Πώς πόλεμοι, δασμοί και… Γροιλανδία αλλάζουν τους κανόνες των επενδύσεων
- Η γεωπολιτική ανάλυση αναδεικνύεται σε κρίσιμο εργαλείο για επενδυτές και διαχειριστές κεφαλαίων.
- Οι πολιτικές Τραμπ, οι δασμοί και οι στρατιωτικές συγκρούσεις αυξάνουν τη μεταβλητότητα των αγορών.
- Τράπεζες και συμβουλευτικές εταιρείες επενδύουν σε εξειδικευμένες γεωπολιτικές μονάδες.
- Οι επενδυτές δηλώνουν ότι πλέον αξιολογούν ακόμα και το «χειρότερο σενάριο» ως βασικό.
Η ανάγκη για έγκυρη γεωπολιτική ανάλυση γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική, καθώς η παγκόσμια πολιτική αστάθεια μετατρέπεται σε βασικό παράγοντα διαμόρφωσης των αγορών. Διαχειριστές κεφαλαίων και θεσμικοί επενδυτές αναζητούν πλέον απαντήσεις όχι μόνο για το πού κατευθύνονται τα επιτόκια, αλλά για το πώς πρέπει να αποτιμούν πολέμους, εδαφικές διεκδικήσεις και αιφνίδιες πολιτικές αποφάσεις.
Η ένταση αυτή αποτυπώθηκε έντονα την περασμένη εβδομάδα, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες απείλησαν ευρωπαϊκές χώρες με δασμούς σε περίπτωση που δεν υπάρξει συμφωνία για την «απόκτηση» της Γροιλανδίας από την Ουάσιγκτον — μια εξέλιξη που προκάλεσε απότομες διακυμάνσεις στις αγορές.
Τα τελευταία χρόνια, οι επενδυτές έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με μια διαδοχή γεγονότων υψηλού ρίσκου: την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, την επαναφορά γενικευμένων δασμών από τον Ντόναλντ Τραμπ το 2025 και, πιο πρόσφατα, την αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή στη Βενεζουέλα.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η γεωπολιτική παρέμενε στο περιθώριο της επενδυτικής ανάλυσης, πίσω από τα στοιχεία πληθωρισμού και τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών. Όμως μετά το 2022, η εικόνα άλλαξε δραστικά.
«Πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία, η γεωπολιτική δεν θεωρούνταν κρίσιμη λειτουργία στη διαχείριση χαρτοφυλακίου», σημειώνει στο Reuters ο Μεχίλ Μάρκου, επικεφαλής γεωπολιτικών κινδύνων της PGIM Fixed Income. «Σήμερα, οι κλήσεις από πελάτες έχουν εκτοξευθεί. Το πιο δύσκολο είναι η διασύνδεση όλων αυτών των κρίσεων μεταξύ τους».
Από δευτερεύων παράγοντας, βασικός πυλώνας
Η αυξανόμενη αβεβαιότητα ωθεί επενδυτικούς οργανισμούς να ενισχύσουν εσωτερικές ομάδες ανάλυσης, να αναζητήσουν ανεξάρτητες συμβουλευτικές εταιρείες ή να επενδύσουν στη δημιουργία σεναρίων κινδύνου.
«Σχεδόν πρέπει να αναπτύξουμε έναν νέο “μυ”», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ρίσι Καπούρ, επικεφαλής επενδύσεων της Investcorp, στο Reuters Global Markets Forum στο Νταβός. «Στο παρελθόν, το γεωπολιτικό περιβάλλον θεωρούνταν σταθερό και δεδομένο».
Ακόμη πιο ωμή είναι η προσέγγιση ορισμένων κρατικών επενδυτικών ταμείων. Ο Πάντου Πάτρια Στζάχριρ, επικεφαλής επενδύσεων του ταμείου Danantara της Ινδονησίας, παραδέχεται ότι πλέον το «χειρότερο σενάριο» αποτελεί τη βάση κάθε επενδυτικής αξιολόγησης.
«Φέτος δίνουμε μεγαλύτερη έμφαση από ποτέ στους γεωπολιτικούς κινδύνους. Στην πραγματικότητα, το βασικό μου σενάριο είναι το χειρότερο», ανέφερε.
Η εποχή Τραμπ αλλάζει τους κανόνες
Η δεύτερη θητεία Τραμπ έχει εκτοξεύσει τη γεωπολιτική στην κορυφή των προτεραιοτήτων των επενδυτών. Όπως εξηγεί ο Μαρκ Γκίλμπερτ, επικεφαλής του BCG Center for Geopolitics, πριν από μία δεκαετία το θέμα βρισκόταν «κάπου μέσα στην πρώτη εικοσάδα». Σήμερα βρίσκεται στην κορυφή.
«Όλα είναι πιο γρήγορα, πιο σκληρά και πιο ασταθή», σημειώνει, αναφερόμενος στη νέα αμερικανική εμπορική και εξωτερική πολιτική. Δεν είναι τυχαίο ότι μέσα σε 18 μήνες πραγματοποίησε 235 συναντήσεις με διοικητικά συμβούλια και ανώτατα στελέχη — αριθμός ενδεικτικός της αυξανόμενης αγωνίας.
Από τον Λευκό Οίκο, πάντως, το μήνυμα είναι διαφορετικό. Εκπρόσωπος της αμερικανικής προεδρίας υποστήριξε ότι οι πολιτικές Τραμπ «ανατρέπουν ένα δυσλειτουργικό status quo», επισημαίνοντας πως τα κεφάλαια που κατευθύνονται προς τις ΗΠΑ αποδεικνύουν την εμπιστοσύνη των επενδυτών.
Χρυσή εποχή για τις συμβουλευτικές εταιρείες
Η νέα πραγματικότητα δημιουργεί ευκαιρίες. Τράπεζες και μεγάλοι χρηματοοικονομικοί οργανισμοί επενδύουν πλέον συστηματικά στη γεωπολιτική ανάλυση. Η JPMorgan δημιούργησε ειδικό Κέντρο Γεωπολιτικής, ενώ αντίστοιχες μονάδες έχουν ιδρύσει τα τελευταία χρόνια η Goldman Sachs και η Lazard Asset Management.
Παράλληλα, εξειδικευμένες εταιρείες βλέπουν τη ζήτηση να εκτοξεύεται. Η Signum Global Advisors αύξησε το δίκτυο συνεργατών της κατά 25% μέσα σε έναν χρόνο, ενώ το ενδιαφέρον για επενδυτικά ταξίδια —όπως στη Βενεζουέλα— ξεπερνά ήδη τη διαθέσιμη χωρητικότητα.
Όπως συνοψίζει ο Γιενς Λάρσεν της Eurasia Group, το βασικό πρόβλημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει ανάγκη για γεωπολιτική ανάλυση, αλλά αν η προσφορά μπορεί να συμβαδίσει με τη ζήτηση.
Σε έναν κόσμο όπου η πολιτική μετατρέπεται σε βασικό παράγοντα αγοράς, οι επενδυτές φαίνεται πως μαθαίνουν να διαβάζουν χάρτες — όχι μόνο ισολογισμούς.
