Τέλος τα πετροδόλαρα; Η Deutsche Bank προειδοποιεί για «τέλεια καταιγίδα» λόγω Μέσης Ανατολής
- Απειλή για το δολάριο: Η διατάραξη των ενεργειακών ροών και πιθανή στροφή σε συναλλαγές σε άλλα νομίσματα μπορεί να πλήξει την παγκόσμια κυριαρχία του δολαρίου.
- Αλλαγή ισορροπιών: Η Ασία απορροφά πλέον το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου της Μέσης Ανατολής, ενώ χώρες υπό κυρώσεις συναλλάσσονται ήδη εκτός δολαρίου.
- Γεωπολιτικός καταλύτης: Η σύγκρουση στον Κόλπο ενδέχεται να επιταχύνει τη μετάβαση προς νέα νομισματικά μοντέλα, ακόμη και προς ένα «πετρογουάν».
Μία ακούσια συνέπεια της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να είναι το τέλος αυτού που αποκαλείται καθεστώς του πετροδολαρίου (σύστημα τιμολόγησης και διακανονισμού πετρελαίου σε δολάρια ΗΠΑ).
Ο κόσμος αποταμιεύει σε δολάρια σε μεγάλο βαθμό επειδή πληρώνει την ενέργειά του σε δολάρια. Εάν η διαταραχή που προκαλείται από το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ (κρίσιμος θαλάσσιος δίαυλος για τη μεταφορά πετρελαίου) οδηγήσει μεγάλες οικονομίες στο να εμπορεύονται πετρέλαιο σε άλλα νομίσματα, τότε αυτό θα μπορούσε να υπονομεύσει σοβαρά την ηγεμονία του δολαρίου στα αποθεματικά των κεντρικών τραπεζών και στο παγκόσμιο εμπόριο.
Αυτή την προειδοποίηση διατύπωσε η στρατηγικός της Deutsche Bank, Μαλίκα Σαχδέβα, σε ειδική έκθεση που δημοσιεύθηκε την Τρίτη, με υπότιτλο «η τέλεια καταιγίδα για το πετροδολάριο».
Οι απόψεις της Deutsche Bank για το αμερικανικό νόμισμα είχαν προκαλέσει αντιπαράθεση ήδη από τον Ιανουάριο, όταν σημείωμα του επικεφαλής στρατηγικής συναλλάγματος, Τζορτζ Σαραβέλος, προκάλεσε την οργή του υπουργού Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ.
Εάν ο Μπέσεντ δεν ενέκρινε εκείνες τις απόψεις, τότε είναι απίθανο να δει πιο ευνοϊκά τη νεότερη ανάλυση, στην οποία η Σαχδέβα υποστηρίζει ότι η κυριαρχία του δολαρίου στο διασυνοριακό εμπόριο βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο πετροδολάριο και ότι αυτή τη στιγμή αυτά τα θεμέλια είναι εύθραυστα.
Τι είναι το πε τροδολάριο
Το πετρέλαιο τιμολογείται σε δολάρια, εκδίδονται τιμολόγια σε δολάρια και οι συναλλαγές διακανονίζονται σε δολάρια, επισημαίνει η Σαχδέβα, και αυτή η πρακτική χρονολογείται από μια συμφωνία που συνήφθη μεταξύ των ΗΠΑ και της Σαουδικής Αραβίας το 1974.
Το βασίλειο της ερήμου συμφώνησε να επενδύει τα εμπορικά του πλεονάσματα σε περιουσιακά στοιχεία σε δολάρια σε αντάλλαγμα για εγγυήσεις ασφάλειαςαπό τις ΗΠΑ, γράφει, και αυτά τα περιουσιακά στοιχεία ήταν γενικά αμερικανικά κρατικά ομόλογα (treasuries).
Η κυριαρχία του δολαρίου στο διασυνοριακό εμπόριο συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με το πετροδολάριο. Καθώς οι εξαγωγείς ενέργειας συσσώρευαν αποθεματικά σε δολάρια, αυτό επέτρεψε στις ΗΠΑ να δανείζονται εκτενώς και με χαμηλό κόστος, κάτι που ο πρώην πρόεδρος της Γαλλίας Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν αποκάλεσε «υπερβολικό προνόμιο» (exorbitant privilege — η δυνατότητα φθηνού δανεισμού χάρη στη ζήτηση δολαρίων).
Η μετατόπιση ισχύος από τη Δύση στην Ασία
Ωστόσο, υποστηρίζει η Σαχδέβα, ο κόσμος αλλάζει και το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου που παράγεται στη Μέση Ανατολή πωλείται στην Ασία, όχι στην Αμερική, η οποία πλέον είναι καθαρός εξαγωγέας.
Το πετρέλαιο από το Ιράν και τη Ρωσία που υπόκεινται σε κυρώσεις (παράγοντας από κοινού περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια αργού ημερησίως, περίπου το 14% της παγκόσμιας κατανάλωσης) διακινείται «εκτός του πλαισίου του δολαρίου», όπως το θέτει η Σαχδέβα, εδώ και κάποιο χρονικό διάστημα. Η Σαουδική Αραβία έχει αρχίσει να πειραματίζεται, παρατηρεί, με μορφές πληρωμής εκτός δολαρίου, όπως η υποδομή Project mBridge, χρησιμοποιώντας ψηφιακό νόμισμα κεντρικής τράπεζας (CBDC — ψηφιακό χρήμα που εκδίδεται απευθείας από κεντρική τράπεζα).
Υπήρχαν ήδη ενδείξεις αστάθειας στα θεμέλια του πετροδολαρίου: η Σαουδική Αραβία πωλεί πλέον τετραπλάσιο πετρέλαιο στην Κίνα σε σχέση με τις ΗΠΑ.
Γεωπολιτική αστάθεια, νομισματικές ανατροπές
Η Σαχδέβα εκφράζει ανησυχία ότι η περιφερειακή κλιμάκωση της σύγκρουσης στον Κόλπο ενδέχεται να αμφισβητήσει τις παραδοχές σχετικά με την ομπρέλα ασφάλειας που παρέχουν οι ΗΠΑ και να υποχρεώσει ορισμένες από αυτές τις χώρες να αποεπενδύσουν από τα αποθέματά τους σε ξένα περιουσιακά στοιχεία.
Για παράδειγμα, σημειώνει ότι τις τελευταίες εβδομάδες έχουν αναφερθεί περιπτώσεις όπου δεξαμενόπλοια εξασφάλισαν ασφαλή διέλευση από τα στενά υπό τον όρο ότι οι πληρωμές θα πραγματοποιούνταν σε γουάν. Η Σαχδέβα γράφει ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να μείνει στην ιστορία ως βασικός καταλύτης για τη διάβρωση της κυριαρχίας του πετροδολαρίου και την απαρχή του πετρογουάν.
Ένα δευτερεύον στοιχείο που επισημαίνει η Σαχδέβα είναι η πιθανότητα ότι, καθώς ο κόσμος μειώνει την εξάρτησή του από τα ορυκτά καύσιμα — ενδεχομένως προς καύσιμα διαθέσιμα στο εσωτερικό, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και πυρηνική ενέργεια — η ανάγκη διακράτησης δολαρίων μπορεί να μειωθεί αναλόγως. Ένας κόσμος που καθίσταται αυτάρκης στην άμυνα και την ενέργεια θα μπορούσε επίσης να είναι ένας κόσμος που διακρατεί λιγότερα αποθεματικά σε δολάρια.
