Sharenting: Όταν οι γονείς εκθέτουν τα παιδιά στα social media – Οι κίνδυνοι και τα δικαιώματα των ανηλίκων

Sharenting: Όταν οι γονείς εκθέτουν τα παιδιά στα social media – Οι κίνδυνοι και τα δικαιώματα των ανηλίκων
Photo: Shutterstock
Πώς οι οικογενειακές αναρτήσεις δημιουργούν ένα ψηφιακό αποτύπωμα που μπορεί να ακολουθεί τα παιδιά για χρόνια. Τι επισημαίνουν οι ειδικοί για την ιδιωτικότητα και τις ψυχολογικές συνέπειες.
  • Το sharenting, η δημοσίευση φωτογραφιών και προσωπικών στιγμών των παιδιών από τους γονείς τους, εγείρει ολοένα περισσότερα ερωτήματα για την ιδιωτικότητα, την ασφάλεια και την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των ανηλίκων.
  • Οι γονείς καλούνται να λαμβάνουν υπόψη τη γνώμη των παιδιών, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά τους, καθώς το περιεχόμενο που δημοσιεύεται μπορεί να παραμείνει στο διαδίκτυο ακόμη και μετά τη διαγραφή του.
  • Μέσα στο 2026 αναμένεται η ελληνική έκδοση του FantomApp, μιας δωρεάν εφαρμογής που θα βοηθά παιδιά και εφήβους να προστατεύουν τα προσωπικά τους δεδομένα στα social media.

Μια φωτογραφία από τα πρώτα γενέθλια, ένα βίντεο από τη σχολική γιορτή ή μια καθημερινή οικογενειακή στιγμή. Για πολλούς γονείς, η δημοσίευση περιεχομένου με τα παιδιά τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελεί πλέον μια συνηθισμένη πρακτική. Ωστόσο, πίσω από αυτές τις φαινομενικά αθώες αναρτήσεις κρύβονται σημαντικά ερωτήματα για την προστασία της ιδιωτικής ζωής των ανηλίκων.

Το φαινόμενο είναι γνωστό ως sharenting, από τον συνδυασμό των αγγλικών λέξεων sharing και parenting, και περιγράφει τη συνήθεια των γονιών να μοιράζονται στο διαδίκτυο φωτογραφίες, βίντεο και πληροφορίες για τα παιδιά τους.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων του Παιδιού, στις 20 Νοεμβρίου, το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων απευθύνθηκε στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, στον Συνήγορο του Παιδιού και στην ψυχολόγο-ψυχοθεραπεύτρια Γεωργία Βασιλείου, εξετάζοντας τους κινδύνους που μπορεί να δημιουργεί η συστηματική διαδικτυακή έκθεση των παιδιών.

Το ψηφιακό αποτύπωμα που δημιουργείται από την παιδική ηλικία

Σε πολλές περιπτώσεις, η ψηφιακή παρουσία ενός παιδιού αρχίζει να διαμορφώνεται πολύ πριν αποκτήσει το ίδιο λογαριασμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Φωτογραφίες, πληροφορίες για το σχολείο, τις καθημερινές δραστηριότητες ή την οικογενειακή ζωή μπορούν να δημιουργήσουν ένα ψηφιακό αποτύπωμα που ενδέχεται να το ακολουθεί για χρόνια.

Όπως επισημαίνει η Ισαβέλλα Μονιούδη-Πικρού, Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η εικόνα, η προσωπικότητα και η ιδιωτική ζωή αποτελούν δικαιώματα του ίδιου του ανηλίκου.

Ακόμη και όταν μια φωτογραφία διαγράφεται από τον λογαριασμό στον οποίο δημοσιεύτηκε, δεν είναι βέβαιο ότι εξαφανίζεται οριστικά από το διαδίκτυο, καθώς μπορεί να έχει αποθηκευτεί ή αναπαραχθεί από τρίτους.

Ιδιαίτερα προβληματικές θεωρούνται οι αναρτήσεις που αποκαλύπτουν το σχολείο, τη διεύθυνση κατοικίας, τις καθημερινές συνήθειες ή ευαίσθητες πληροφορίες για την υγεία ενός παιδιού.

Τι προβλέπει η νομοθεσία για τις φωτογραφίες ανηλίκων

Η δημοσίευση φωτογραφιών παιδιών από τους γονείς τους δεν απαγορεύεται γενικά από την ελληνική νομοθεσία. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να γίνεται χωρίς περιορισμούς.

Σύμφωνα με την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, μια ανάρτηση φωτογραφίας ή βίντεο ανηλίκου μπορεί να εμπίπτει στον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR), όταν η δημοσίευση υπερβαίνει τον αποκλειστικά προσωπικό ή οικιακό χαρακτήρα.

Καθοριστικό ρόλο παίζουν ο σκοπός της ανάρτησης, το κοινό στο οποίο απευθύνεται και το εύρος δημοσιοποίησης.

Ο Συνήγορος του Παιδιού υπογραμμίζει ότι οι γονείς πρέπει να ζητούν τη γνώμη και τη συναίνεση των παιδιών, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά τους.

