Σε υψηλό δεκαετίας το ελβετικό φράγκο – Ο Τραμπ, οι δασμοί και ο τρόμος του αποπληθωρισμού
Σε υψηλό δεκαετίας έχει εκτιναχθεί το ελβετικό φράγκο έναντι του δολαρίου, καθώς οι επενδυτές αναζητούν καταφύγιο λόγω της παγκόσμιας εμπορικής αναταραχής η οποία έχει ξεσπάσει ελέω Τραμπ. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τα στοιχήματα ότι η κεντρική τράπεζα της χώρας θα αναγκαστεί να μειώσει τα επιτόκια στο μηδέν ή και χαμηλότερα, προκειμένου να ανακόψει την άνοδο του νομίσματος. Το φράγκο, που ιστορικά θεωρείται ασφαλές καταφύγιο λόγω της πολιτικής και οικονομικής σταθερότητας της αλπικής χώρας, έφθασε αυτή την εβδομάδα κοντά σε ιστορικά υψηλά έναντι του δολαρίου, με το αμερικανικό νόμισμα να υποχωρεί κοντά στα 0,80 ελβετικά φράγκα για πρώτη φορά μετά τη σοκαριστική ανατίμηση του 2015.
Αυτό έχει φέρει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε δύσκολη θέση, καθώς προσπαθούν να συγκρατήσουν το νόμισμα για να στηρίξουν μια οικονομία που βασίζεται έντονα στις εξαγωγές, χωρίς όμως να προκαλέσουν αντίδραση από τις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν ήδη απειλήσει την Ελβετία με υψηλούς δασμούς. Αυτά τα «αντικρουόμενα ρεύματα» τοποθετούν την κεντρική τράπεζα σε μια «απίστευτα δύσκολη» θέση, δήλωσε ο Kit Juckes, επικεφαλής στρατηγικής συναλλάγματος της Société Générale. «Η ελβετική κυβέρνηση δεν θέλει να βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με έντονες αποπληθωριστικές πιέσεις και γι’ αυτό υπάρχει έντονη δυσαρέσκεια», πρόσθεσε.
Οι αποδόσεις των βραχυπρόθεσμων κρατικών ομολόγων έχουν περάσει εκ νέου σε αρνητικό έδαφος τις τελευταίες ημέρες, καθώς οι επενδυτές ποντάρουν ότι η Εθνική Τράπεζα της Ελβετίας (SNB) θα απαντήσει με μειώσεις επιτοκίων. Οι αποδόσεις των διετών ελβετικών τίτλων, που αντανακλούν τις προσδοκίες για τα επιτόκια, κινήθηκαν οριακά κάτω από το μηδέν την Παρασκευή.
Σύμφωνα με αναλυτές, η ταχεία ανατίμηση του φράγκου εγκυμονεί τον κίνδυνο αποπληθωριστικού σοκ για την ελβετική οικονομία, κίνδυνος που επιτείνεται από τις επιπτώσεις στην ανάπτυξη του εμπορικού πολέμου του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Οι «ανταποδοτικοί» δασμοί ύψους 31% που επιβλήθηκαν νωρίτερα αυτόν τον μήνα στα ελβετικά προϊόντα —πριν ανασταλούν για 90 ημέρες— είναι υψηλότεροι από εκείνους που επιβλήθηκαν στην ΕΕ. Η Ελβετία βασίζεται στους Αμερικανούς καταναλωτές για πάνω από το 10% των εξαγωγών της.
Η κατάσταση αυτή ώθησε την κυβέρνηση σε διπλωματική αντεπίθεση. Η πρόεδρος της Ελβετίας και υπουργός Οικονομικών, Karin Keller-Sutter, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ λίγες ώρες πριν ανακοινώσει την παύση των δασμών. Αυτή την εβδομάδα ταξίδεψε στην Ουάσιγκτον μαζί με τον υπουργό Οικονομίας για συνάντηση με τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ, Scott Bessent, κατά την οποία, όπως δήλωσε, συζήτησαν «ευκαιρίες για ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών».
Η Ελβετία, η οποία ιστορικά επιδιώκει να περιορίζει τη δύναμη του νομίσματός της, δεν είναι ξένη στις απότομες κινήσεις. Τον Ιανουάριο του 2015, η SNB κατήργησε αιφνιδιαστικά την πολιτική ορίου στην ισοτιμία του φράγκου έναντι του ευρώ, προκαλώντας εκτίναξη του νομίσματος. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η Βέρνη φοβάται πως, αν παρέμβει επιθετικά στις αγορές για να συγκρατήσει το φράγκο, θα κατηγορηθεί εκ νέου από τις ΗΠΑ ότι «χειραγωγεί το νόμισμα». Η Ελβετία είχε ενταχθεί στη σχετική αμερικανική λίστα τις τελευταίες εβδομάδες της πρώτης προεδρίας Τραμπ, εν μέρει λόγω των παρεμβάσεων για τον περιορισμό των χρηματοπιστωτικών αναταράξεων της πανδημίας. Αφαιρέθηκε από τη λίστα επί κυβέρνησης Μπάιντεν.
