Το επενδυτικό στοίχημα της μακροζωίας
Σε μεγάλες πόλεις των ΗΠΑ και της Ευρώπης εμφανίζονται εξειδικευμένες κλινικές που προσφέρουν υπηρεσίες προληπτικής ιατρικής, γενετικών εξετάσεων και εξατομικευμένων προγραμμάτων υγείας.
Την ίδια στιγμή, σε εργαστήρια βιοτεχνολογίας της Silicon Valley, επιστήμονες και επενδυτές χρηματοδοτούν έρευνες που επιχειρούν να επιβραδύνουν τη διαδικασία της γήρανσης, ενώ ο ιατρικός τουρισμός αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς, καθώς για έναν αυξανόμενο αριθμό ταξιδιωτών η επιλογή προορισμού καθορίζεται από το πού μπορούν να έχουν πρόσβαση στις καλύτερες θεραπείες και στις πιο εξελιγμένες υπηρεσίες πρόληψης.
Οι εικόνες αυτές αποτυπώνουν μια ευρύτερη αλλαγή που συντελείται διεθνώς γύρω από τη μακροζωία. Η προοπτική μιας μεγαλύτερης και κυρίως υγιέστερης ζωής δεν αποτελεί πλέον μόνο αντικείμενο επιστημονικής έρευνας ή φιλοσοφικής αναζήτησης. Τα τελευταία χρόνια εξελίσσεται σταδιακά σε ένα από τα πιο δυναμικά επενδυτικά πεδία της παγκόσμιας οικονομίας, με την πρόοδο της επιστήμης, τη γήρανση των κοινωνιών και την αυξανόμενη ζήτηση για καλύτερη ποιότητα ζωής να τροφοδοτούν την ανάπτυξη μιας νέας αγοράς. Αν το wellness των προηγούμενων δεκαετιών επικεντρωνόταν κυρίως στην ευεξία και στον υγιεινό τρόπο ζωής, η νέα τάση που διαμορφώνεται διεθνώς στρέφεται πλέον προς τη μακροζωία, δηλαδή στην προσπάθεια να παραταθούν όχι μόνο τα χρόνια ζωής, αλλά κυρίως τα χρόνια καλής υγείας.
Τι αποκαλύπτουν οι αριθμοί
Οπως αναφέρουν στοιχεία του Global Wellness Institute, η παγκόσμια οικονομία της ευεξίας ανήλθε περίπου στα 6,8 τρισ. δολάρια το 2024, σημειώνοντας σημαντική αύξηση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Η ανοδική αυτή πορεία είναι ακόμη πιο εμφανής αν εξεταστεί η εξέλιξη της αγοράς την τελευταία δεκαετία. Το 2013 η αξία της υπολογιζόταν περίπου στα 3,7 τρισ. δολάρια, γεγονός που σημαίνει ότι μέσα σε λίγο περισσότερο από δέκα χρόνια η αγορά έχει αυξηθεί σχεδόν κατά 3 τρισ. δολάρια. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η ανοδική πορεία θα συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια, με την ευρύτερη αγορά της ευεξίας να αναπτύσσεται με ετήσιους ρυθμούς που κινούνται κοντά στο 7%-8%.
Μέσα σε αυτή την ευρύτερη αγορά, ο τομέας που συνδέεται με την προληπτική υγεία και την επιβράδυνση της γήρανσης εμφανίζει ακόμη ταχύτερη ανάπτυξη. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η συγκεκριμένη αγορά υπολογίζεται ότι διαμορφώθηκε περίπου στα 784,9 δισ. δολάρια το 2024 και εκτιμάται ότι θα φτάσει σχεδόν τα 1,86 τρισ. δολάρια έως το 2034, καταγράφοντας μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης περίπου 8,2%. Με βάση αυτές τις προβλέψεις, η αξία της αγοράς αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί μέσα στην επόμενη δεκαετία, γεγονός που εξηγεί το αυξανόμενο επενδυτικό ενδιαφέρον για τον συγκεκριμένο κλάδο.