Εάν ένα παιδί διαφωνεί με κάποια δημοσίευση, μπορεί να ζητήσει από τους γονείς του να την αφαιρέσουν. Ανάλογα με την ηλικία και την περίπτωσή του, μπορεί επίσης να απευθυνθεί στην πλατφόρμα ή να ζητήσει καθοδήγηση από τον Συνήγορο του Παιδιού.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τι δείχνουν οι καταγγελίες στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, οι καταγγελίες που σχετίζονται με τη δημοσιοποίηση φωτογραφιών ανηλίκων προέρχονται κυρίως από γονείς που βρίσκονται σε διάσταση ή έχουν χωρίσει.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο δρ Γιώργος Ρουσόπουλος, αναπληρωτής προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Γραμματείας της Αρχής Προστασίας Δεδομένων, οι σχετικές υποθέσεις που έχουν φτάσει στην Αρχή αφορούν διαφωνίες μεταξύ γονέων για τη δημοσίευση φωτογραφιών των παιδιών τους.

Αντίστοιχα, ο Συνήγορος του Παιδιού αναφέρει ότι οι καταγγελίες για το sharenting παραμένουν περιορισμένες σε σχέση με άλλες κατηγορίες αναφορών, με τις περισσότερες να προκύπτουν στο πλαίσιο οικογενειακών διαφορών.

Πώς μπορεί να επηρεάζεται η ψυχολογία των παιδιών

Πέρα από την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων, η συστηματική έκθεση των ανηλίκων στα social media μπορεί να επηρεάσει και την ψυχοσυναισθηματική τους ανάπτυξη.

Η ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια Γεωργία Βασιλείου εξηγεί ότι μια περιστασιακή οικογενειακή φωτογραφία δεν είναι από μόνη της επιβλαβής. Το ζήτημα προκύπτει όταν η καθημερινότητα του παιδιού μετατρέπεται συστηματικά σε δημόσιο περιεχόμενο.

Στα πρώτα χρόνια της ζωής, το παιδί διαμορφώνει την εικόνα του εαυτού του μέσα από τη σχέση με τους γονείς του. Όταν ακόμη και οι δύσκολες συναισθηματικές στιγμές του καταγράφονται και δημοσιοποιούνται, ενδέχεται να βιώσει αμηχανία ή ντροπή.

Στη σχολική ηλικία, η συνεχής προβολή μπορεί να συνδέσει την αυτοεκτίμηση με την επιδοκιμασία των άλλων, τα likes και τα σχόλια, περιορίζοντας ενδεχομένως τον αυθορμητισμό.

Στην εφηβεία, η κατάσταση γίνεται πιο σύνθετη, καθώς ο νέος προσπαθεί να διαμορφώσει τη δική του ταυτότητα, ενώ μπορεί να διαπιστώνει ότι σημαντικό μέρος της παιδικής του ηλικίας έχει ήδη δημοσιοποιηθεί χωρίς τη δική του επιλογή.

FantomApp: Νέο εργαλείο προστασίας των προσωπικών δεδομένων

Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της ψηφιακής ασφάλειας, αναμένεται να γίνει διαθέσιμη μέσα στο 2026 και στην Ελλάδα η εφαρμογή FantomApp, η οποία αναπτύχθηκε από τη γαλλική Αρχή Προστασίας Δεδομένων.

Πρόκειται για μια δωρεάν εφαρμογή, σχεδιασμένη κυρίως για παιδιά και εφήβους, που παρέχει εργαλεία για την καλύτερη προστασία της διαδικτυακής τους παρουσίας.

Μεταξύ άλλων, θα βοηθά τους νέους να:

  • Ρυθμίζουν την ιδιωτικότητα των λογαριασμών τους στα social media.
  • Περιορίζουν τη δημοσιοποίηση προσωπικών πληροφοριών.
  • Ελέγχουν την ασφάλεια των κωδικών πρόσβασής τους.
  • Ζητούν την αφαίρεση περιεχομένου που αφορά τους ίδιους.

Σύμφωνα με την Αρχή Προστασίας Δεδομένων, η εφαρμογή έχει σχεδιαστεί ώστε να περιορίζει τη συλλογή πληροφοριών για τους χρήστες της και προβλέπεται να διατίθεται μέσω App Store, Google Play και διαδικτυακής έκδοσης.

Γιατί οι γονείς μοιράζονται τη ζωή των παιδιών τους

Η δημοσίευση οικογενειακών στιγμών ξεκινά συνήθως από την αγάπη, τη χαρά και την υπερηφάνεια των γονιών.

Ωστόσο, σύμφωνα με τη Γεωργία Βασιλείου, η πρακτική αυτή μπορεί να συνδέεται και με την ανάγκη των ενηλίκων για κοινωνική αναγνώριση και επιβεβαίωση.

Στις περιπτώσεις αυτές, το παιδί ενδέχεται να αισθανθεί ότι καλείται να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των γονιών του και να διατηρήσει την εικόνα που εκείνοι προβάλλουν προς τα έξω.

Η ψυχολόγος επισημαίνει ότι οι ανάγκες αυτές είναι ανθρώπινες, ωστόσο είναι σημαντικό να μην μεταφέρεται στα παιδιά η ευθύνη για την ικανοποίησή τους.

Το βασικό ζητούμενο, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν είναι η πλήρης αποχή των γονέων από τη δημοσίευση οικογενειακών στιγμών, αλλά η αναγνώριση του δικαιώματος των παιδιών στην ιδιωτικότητα, η καλλιέργεια ψηφιακής παιδείας και ο σεβασμός στα όρια που διαμορφώνουν καθώς μεγαλώνουν.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ: