Στιβ Τζομπς: Πρώην συνεργάτιδα του αποκαλύπτει το μεγαλύτερο λάθος του ως ηγέτη

• Η Kamini Ramani, πρώην συνεργάτιδα του Steve Jobs σε NeXT και Pixar, θεωρεί ότι η αποφασιστικότητά του συνυπήρχε με ένα σημαντικό ηγετικό μειονέκτημα: την περιφρόνηση για τις επιπτώσεις της συμπεριφοράς του στους άλλους.
• Στο νέο της βιβλίο, «Lotus Leadership», παρουσιάζει τις ιστορίες 33 επιτυχημένων γυναικών και υποστηρίζει ότι η ενσυναίσθηση και η απαιτητικότητα δεν αποτελούν αντίθετες επιλογές.
• Η βασική της θέση είναι ότι μια ουσιαστική καριέρα χτίζεται σε βάθος δεκαετιών και δεν προϋποθέτει τη μόνιμη θυσία της προσωπικής ζωής ή την απόκρυψη κάθε ευάλωτης πλευράς.

Η Kamini Ramani εργαζόταν δίπλα στον Steve Jobs στη NeXT και την Pixar, πολύ πριν εκείνος επιστρέψει στην Apple και εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα επιχειρηματικής καινοτομίας της σύγχρονης εποχής.

Από τον Jobs έμαθε να μην υποτιμά ποτέ έναν άνθρωπο με πραγματικό όραμα, ακόμη και όταν η αγορά τον έχει ήδη ξεγράψει. Έμαθε, όμως, και ποια πλευρά της ηγεσίας του δεν ήθελε να αντιγράψει.

Στο νέο της βιβλίο, «Lotus Leadership: A Modern Playbook of Ancient Wisdom», η επί χρόνια επικεφαλής marketing στη Silicon Valley υποστηρίζει ότι οι καλύτεροι ηγέτες δεν επιλέγουν ανάμεσα στην απαιτητικότητα και την ενσυναίσθηση, στην αυτοπεποίθηση και την ταπεινότητα ή στην επαγγελματική επιτυχία και μια ουσιαστική προσωπική ζωή.

Μαθαίνουν να συνδυάζουν και τις δύο πλευρές.

Όταν η Silicon Valley είχε ξεγράψει τον Steve Jobs

Η Ramani θυμάται έντονα τον Νοέμβριο του 1995.

Ο Steve Jobs είχε απομακρυνθεί από την Apple μία δεκαετία νωρίτερα και η NeXT, η εταιρεία που ίδρυσε μετά την αποχώρησή του, είχε παρουσιάσει έναν εντυπωσιακό μαύρο υπολογιστή ο οποίος αποδείχθηκε υπερβολικά εξειδικευμένος και ακριβός για τη μαζική αγορά.

Μεγάλο μέρος της τεχνολογικής βιομηχανίας θεωρούσε ότι η εποχή του είχε τελειώσει. Ο ίδιος, ωστόσο, δεν είχε χάσει την πίστη του ούτε στη NeXT ούτε στην Pixar, το μικρό τότε στούντιο animation που είχε αποκτήσει με επένδυση 10 εκατ. δολαρίων.

Εκείνον τον μήνα διοργάνωσε στο Σαν Φρανσίσκο την πρεμιέρα του «Toy Story», φέρνοντας στον ίδιο χώρο τον κόσμο της Silicon Valley και του Χόλιγουντ. Το dress code ήταν «creative black tie» και η Ramani θυμάται κορυφαία στελέχη της τεχνολογίας να συνδυάζουν τζιν ή εκκεντρικά παντελόνια με σακάκια σμόκιν.

Οι προσκεκλημένοι περπατούσαν σε ένα κόκκινο χαλί τριών οικοδομικών τετραγώνων, το οποίο οδηγούσε σε μια αντιπροσωπεία της Cadillac που οι διοργανωτές της Disney είχαν μεταμορφώσει σε σκηνικό της ταινίας.

«Υπήρχε μια αίσθηση θαυμασμού και απεριόριστης εκτίμησης για τον Steve», θυμάται.

Λιγότερο από δύο χρόνια αργότερα, η Apple εξαγόρασε τη NeXT, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή του Jobs στην εταιρεία που είχε συνιδρύσει.