Το οικοσύστημα της ευεξίας εκτείνεται πλέον σε ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων. Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, η οικονομία της ευεξίας περιλαμβάνει κλάδους όπως ο τουρισμός ευζωίας, η υγιεινή διατροφή και τα διατροφικά συμπληρώματα, το fitness και οι υπηρεσίες άσκησης, η προληπτική και εξατομικευμένη ιατρική, η ψυχική υγεία, καθώς και η ανάπτυξη ακινήτων που σχεδιάζονται με γνώμονα την υγεία και την ποιότητα ζωής. Η διασύνδεση αυτών των κλάδων διαμορφώνει ένα πολυδιάστατο οικονομικό οικοσύστημα που εκτείνεται από την υγεία και τη βιοτεχνολογία έως τον τουρισμό, την αγροδιατροφή και το real estate. Η ανάπτυξη αυτή συνδέεται και με τη μεταβολή της καταναλωτικής συμπεριφοράς. Σύμφωνα με ανάλυση της McKinsey & Company, η παγκόσμια αγορά προϊόντων και υπηρεσιών που σχετίζονται άμεσα με την ευεξία υπολογίζεται περίπου στα 1,8 τρισ. δολάρια ετησίως, ενώ μεγάλο ποσοστό καταναλωτών δηλώνει ότι η ευεξία αποτελεί προτεραιότητα στην καθημερινότητά του. Οι τάσεις αυτές ενισχύουν τη ζήτηση για υπηρεσίες πρόληψης, εξατομικευμένης υγείας και νέες τεχνολογίες που συνδέονται με την υγιή γήρανση.
Η μάχη των κεφαλαίων
Στην καρδιά αυτής της κινητικότητας βρίσκεται η Silicon Valley, όπου επενδυτικά ταμεία, τεχνολογικοί κολοσσοί και δισεκατομμυριούχοι επιχειρηματίες χρηματοδοτούν έρευνες και νεοφυείς επιχειρήσεις. Τα τελευταία χρόνια έχουν ιδρυθεί δεκάδες εταιρείες που αναπτύσσουν θεραπείες, διαγνωστικές τεχνολογίες και ψηφιακές υπηρεσίες υγείας με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την παράτασή της. Σύμφωνα με διεθνείς αναλύσεις της αγοράς, οι επενδύσεις σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον χώρο της «longevity science» αυξάνονται με ταχείς ρυθμούς. Μόνο το 2024, οι εταιρείες του κλάδου προσείλκυσαν περίπου 8,5 δισ. δολάρια σε χρηματοδότηση από επενδυτές και venture capital, ποσό υπερδιπλάσιο σε σχέση με το 2023.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελεί η Altos Labs, μια εταιρεία βιοτεχνολογίας που ιδρύθηκε το 2022 με χρηματοδότηση που εκτιμάται ότι ξεπέρασε τα 3 δισ. δολάρια, με τη συμμετοχή επενδυτών όπως ο Jeff Bezos και ο Yuri Milner. Αντίστοιχα, η Calico, εταιρεία που δημιουργήθηκε από την Alphabet (τη μητρική της Google), επενδύει σημαντικούς πόρους στην έρευνα γύρω από τη γήρανση και τις ασθένειες που σχετίζονται με αυτήν, ενώ η Retro Biosciences, που υποστηρίζεται από τον Sam Altman, έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση περίπου 180 εκατ. δολαρίων για την ανάπτυξη τεχνολογιών που στοχεύουν στην παράταση της ανθρώπινης ζωής. Στην επενδυτική αυτή τάση συμμετέχουν και ορισμένα από τα πιο ισχυρά ονόματα της παγκόσμιας τεχνολογικής σκηνής. Μεταξύ τους βρίσκονται ο Larry Page και ο Peter Thiel, οι οποίοι έχουν επενδύσει σε εταιρείες που αναπτύσσουν τεχνολογίες για την αντιμετώπιση ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία και τη βελτίωση της υγείας σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Από την έρευνα στην αγορά
Η αυξανόμενη ροή κεφαλαίων προς τη βιοτεχνολογία και την προληπτική ιατρική δεν περιορίζεται στα ερευνητικά εργαστήρια. Τα τελευταία χρόνια, τα αποτελέσματα της επιστημονικής έρευνας αρχίζουν να μεταφράζονται σε μια ταχέως αναπτυσσόμενη αγορά υπηρεσιών και προϊόντων που απευθύνονται σε καταναλωτές οι οποίοι επιδιώκουν να βελτιώσουν την υγεία τους και να παραμείνουν ενεργοί για περισσότερα χρόνια. Στο πλαίσιο αυτό, σε μεγάλες πόλεις των ΗΠΑ και της Ευρώπης εμφανίζονται εξειδικευμένες κλινικές που προσφέρουν υπηρεσίες προληπτικής ιατρικής, γενετικών εξετάσεων και εξατομικευμένων προγραμμάτων υγείας. Οι υπηρεσίες αυτές περιλαμβάνουν από αναλύσεις βιοδεικτών και προηγμένες διαγνωστικές εξετάσεις έως προγράμματα διατροφής, άσκησης και παρακολούθησης της υγείας που σχεδιάζονται με βάση τα προσωπικά δεδομένα κάθε ασθενούς.
