Σε τεντωμένο σχοινί η παγκόσμια οικονομία: Επιστρέφουν οι φόβοι για νέο κύμα πληθωρισμού
Οι πρώτες σοβαρές οικονομικές συνέπειες της κρίσης στη Μέση Ανατολή αρχίζουν να αποτυπώνονται με σαφήνεια στα στοιχεία για τη διεθνή οικονομική δραστηριότητα, εντείνοντας την ανησυχία κυβερνήσεων, επενδυτών και κεντρικών τραπεζών.
Από την Ευρώπη μέχρι την Ασία, οι δείκτες επιχειρηματικής δραστηριότητας δείχνουν ότι η δυναμική της ανάπτυξης εξασθενεί, ενώ οι επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξημένα κόστη ενέργειας, μεταφορών και πρώτων υλών. Η εικόνα αυτή ενισχύει τους φόβους ότι η παγκόσμια οικονομία μπορεί να εισέλθει σε μια περίοδο χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού πληθωρισμού — ένα περιβάλλον που θυμίζει ολοένα και περισσότερο τις μεγάλες ενεργειακές κρίσεις προηγούμενων δεκαετιών.
Τα πιο έντονα σημάδια πίεσης εμφανίζονται στην Ευρώπη. Στη Γαλλία και τη Γερμανία, δύο από τις μεγαλύτερες οικονομίες της ευρωζώνης, η μεταποιητική δραστηριότητα εμφανίζει σημάδια συρρίκνωσης, καθώς η αύξηση του κόστους παραγωγής και η αβεβαιότητα γύρω από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή περιορίζουν την επιχειρηματική δραστηριότητα και τις νέες παραγγελίες.
Παράλληλα, πολλές επιχειρήσεις δηλώνουν ότι δυσκολεύονται πλέον να απορροφήσουν τις συνεχείς αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος και στις μεταφορές, με αποτέλεσμα μέρος των επιβαρύνσεων να περνά τελικά στους καταναλωτές. Αυτό διατηρεί τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα σε μια περίοδο όπου οι περισσότερες οικονομίες προσπαθούσαν ήδη να επιστρέψουν σε πιο σταθερές συνθήκες μετά τα προηγούμενα κύματα ακρίβειας.
Το νέο αυτό περιβάλλον δημιουργεί έναν ιδιαίτερα δύσκολο γρίφο για τις κεντρικές τράπεζες. Από τη μία πλευρά, η επιμονή του πληθωρισμού αυξάνει την πίεση για διατήρηση υψηλών επιτοκίων ή ακόμη και για νέες αυξήσεις. Από την άλλη, η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας ενισχύει τον κίνδυνο ύφεσης σε αρκετές οικονομίες.
Οι διεθνείς αγορές παρακολουθούν πλέον στενά όχι μόνο τα οικονομικά στοιχεία αλλά και κάθε εξέλιξη στο γεωπολιτικό μέτωπο. Η ανησυχία για το ενδεχόμενο παρατεταμένης κρίσης έχει ήδη οδηγήσει σε πιέσεις στις αγορές ομολόγων, με τις αποδόσεις να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν ότι το περιβάλλον ακριβού χρήματος μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από ό,τι αναμενόταν.
Ο φόβος του στασιμοπληθωρισμού
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η κατάσταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους διαδρόμους μεταφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο. Οποιαδήποτε νέα αναταραχή στην περιοχή θα μπορούσε να προκαλέσει νέο σοκ στις τιμές της ενέργειας, επηρεάζοντας άμεσα το κόστος παραγωγής, τις μεταφορές και τελικά τις τιμές για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η μεγαλύτερη απειλή αυτή τη στιγμή δεν είναι μόνο η αύξηση του πληθωρισμού, αλλά το ενδεχόμενο να παγιωθεί μια περίοδος αδύναμης ανάπτυξης, περιορισμένων επενδύσεων και υψηλού κόστους δανεισμού. Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να επιβαρύνει σημαντικά τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τα δημόσια οικονομικά πολλών χωρών.
Παρά το δύσκολο περιβάλλον, ορισμένες οικονομίες όπως η Ινδία και η Ιαπωνία εμφανίζονται μέχρι στιγμής πιο ανθεκτικές, κυρίως λόγω της ισχυρότερης εσωτερικής ζήτησης και της συνεχιζόμενης βιομηχανικής δραστηριότητας. Ωστόσο, ακόμη και εκεί, οι επιχειρήσεις εκφράζουν αυξανόμενη ανησυχία για το κόστος ενέργειας και τις πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Το βασικό ερώτημα πλέον για τις αγορές και τις κυβερνήσεις είναι η διάρκεια και η ένταση της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Όσο παραμένει ανοιχτό το γεωπολιτικό μέτωπο, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος η αβεβαιότητα να μετατραπεί σε πιο βαθιά οικονομική κρίση με παγκόσμιες επιπτώσεις.
