Σύλληψη Μαδούρο και «Trump 2.0»: Η νέα παγκόσμια τάξη που οικοδομούν οι ΗΠΑ
- Η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο σηματοδοτεί μια πιο επιθετική εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.
- Ο Τραμπ απορρίπτει έμπρακτα το μοντέλο συνεργασίας με συμμάχους και διεθνείς οργανισμούς.
- Πόροι, εμπόριο και εδαφικός έλεγχος βρίσκονται στον πυρήνα της στρατηγικής του.
Η επιδρομή των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο έθεσαν συμμάχους και αντιπάλους της Ουάσιγκτον σε κατάσταση συναγερμού. Ο Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε την επιχείρηση ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής, δηλώνοντας ότι «το μέλλον θα καθοριστεί από την ικανότητα προστασίας του εμπορίου, της επικράτειας και των πόρων που είναι κρίσιμοι για την εθνική ασφάλεια».
Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις διεθνώς, από τη Λατινική Αμερική έως την Ασία. Μετά από επιθέσεις σε περιοχές όπως η Σομαλία, η Νιγηρία, η Συρία, το Ιράκ και το Ιράν, καθώς και επιχειρήσεις σε διεθνή ύδατα, το Καράκας θεωρείται η κορύφωση μιας εξωτερικής πολιτικής που δίνει απόλυτη προτεραιότητα στην αμερικανική ισχύ.
Με τον Μαδούρο να αναμένει τη δίκη του σε φυλακή της Νέας Υόρκης, ο Τραμπ έσπευσε να αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων κινήσεων. Στο στόχαστρο βρέθηκαν η Κούβα, η Κολομβία, αλλά και η Γροιλανδία, η οποία αποτελεί έδαφος της Δανία. Σε συνέντευξή του στο The Atlantic, ο Τραμπ δήλωσε χωρίς περιστροφές ότι «χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία», προκαλώντας την έντονη αντίδραση της δανικής κυβέρνησης.
Αν και ένα στρατιωτικό σενάριο στην Αρκτική θεωρείται ακραίο, η ρητορική συνοδεύεται από άλλα εργαλεία πίεσης. Ο Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι οι δασμοί, οι κυρώσεις και ο οικονομικός εξαναγκασμός αποτελούν βασικά μέσα επίτευξης πολιτικών στόχων, ενώ ο αντιπρόεδρός του, Τζέι Ντι Βανς, έχει εκφράσει ανοιχτά στήριξη σε ευρωπαϊκές πολιτικές δυνάμεις που θεωρεί πιο ευθυγραμμισμένες με τα αμερικανικά συμφέροντα.
Ρήξη με την παλιά παγκόσμια τάξη
Παρά τις παλαιότερες αναφορές του Τραμπ στον ρόλο του «ειρηνοποιού», η δεύτερη θητεία του χαρακτηρίζεται από μια πιο επιθετική άσκηση εξουσίας, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Η αποστολή στη Βενεζουέλα πραγματοποιήθηκε χωρίς διαβούλευση με συμμάχους και χωρίς σαφές σχέδιο για την επόμενη ημέρα, ενισχύοντας την εικόνα μιας διοίκησης που ενεργεί πρώτα και διαχειρίζεται τις συνέπειες αργότερα.
Υπό το δόγμα Trump 2.0, ακόμη και παραδοσιακοί σύμμαχοι αντιμετωπίζονται με απειλητική ρητορική. Ο πρόεδρος έχει αφήσει να εννοηθεί ότι ο Καναδάς θα μπορούσε να γίνει η 51η πολιτεία των ΗΠΑ, ενώ έχει απειλήσει με στρατιωτική δράση στον Παναμά, προκειμένου να περιορίσει την κινεζική επιρροή στη Διώρυγα.
Σε συνέντευξή του στο Fox News, προειδοποίησε ότι «πρέπει να κάνουμε κάτι» για το Μεξικό, κατηγορώντας την πρόεδρο Κλαούντια Σέινμπαουμ για αδυναμία ελέγχου των καρτέλ ναρκωτικών.
Όλα αυτά συνιστούν μια σαφή αποκήρυξη της μεταψυχροπολεμικής παγκόσμιας τάξης, όπου οι ΗΠΑ επιδίωκαν να ηγούνται μέσω συμμαχιών, του Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών και των G20. Αυτή τη φορά, η Ουάσιγκτον κινείται μονομερώς, υιοθετώντας ένα μοντέλο που αρκετοί αναλυτές χαρακτηρίζουν νεοαποικιοκρατικό.
Οί πόροι στο επίκεντρο
Η πρόσβαση στους φυσικούς πόρους αποτελεί κεντρικό άξονα της στρατηγικής Τραμπ. Οι ΗΠΑ έχουν καταστήσει σαφές ότι ενδιαφέρονται για τα τεράστια πετρελαϊκά αποθέματα της Βενεζουέλας, τα μεγαλύτερα παγκοσμίως, αλλά και για τους ορυκτούς πόρους της Ουκρανίας, στο πλαίσιο της στήριξης προς την κυβέρνηση Ζελένσκι.
Σύμφωνα με τη Χιμένα Ζούνιγκα του Bloomberg Economics, η Βενεζουέλα διαθέτει, πέρα από το πετρέλαιο, στρατηγικό πλεονέκτημα λόγω ακτογραμμής, λιμανιών και γεωγραφικής θέσης που συνδέει την Καραϊβική με τη Διώρυγα του Παναμά, τον Κόλπο του Μεξικού και την Ευρώπη.
Παγκόσμιες αντιδράσεις και φόβοι προηγούμενου
Οι αντιδράσεις διεθνώς ήταν έντονες, ιδιαίτερα από χώρες της Λατινικής Αμερικής. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αναμενόταν να συνεδριάσει εκτάκτως, αν και η παράλυσή του και το αμερικανικό βέτο καθιστούν απίθανη οποιαδήποτε ουσιαστική απόφαση.
Παρά την κριτική, ο Τραμπ δεν δείχνει διάθεση υποχώρησης. Αναλυτές προειδοποιούν ότι το μοντέλο αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει ως προηγούμενο για την Κίνα στην Ταϊβάν ή για τη Ρωσία στην Ουκρανία. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, «η παλιά παγκόσμια τάξη καταρρέει – δεν υπάρχει πια διεθνές δίκαιο».
