Φυσικό αέριο: Η Ευρώπη μπροστά σε ένα νέο ενεργειακό τεστ λόγω Ιράν
- Οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη εκτινάσσονται λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
- Η αγορά φοβάται περιορισμό των ροών LNG μέσω του Στενού του Ορμούζ.
- Τα ευρωπαϊκά αποθέματα αερίου βρίσκονται χαμηλότερα από πέρυσι.
- Η άνοδος τιμών ενδέχεται να μεταφερθεί σε λογαριασμούς ενέργειας και βιομηχανία.
- Ο οικονομολόγος Γιώργος Λαγαρίας τονίζει ότι πρόκειται κυρίως για γεωπολιτική κρίση με βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις στις αγορές.
Οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη καταγράφουν έντονη άνοδο τις τελευταίες ημέρες, καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή αναζωπυρώνει τους φόβους για διαταραχές στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.
Το ευρωπαϊκό benchmark φυσικού αερίου, το ολλανδικό συμβόλαιο TTF, ξεπέρασε τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας σημαντικό άλμα σε σχέση με τα επίπεδα των περίπου 30 ευρώ που καταγράφονταν στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας.
Οι εξελίξεις συνδέονται άμεσα με τις στρατιωτικές επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στο Ιράν, οι οποίες έχουν εντείνει τις ανησυχίες για πιθανές διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές ενέργειας και ειδικά στη διέλευση φορτίων LNG από τον Περσικό Κόλπο.
Αναλυτές της αγοράς επισημαίνουν ότι οι επενδυτές τιμολογούν ήδη ένα αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο, καθώς οποιαδήποτε ένταση γύρω από το Στενό του Ορμούζ –από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων ενεργειακών ροών– θα μπορούσε να περιορίσει την προσφορά LNG και να οδηγήσει σε περαιτέρω άνοδο των τιμών.
Η ευρωπαϊκή ενεργειακή εξάρτηση
Η Ευρώπη έχει μειώσει σημαντικά την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο μετά το 2022, αντικαθιστώντας μεγάλο μέρος των προμηθειών με εισαγωγές LNG.
Ωστόσο, η αλλαγή αυτή έχει δημιουργήσει μια νέα μορφή ευαλωτότητας: η ήπειρος εξαρτάται πλέον περισσότερο από τις παγκόσμιες θαλάσσιες μεταφορές, τις αγορές spot και τα τερματικά εισαγωγής LNG.
Το Κατάρ αποτελεί βασικό προμηθευτή στο νέο ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης, καλύπτοντας περίπου 12% έως 14% των εισαγωγών LNG. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε ένταση στον Περσικό Κόλπο μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη διαθεσιμότητα φορτίων και να πυροδοτήσει άνοδο τιμών.
Η ανησυχία ενισχύεται και από το γεγονός ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με πέρυσι. Στις αρχές του 2026 οι αποθήκες φυσικού αερίου της ΕΕ ήταν περίπου 30% γεμάτες, ενώ στη Γερμανία τα επίπεδα βρίσκονται κοντά στο 21%.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο την ενεργειακή αγορά αλλά και την ευρωπαϊκή οικονομία συνολικά.
Πιέσεις σε βιομηχανία και νοικοκυριά
Η παρατεταμένη άνοδος των τιμών ενέργειας θα μπορούσε να πλήξει ιδιαίτερα τους ενεργοβόρους κλάδους της βιομηχανίας, όπως η χημική βιομηχανία, τα λιπάσματα, ο χάλυβας, το γυαλί και η χαρτοβιομηχανία.
Χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία και η Ολλανδία ενδέχεται να δουν την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας τους να πιέζεται περαιτέρω, εάν οι τιμές ενέργειας παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Παράλληλα, τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα –ιδιαίτερα στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη– είναι πιο εκτεθειμένα σε ένα νέο ενεργειακό σοκ, καθώς εξαρτώνται περισσότερο από το φυσικό αέριο για θέρμανση και μαγείρεμα.
Αν και πολλοί καταναλωτές βρίσκονται σε σταθερά τιμολόγια ενέργειας, οποιαδήποτε αύξηση στο κόστος χονδρικής θα μπορούσε να μεταφερθεί στους λογαριασμούς τους τους επόμενους μήνες.
Λαγαρίας: Πρόκειται για γεωπολιτική και όχι χρηματοπιστωτική κρίση
Ο οικονομολόγος Γιώργος Λαγαρίας επισημαίνει στο Fortune Greece ότι η σημερινή ένταση δεν πρέπει να συγχέεται με μια κρίση του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Όπως αναφέρει, «η επίθεση ΗΠΑ–Ισραήλ στο Ιράν και το de facto κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, που οδήγησε σε απότομη άνοδο των τιμών ενέργειας, συνιστούν γεωπολιτική κρίση και όχι χρηματοπιστωτική».
Κατά τον κ. Λαγαρία, τέτοιου τύπου κρίσεις τείνουν να προκαλούν βραχυπρόθεσμη πίεση στα περιουσιακά στοιχεία κινδύνου, χωρίς όμως απαραίτητα να οδηγούν σε μακροπρόθεσμη ανατροπή των αγορών.
Η Ευρώπη, ωστόσο, εμφανίζεται πιο εκτεθειμένη στις συνέπειες της κρίσης για τρεις βασικούς λόγους.
Πρώτον, η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές LNG, γεγονός που σημαίνει ότι μια γενικευμένη άνοδος τιμών μπορεί να μεταφραστεί σε σημαντικές πιέσεις για νοικοκυριά και βιομηχανία.
Δεύτερον, η επιστροφή των επενδυτών στο δολάριο έχει ανατρέψει πρόσφατες επενδυτικές στρατηγικές που ευνοούσαν τις ευρωπαϊκές μετοχές.
Και τρίτον, η ευρωπαϊκή αγορά βρίσκεται στο δεύτερο συνεχόμενο έτος υπεραπόδοσης, ένα σπάνιο φαινόμενο για τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, γεγονός που έχει οδηγήσει μέρος των επενδυτών σε κατοχύρωση κερδών.
Παρά την αναταραχή, ο ίδιος σημειώνει ότι η συμπεριφορά των αγορών δείχνει ότι οι επενδυτές εξακολουθούν να εμπιστεύονται τις κεντρικές τράπεζες στη μάχη κατά του πληθωρισμού.
Η καμπύλη αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων έχει γίνει πιο επίπεδη – ένδειξη ότι οι αγορές προεξοφλούν λιγότερες μειώσεις επιτοκίων, χωρίς όμως να αμφισβητούν τη συνολική αξιοπιστία της νομισματικής πολιτικής.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- JP Morgan: Κίνδυνος απώλειας έως 3,3 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως από το κλείσιμο του Ορμούζ
- Πώς οι γεωπολιτικές εντάσεις και η Τεχνητή Νοημοσύνη αναδιαμορφώνουν τις αγορές – Τι «βλέπει» η BlackRock
- Από τσιπ μέχρι φάρμακα: Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή «χτυπά» την εφοδιαστική αλυσίδα – Οι κλάδοι που επηρεάζονται