Παράλληλα, αναπτύσσεται ταχύτατα και μια νέα γενιά τεχνολογικών λύσεων στον χώρο της υγείας. Φορητές συσκευές παρακολούθησης βιομετρικών δεδομένων, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που αναλύουν δείκτες υγείας και ψηφιακές πλατφόρμες τηλεϊατρικής επιτρέπουν στους χρήστες να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο βασικές λειτουργίες του οργανισμού τους και να λαμβάνουν εξατομικευμένες συστάσεις.
Την ίδια στιγμή, ο τουρισμός υγείας και ευζωίας εξελίσσεται σε έναν από τους πιο δυναμικούς τομείς της παγκόσμιας ταξιδιωτικής βιομηχανίας. Πολυτελή resorts, κλινικές ευεξίας και θεματικά ιατρικά κέντρα προσφέρουν ολοκληρωμένα προγράμματα πρόληψης και αποκατάστασης, προσελκύοντας επισκέπτες που συνδυάζουν τις διακοπές τους με υπηρεσίες υγείας και φροντίδας του σώματος. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, η παγκόσμια αγορά του τουρισμού ευεξίας έχει ήδη ξεπεράσει τα 830 δισ. δολάρια και εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει τα 1,3 τρισ. δολάρια έως το 2028.
Η νέα τάση στα ακίνητα
Η μεγαλη ζήτηση για υπηρεσίες υγείας και ευεξίας επηρεάζει πλέον και τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται κατοικίες, τουριστικά συγκροτήματα και ολόκληρες αστικές αναπτύξεις, δημιουργώντας έναν νέο τομέα που διεθνώς περιγράφεται ως longevity real estate. Σε πολλές χώρες της Ευρώπης, της Βόρειας Αμερικής και της Ασίας αναπτύσσονται οικιστικά συγκροτήματα που ενσωματώνουν υποδομές πρόληψης και ευεξίας. Τα projects αυτά περιλαμβάνουν από κέντρα άσκησης και χώρους διαλογισμού έως ιατρικές υπηρεσίες, ενώ σχεδιάζονται δίνοντας έμφαση στον φυσικό φωτισμό, την ποιότητα του αέρα και τους πράσινους χώρους.
Με βάση διεθνείς αναλύσεις, η παγκόσμια αγορά του λεγόμενου wellness real estate ξεπέρασε τα 430 δισ. δολάρια το 2023 και οι προβλέψεις δείχνουν ότι η αξία της μπορεί να προσεγγίσει τα 900 δισ. δολάρια έως το 2028, καθώς όλο και περισσότεροι επενδυτές και developers ενσωματώνουν την υγεία και την ευεξία στον σχεδιασμό νέων οικιστικών και τουριστικών projects. Όπως επισημαίνει το Global Wellness Institute, περισσότερα από 1.100 projects στον τομέα του wellness real estate βρίσκονται ήδη σε ανάπτυξη σε πάνω από 90 χώρες, γεγονός που δείχνει ότι η ενσωμάτωση της υγείας στον σχεδιασμό των κτιρίων αποτελεί μια νέα κατεύθυνση για τον κλάδο των ακινήτων.
