Σουηδία: Το γεωπολιτικό ρίσκο φέρνει το ευρώ ξανά στο τραπέζι
- Η Σουηδία επανεξετάζει την υιοθέτηση του ευρώ υπό το βάρος γεωπολιτικών εξελίξεων και μεταβολών στη διεθνή τάξη.
- Κυβερνητικά στελέχη και οικονομολόγοι βλέπουν αυξημένα οφέλη από τη συμμετοχή στον «πυρήνα» της Ε.Ε., ειδικά σε εμπόριο και επενδύσεις.
- Παρά τη μεταστροφή κλίματος, η κοινή γνώμη και το πολιτικό σύστημα παραμένουν διχασμένα.
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία προκάλεσε μια ιστορική καμπή για τη Σουηδία, οδηγώντας τη χώρα στην ένταξη στο NATO. Σήμερα, ένα ακόμη στρατηγικό ερώτημα επιστρέφει στο προσκήνιο: πρέπει η Σουηδία να εγκαταλείψει την κορόνα και να υιοθετήσει το ευρώ;
Αν και η συζήτηση βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο, η αλλαγή νοοτροπίας είναι εμφανής. Στο δημοψήφισμα του 2003, οι Σουηδοί απέρριψαν το κοινό νόμισμα, θεωρώντας ότι η ανεξάρτητη νομισματική πολιτική λειτουργεί ως «ασπίδα» σε περιόδους κρίσης. Δύο δεκαετίες αργότερα, το διεθνές περιβάλλον έχει αλλάξει ριζικά.
Οι γεωπολιτικές εντάσεις με τη Ρωσία και την Κίνα, αλλά και η πιο απρόβλεπτη εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ -ιδίως υπό τον Donald Trump– έχουν ενισχύσει την αίσθηση ότι οι μικρότερες οικονομίες είναι πιο εκτεθειμένες σε περιόδους ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων. Σε αυτό το πλαίσιο, η συμμετοχή στον σκληρό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποκτά νέο στρατηγικό βάρος.
Τα επιχειρήματα υπέρ του ευρώ
Η υιοθέτηση του ευρώ θα μπορούσε να ενισχύσει τη θεσμική και πολιτική επιρροή της Σουηδίας στα ευρωπαϊκά κέντρα λήψης αποφάσεων, ιδίως σε ζητήματα νομισματικής πολιτικής. Παράλληλα, αναμένεται να διευκολύνει το εμπόριο και τις άμεσες ξένες επενδύσεις, περιορίζοντας το κόστος συναλλαγματικών διακυμάνσεων.
Τον Ιανουάριο, η υπουργός Οικονομικών Elisabeth Svantesson τάχθηκε υπέρ της διεξαγωγής επίσημης μελέτης για τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα ένταξης στην Ευρωζώνη, μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου. Όπως δήλωσε, «ο κόσμος και η Ε.Ε. αλλάζουν» και η Σουηδία οφείλει να αξιολογήσει τις επιλογές της με γνώμονα τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Καθοριστική θεωρείται και η μεταστροφή του οικονομολόγου Lars Calmfors, ο οποίος το 2003 εμφανιζόταν επιφυλακτικός απέναντι στο ευρώ. Σήμερα, εκτιμά ότι οι γεωπολιτικές συνθήκες αυξάνουν την αξία της συμμετοχής στον «πυρήνα» της Ε.Ε., ενώ τα οφέλη στο εμπόριο και στις επενδύσεις είναι μεγαλύτερα από ό,τι είχε αρχικά υπολογιστεί. Επιπλέον, ο οικονομικός κύκλος της Σουηδίας εμφανίζεται πλέον περισσότερο συγχρονισμένος με εκείνον της Ευρωζώνης, μειώνοντας την ανάγκη για πλήρως ανεξάρτητη νομισματική πολιτική.
Η στάση των επιχειρήσεων
Η επιχειρηματική κοινότητα εμφανίζεται πιο θετική σε σχέση με το παρελθόν. Η μεταβλητότητα της σουηδικής κορόνας έχει αυξήσει την αβεβαιότητα στις αγορές, με αρκετούς εξαγωγείς να ζητούν μεγαλύτερη σταθερότητα.
Ο κρατικός οργανισμός Business Sweden αναγνωρίζει τόσο τα οφέλη της ανεξάρτητης νομισματικής πολιτικής όσο και τα πλεονεκτήματα που θα μπορούσε να προσφέρει η ένταξη στο ευρώ σε ένα περιβάλλον όπου η διεθνής τάξη βασισμένη σε κανόνες δοκιμάζεται.
Δεν είναι τυχαίο ότι περίπου το 60% του εμπορίου αγαθών της Σουηδίας πραγματοποιείται με χώρες της Ε.Ε., γεγονός που καθιστά το ευρωπαϊκό μπλοκ κρίσιμο οικονομικό εταίρο.
Τα εμπόδια και ο πολιτικός συσχετισμός
Παρά τη μεταβολή του κλίματος, τα εμπόδια παραμένουν σημαντικά. Σχεδόν οι μισοί Σουηδοί εξακολουθούν να αντιτίθενται στην υιοθέτηση του ευρώ, ενώ περίπου το ένα τρίτο δηλώνει υπέρ. Το πολιτικό σύστημα επίσης δεν έχει διαμορφώσει ευρεία συναίνεση: μόνο οι Φιλελεύθεροι τάσσονται ξεκάθαρα υπέρ, ενώ τα μεγαλύτερα κόμματα υποστηρίζουν προς το παρόν τη διερεύνηση του θέματος.
Ακόμη και σε περίπτωση πολιτικής απόφασης, η μετάβαση από την κορόνα στο ευρώ εκτιμάται ότι θα απαιτούσε τουλάχιστον τέσσερα χρόνια.
Ωστόσο, όπως σημείωσε η βουλευτής Cecilia Rönn, η εγκατάλειψη της ουδετερότητας φάνταζε επίσης αδιανόητη πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Για ορισμένους στη Στοκχόλμη, το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η Σουηδία θα υιοθετήσει το ευρώ, αλλά πότε.