Το φράγκο έχει επίσης ενισχυθεί έναντι του ευρώ, φέρνοντας τη χώρα που εξαρτάται από τις εξαγωγές σε δύσκολη θέση απέναντι στον μεγαλύτερο εμπορικό της εταίρο. Η SNB έχει ήδη κινηθεί ταχύτερα από τις ομόλογές της, μειώνοντας το βασικό της επιτόκιο στο 0,25%, και περαιτέρω μειώσεις θεωρούνται διπλωματικά ασφαλέστερη επιλογή για να ανακοπεί η άνοδος του φράγκου. Η κεντρική τράπεζα διατήρησε τα επιτόκια σε έντονα αρνητικό έδαφος για οκτώ χρόνια — εν μέρει για να αποτρέψει υπερβολική ανατίμηση — πριν τα αυξήσει σε θετικά επίπεδα το 2022 για να αντιμετωπίσει το κύμα πληθωρισμού μετά την πανδημία.
«Αν η SNB είναι δυσαρεστημένη με το ισχυρό φράγκο και περιορίζεται στις παρεμβάσεις στην αγορά συναλλάγματος, τότε τα χαμηλότερα επιτόκια είναι η μόνη επιλογή», δήλωσε ο Francesco Pesole, στρατηγικός αναλυτής συναλλάγματος της ING. Ο Stefan Gerlach, επικεφαλής οικονομολόγος της EFG Bank, ανέφερε ότι τα αρνητικά επιτόκια «ενδέχεται πράγματι να επιστρέψουν», προσθέτοντας ότι ίσως χρειαστούν και παρεμβάσεις στο νόμισμα. Υποβάθμισε πάντως την πιθανότητα η Ελβετία να χαρακτηριστεί ξανά χειραγωγός νομίσματος. Όπως είπε, μεταξύ των «ώριμων φωνών» στο αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επικρατεί η άποψη ότι αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα. «Γίνεται ζήτημα όταν υποτιμάς το νόμισμα για να αποκτήσεις ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Δεν είναι όμως ζήτημα όταν το νόμισμά σου εκτινάσσεται και προσπαθείς να μετριάσεις την άνοδό του».
Οι αγορές προεξοφλούν πιθανότητα περίπου 80% το επιτόκιο να μειωθεί στο μηδέν στην επόμενη συνεδρίαση του Ιουνίου, με μικρή πιθανότητα να περάσει σε αρνητικό έδαφος αργότερα μέσα στο έτος, σύμφωνα με τα επίπεδα που υποδηλώνουν οι αγορές swaps. Ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώνεται γύρω στο 0,3%, ήδη στο κατώτερο άκρο του στόχου της κεντρικής τράπεζας που κυμαίνεται από 0% έως 2%.
«Η ελβετική κεντρική τράπεζα σίγουρα ανησυχεί», δήλωσε ο Gregor Kapferer, επικεφαλής ελβετικών ομολόγων στη Vontobel, εκτιμώντας ότι μια πιο εκτεταμένη παρέμβαση θα αποτελούσε «έσχατη λύση». «Κατά την προηγούμενη κυβέρνηση Τραμπ χαρακτηρίστηκαν χειραγωγοί νομίσματος, αλλά δεν υπήρξαν ουσιαστικές συνέπειες. Τώρα ο Τραμπ υλοποιεί τις απειλές του, οπότε η SNB θα είναι πολύ πιο προσεκτική».
Από την άλλη πλευρά, ο Αθανάσιος Βαμβακίδης, επικεφαλής παγκόσμιας στρατηγικής G10 FX της Bank of America, εκτίμησε ότι η SNB θα μπορούσε να «πηγαίνει κόντρα στο ρεύμα» με ορισμένες παρεμβάσεις. «Δύσκολα μπορεί κανείς να φανταστεί ότι η αμερικανική κυβέρνηση θα διαμαρτυρηθεί για κάποιες παρεμβάσεις», δεδομένης της ταχείας ανατίμησης του νομίσματος, είπε, προσθέτοντας ότι αυτό το σενάριο φαίνεται πιο πιθανό από την επιστροφή στα αρνητικά επιτόκια.
Αφήνοντας κατά μέρος το σοκ του 2015, το δολάριο πλησιάζει το ιστορικό χαμηλό του 2011 έναντι του φράγκου. «Ίσως το φράγκο απλώς χρειάζεται έναν πιο ήρεμο κόσμο από τον σημερινό», σχολίασε ο Juckes της Société Générale. «Ο κίνδυνος είναι ότι, όπως δείχνει η ιστορία, με τον χρόνο γίνεται όλο και ισχυρότερο».