H παγκόσμια αγορά του τουρισμού ευεξίας έχει ήδη ξεπεράσει τα 830 δισ. δολάρια και εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει το 1,3 τρισ. δολ. ως το 2028.
Η υγιεινή διατροφή στο επίκεντρο
Η αυξανόμενη έμφαση στην πρόληψη και την ποιότητα ζωής επηρεάζει και τις διατροφικές επιλογές των καταναλωτών, ενισχύοντας τη δυναμική της αγροδιατροφικής βιομηχανίας. Σε πολλές χώρες, η ζήτηση για τρόφιμα υψηλής διατροφικής αξίας και φυσικής προέλευσης οδηγεί στην ανάπτυξη προϊόντων που συνδέονται με την υγιεινή διατροφή και τη συνολική ευεξία. Τρόφιμα και ποτά που σχετίζονται με την υγιεινή διατροφή καταλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο στη διεθνή αγορά, ενώ διαμορφώνονται νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες για εταιρείες τροφίμων, startups αλλά και παραγωγούς αγροδιατροφικών προϊόντων.
Ιδιαίτερα έντονη είναι η διεύρυνση της αγοράς των λεγόμενων functional foods, δηλαδή τροφίμων που περιέχουν συστατικά με πρόσθετα οφέλη για την υγεία. Η παγκόσμια αγορά λειτουργικών τροφίμων αποτιμήθηκε σε περίπου 233 δισ. δολάρια το 2024 και εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει τα 386 δισ. δολάρια έως το 2033. Παράλληλα, σημαντική άνοδο καταγράφει και η αγορά των plant-based προϊόντων, δηλαδή τροφίμων φυτικής προέλευσης που υποκαθιστούν παραδοσιακά προϊόντα ζωικής προέλευσης. Η συγκεκριμένη αγορά αποτιμήθηκε σε περίπου 28 δισ. δολάρια το 2024 και οι προβλέψεις δείχνουν ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 176 δισ. δολάρια έως το 2032.
Αντίστοιχη δυναμική εμφανίζει και η αγορά των plant-based ροφημάτων, όπως τα ροφήματα βρώμης, αμυγδάλου ή σόγιας, αγγίζοντας τα 33 δισ. δολάρια το 2024 και εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 62 δισ. δολάρια έως το 2033, αντανακλώντας τη στροφή των καταναλωτών σε εναλλακτικές επιλογές γαλακτοκομικών προϊόντων. Ταυτόχρονα, επεκτείνεται και η αγορά των non-alcoholic και functional ποτών, που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων εναλλακτικές επιλογές μπύρας, κοκτέιλ χωρίς αλκοόλ και ποτά εμπλουτισμένα με βιταμίνες. Η παγκόσμια αγορά μη αλκοολούχων ποτών ξεπέρασε το 1,15 τρισ. δολάρια το 2025 και εκτιμάται ότι θα συνεχίσει να αναπτύσσεται τα επόμενα χρόνια, καθώς οι καταναλωτές στρέφονται σε πιο υγιεινές επιλογές στην καθημερινότητά τους.
Η Ικαρία συγκαταλέγεται στις λεγόμενες «Blue Zones». τις περιοχές του πλανήτη όπου οι κάτοικοι παρουσιάζουν εξαιρετικά υψηλά ποσοστά μακροζωίας.
Η ευκαιρία για την Ελλάδα
Η Ελλάδα βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης για τον υγιεινό τρόπο ζωής, κυρίως λόγω της μεσογειακής διατροφής, του φυσικού περιβάλλοντος και του τρόπου ζωής που επικρατεί σε πολλές περιοχές της χώρας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ικαρία, η οποία συγκαταλέγεται στις λεγόμενες «Blue Zones», δηλαδή στις περιοχές του πλανήτη όπου οι κάτοικοι παρουσιάζουν εξαιρετικά υψηλά ποσοστά μακροζωίας. Στο νησί του βορειοανατολικού Αιγαίου, σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού φτάνει σε ηλικίες άνω των 90 ετών. Οι ερευνητές αποδίδουν το φαινόμενο σε έναν συνδυασμό παραγόντων, όπως η παραδοσιακή διατροφή, η καθημερινή φυσική δραστηριότητα, οι ισχυροί κοινωνικοί δεσμοί και τα χαμηλότερα επίπεδα στρες. «Η Ικαρία αποτελεί μία από τις πέντε “μπλε ζώνες” του πλανήτη για υγιή μακροζωία, γεγονός που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί περισσότερο» έχουν επισημάνει κατά καιρούς τα μέλη του Ελληνικού Ιατρικού Τουρισμού.