«Το σημαντικότερο μάθημα που πήρα δουλεύοντας με τον Steve Jobs ήταν να μην υποτιμάς ποτέ μια ιδιοφυΐα, ιδιαίτερα όταν όλοι οι υπόλοιποι έχουν αποφασίσει ότι έχει τελειώσει», δήλωσε στο Inc.

Το ηγετικό μειονέκτημα που δεν θέλησε να αντιγράψει

Η Ramani δεν εξιδανικεύει τον τρόπο διοίκησης του Jobs.

Θυμάται κάποτε να χαρακτηρίζει «ανοησίες» ένα δελτίο Τύπου που είχε συντάξει, επειδή ο τίτλος δεν περιέγραφε το «Toy Story» ως blockbuster. Ο οικονομικός διευθυντής της Pixar την είχε συμβουλεύσει να αποφύγει τον όρο, καθώς η ταινία δεν είχε ακόμη ξεπεράσει το όριο των 100 εκατ. δολαρίων που χρησιμοποιούσε τότε το Χόλιγουντ για τον συγκεκριμένο χαρακτηρισμό.

Για εκείνη, το περιστατικό αποτύπωνε τόσο την αδιαπραγμάτευτη φιλοδοξία του Jobs όσο και τη σκληρότητα με την οποία συχνά τη μετέφερε στους συνεργάτες του.

«Κράτησα την τόλμη. Δεν υιοθέτησα ποτέ την επιθετικότητα», αναφέρει. «Μπορείς να απαιτείς την αριστεία, να λες την αλήθεια στους ισχυρούς και να διατηρείς εξαιρετικά υψηλά πρότυπα, χωρίς να μετατρέπεις τους ανθρώπους σε παράπλευρες απώλειες».

Αυτός ο συνδυασμός αποφασιστικότητας και τακτ χαρακτήρισε και τη μετέπειτα θητεία της ως Chief Marketing Officer της επενδυτικής εταιρείας Mayfield.

Ο κοινός παρονομαστής σε ολόκληρη την πορεία της ήταν η αφήγηση.

«Οι καλύτερες ιστορίες δεν μεταδίδουν απλώς πληροφορίες. Κάνουν τους ανθρώπους να αισθανθούν κάτι και τους βοηθούν να δουν ένα μέλλον που δεν υπάρχει ακόμη. Αυτή ήταν μία από τις υπερδυνάμεις του Steve Jobs».

Γιατί έγραψε το «Lotus Leadership»

Η αντίφαση που διέκρινε στην ηγεσία του Jobs –η τόλμη ενός οραματιστή σε συνδυασμό με την προθυμία του να ισοπεδώνει τους ανθρώπους γύρω του– αποτέλεσε έναν από τους σπόρους για το νέο της βιβλίο.

Στο «Lotus Leadership», το οποίο κυκλοφόρησε στις 22 Σεπτεμβρίου 2026 από τη Harper Business, η Ramani παρουσιάζει τη διαδρομή 33 ισχυρών γυναικών ινδικής καταγωγής από τον χώρο των επιχειρήσεων, της τεχνολογίας, των επενδύσεων και της κοινωνικής δράσης.

Η βασική της θέση είναι ότι η σύγχρονη αντίληψη περί ηγεσίας δημιουργεί ψευδή διλήμματα. Οι ηγέτες καλούνται συχνά να επιλέξουν ανάμεσα στη δύναμη και την ευαισθησία, την αυτοπεποίθηση και την ταπεινότητα, τη λογική και τη διαίσθηση.

Για τη Ramani, όμως, αυτά τα χαρακτηριστικά δεν είναι αντίθετοι δρόμοι. Είναι διαφορετικά εργαλεία τα οποία ένας αποτελεσματικός ηγέτης πρέπει να γνωρίζει πότε και πώς να χρησιμοποιήσει.

«Σκληρή αγάπη» στην ηγεσία

Ένα από τα παραδείγματα του βιβλίου είναι η Aparna Bawa, η οποία πέρασε χρόνια σε μια κουλτούρα επενδυτικής τραπεζικής βασισμένη στον έντονο ανταγωνισμό.

Όταν ένας προϊστάμενός της περιέγραψε το επόμενο επίπεδο της ιεραρχίας ως «νερά γεμάτα καρχαρίες», η Bawa συνειδητοποίησε ότι δεν επιθυμούσε να ηγηθεί με αυτόν τον τρόπο.

