ακόμη και σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, η Μόσχα φαίνεται αποφασισμένη να αξιοποιήσει τη συγκυρία. Ο Putin προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε πολλαπλούς στόχους: να εμφανιστεί ως διαμεσολαβητής στη Μέση Ανατολή, να διατηρήσει τη στρατηγική σχέση με την Τεχεράνη και ταυτόχρονα να ενισχύσει τις πολεμικές επιχειρήσεις στην Ουκρανία.

Μια εύθραυστη γεωπολιτική ισορροπία

Η στρατηγική του Ρώσου προέδρου μοιάζει με μια σύνθετη διπλωματική άσκηση ισορροπίας. Από τη μία πλευρά εκμεταλλεύεται την ενεργειακή κρίση και την παγκόσμια γεωπολιτική αναταραχή· από την άλλη, επιχειρεί να επανακτήσει την επιρροή της Ρωσίας στη διεθνή σκηνή.

Ωστόσο, η ισορροπία αυτή παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Μια γρήγορη αποκλιμάκωση της κρίσης ή μια πολιτική κίνηση από την Ουάσινγκτον θα μπορούσε να ανατρέψει τα δεδομένα. Όπως σχολιάζουν αναλυτές, θα αρκούσαν ακόμη και δύο λέξεις από τον Donald Trump —«mission accomplished»— για να αλλάξει δραματικά το γεωπολιτικό σκηνικό και να διαλύσει το προσωρινό πλεονέκτημα της Μόσχας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Goldman Sachs: Νέα στοιχήματα κατά των δανείων τεχνολογικών εταιρειών
• Φον ντερ Λάιεν: «Στρατηγικό σφάλμα» της ΕΕ να εγκαταλείψει την πυρηνική ενέργεια
• Τραμπ: Πιθανός διάλογος με το Ιράν, αλλά «εξαρτάται από τους όρους»
• Fitch: Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ίσως διαρκέσει λιγότερο από έναν μήνα – Πώς επηρεάζεται η ελληνική οικονομία