Στη χώρα μας δεν έχει γίνει μελέτη ή καταγραφή των τουριστών ευεξίας. Υπολογίζεται, πάντως, ότι από τα 35 εκατομμύρια επισκεπτών τον χρόνο, περίπου οι 300.000 έρχονται ως τουρίστες ευεξίας. «Πρόκειται για ένα αρκετά μικρό ποσοστό. Για να αυξηθεί απαιτούνται συνέργειες με την Πολιτεία, καθώς η “πρώτη ύλη” υπάρχει» υπογραμμίζει η ΕΛΙΤΟΥΡ.
Σε περιοχές όπως η Μεσσηνία αναπτύσσονται πρωτοβουλίες που συνδέουν τον αθλητισμό, τη φύση και την εμπειρία των επισκεπτών, προσελκύοντας επισκέπτες από το εξωτερικό. Η πολυαθλητική διοργάνωση που για 13 χρόνια ήταν γνωστή ως Navarino Challenge μετονομάστηκε πρόσφατα σε Messinia Challenge, επιχειρώντας να διευρύνει το αποτύπωμά της τόσο γεωγραφικά όσο και θεματικά. Η διοργάνωση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς αθλητικού τουρισμού και ευεξίας στη χώρα. Επιπλέον, αναδεικνύονται συνεχώς νέες τάσεις, όπως είναι το mental wellness και η επιστροφή στη φύση. «Αυτές οι τάσεις, για παράδειγμα, θα βοηθούσαν τους προορισμούς που είναι χαμηλά σε επισκεψιμότητα, όπως η Ήπειρος», επισημαίνουν στελέχη της αγοράς.
Η διεθνής ζήτηση για προϊόντα υψηλής διατροφικής αξίας ενισχύει και τον τομέα της ελληνικής αγροδιατροφής. Τρόφιμα που συνδέονται με τη μεσογειακή διατροφή και τις λεγόμενες «υπερτροφές» αποκτούν μεγαλύτερη παρουσία στις διεθνείς αγορές, καθώς αρκετοί τουρίστες επιλέγουν τη χώρα για να γνωρίσουν από κοντά τη μεσογειακή διατροφή και να αναζητήσουν ελληνικά αγαθά κατά την επιστροφή τους. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέες ευκαιρίες για τις ελληνικές εξαγωγές. Το ακτινίδιο εξελίσσεται σε έναν από τους πλέον αναπτυσσόμενους κλάδους της πρωτογενούς παραγωγής, ενώ κατηγορίες όπως το ταχίνι και το φιστικοβούτυρο ενισχύουν το αποτύπωμα της ελληνικής μεταποίησης, αξιοποιώντας τη διεθνή ζήτηση για φυτική πρωτεΐνη και προϊόντα με λειτουργικά χαρακτηριστικά.
Μεταβολές παρατηρούνται και στις καταναλωτικές συνήθειες στον κλάδο των ποτών. Στην εγχώρια αγορά, τα προϊόντα χωρίς ή με χαμηλή περιεκτικότητα σε αλκοόλ κερδίζουν σταδιακά μεγαλύτερο μερίδιο. Η κατηγορία της μπίρας χωρίς αλκοόλ αναπτύσσεται με ρυθμούς σχεδόν 15%, με μεγάλες ζυθοποιίες αλλά και μικρότερες εταιρείες να επενδύουν σε νέα προϊόντα.
*Το κείμενο δημοσιεύεται στο νέο τεύχος του Fortune Greece κυκλοφορεί από την Τρίτη 31/03 στα περίπτερα.
**Φωτογραφίες: Shutterstock