Μετακινήθηκε στον κλάδο της τεχνολογίας και διαμόρφωσε ένα στυλ ηγεσίας που χαρακτηρίζει ως «loving tough»: τη δυνατότητα να προσφέρει δύσκολο και απολύτως ειλικρινές feedback, χωρίς να χάνει την ενσυναίσθησή της.

Η λογική αυτή δεν σημαίνει χαμηλότερες απαιτήσεις. Σημαίνει ότι η επιδίωξη της απόδοσης δεν χρειάζεται να βασίζεται στον φόβο ή στην ταπείνωση.

Η δύναμη του «και»

Την ίδια ικανότητα συνδυασμού αντιθέτων αναγνωρίζει η Ramani στην Priya Abani.

Η Abani, πρώην διευθύντρια της Intel, αποδέχθηκε μια επαγγελματική μετακίνηση που έμοιαζε αρχικά οριζόντια, προκειμένου να συμμετάσχει στη μυστική τότε ομάδα ανάπτυξης της Alexa στην Amazon.

Αργότερα ανέλαβε CEO της AliveCor, παρότι δεν είχε προηγουμένως διευθύνει startup ούτε είχε εργαστεί στον τομέα της υγείας.

Η μετάβαση απαιτούσε ταυτόχρονα αυτοπεποίθηση και ταπεινότητα, ανάλυση και διαίσθηση. Κυρίως, απαιτούσε να μην περιμένει μέχρι να αισθανθεί απολύτως έτοιμη για τον ρόλο.

«Ξαφνικά, όλες εκείνες οι φαινομενικά ασύνδετες δουλειές στους τομείς της μηχανικής, του marketing, της στρατηγικής, της καινοτομίας και των πωλήσεων άρχισαν να βγάζουν νόημα», αναφέρει η Ramani. «Ο CEO μιας startup πρέπει να φορά όλα αυτά τα καπέλα».

Η συμβουλή καριέρας που θεωρεί λανθασμένη

Εάν υπάρχει μία συμβατική συμβουλή ηγεσίας που η Ramani θεωρεί ενεργά επιζήμια, είναι η αντίληψη ότι ένας ηγέτης δεν πρέπει ποτέ να δείχνει αδυναμία ή να επιβραδύνει.

«Στις γυναίκες έχει ειπωθεί ότι, εάν αφήσουμε το πόδι μας από το γκάζι έστω και για ένα δευτερόλεπτο, κάποια ευκαιρία θα μας προσπεράσει για πάντα», εξηγεί.

Όταν αυτό συνδυάζεται με το μήνυμα ότι μια γυναίκα μπορεί και πρέπει να τα έχει όλα ταυτόχρονα, δημιουργείται, όπως λέει, «μια απίστευτα αγχωτική συνταγή για τη ζωή».

Η δική της απάντηση είναι ότι οι καριέρες δεν κρίνονται από μία στιγμή, μία προαγωγή ή μία προσωρινή επιβράδυνση. Χτίζονται μέσα σε δεκαετίες.

Το ένα μάθημα που θέλει να μείνει

Εάν οι αναγνώστες κρατήσουν μόνο μία ιδέα από το βιβλίο, η Ramani θέλει να είναι η απόρριψη των ψευδών διλημμάτων.

«Την επόμενη φορά που θα ακούσεις τον εαυτό σου να σκέφτεται “μπορώ είτε να έχω ενσυναίσθηση είτε να είμαι απαιτητικός, είτε να έχω αυτοπεποίθηση είτε να είμαι ταπεινός”, σταμάτησε και αναρωτήσου: Γιατί δεν μπορώ να είμαι και τα δύο;».

Για τη Ramani, ένας άνθρωπος μπορεί να φροντίζει τους άλλους και να διαπρέπει επαγγελματικά. Μπορεί να χτίσει μια ουσιαστική καριέρα χωρίς να θυσιάσει μια ουσιαστική ζωή.

«Η πιο ενδιαφέρουσα εκδοχή του εαυτού σου πιθανότατα βρίσκεται κάπου μέσα στο “και”».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• iPhone 17 Pro: Η παγκόσμια κατάταξη τιμών για το 2026 – Ποια είναι η ακριβότερη αγορά
• Οι υπολογιστές Mac γίνονται «μηχανές» τεχνητής νοημοσύνης – Πώς λειτουργούν
• Τιμ Κουκ: Η απόφαση που «δεν έβγαινε» στα χαρτιά και τον οδήγησε στην κορυφή της Apple