Το μισθολογικό χάσμα στην Ελλάδα – Πόσο κοστίζει το φύλο και η ηλικία
Για ένα μεγάλο μέρος της επαγγελματικής τους ζωής, πολλές Ελληνίδες δεν αντιλαμβάνονται ότι αμείβονται λιγότερο. Όμως χρόνο με τον χρόνο, η απόσταση μεγαλώνει … αθόρυβα.
Κάτι που επιβεβαιώνουν τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που δείχνουν ότι το μισθολογικό χάσμα φύλου στην Ελλάδα δεν είναι ένα μεμονωμένο στατιστικό εύρημα. Εμφανίζεται αργά και γίνεται ιδιαίτερα αισθητό στη συνέχεια.
Συχνά, το χάσμα αυτό περιγράφεται ως ένα ακόμη σύμπτωμα ανισότητας. Τα δεδομένα, όμως, υποδεικνύουν κάτι πιο πεζό. Πρόκειται για μια επίμονη στρέβλωση της αγοράς εργασίας.
Το 2024, οι γυναίκες στην Ελλάδα κέρδισαν κατά μέσο όρο 13,4% λιγότερα ανά ώρα από τους άνδρες, ποσοστό σχεδόν αμετάβλητο σε σχέση με το 2022 και μόλις οριακά χαμηλότερο από το 2023. Σε μια οικονομία που, μετά από χρόνια κρίσης, παρουσιάζει σημάδια ανάκαμψης, αυτό υποδηλώνει ότι η ανισότητα δεν υποχωρεί με την ανάπτυξη, ούτε διαβρώνεται από τον ανταγωνισμό ή τον χρόνο.
Με την πρώτη ματιά, πάντως η ελληνική αγορά εργασίας μοιάζει σχεδόν δίκαιη. Στους νεότερους εργαζομένους, κάτω των 25 ετών, οι γυναίκες κερδίζουν ελαφρώς περισσότερα από τους άνδρες. Το μισθολογικό χάσμα σε αυτή την ομάδα είναι αρνητικό, -3,4%.
Όμως η ισότητα στη γραμμή εκκίνησης αποκρύπτει την απόκλιση στη διαδρομή. Στις ηλικίες 25 έως 34, οι γυναίκες αρχίζουν να υπολείπονται μισθολογικά κερδίζουν 6,4% λιγότερα από τους άνδρες. Στην ηλικιακή ομάδα 35-44, το χάσμα σχεδόν διπλασιάζεται στο 11,9%. Στις ηλικίες 55-64 φτάνει το 16,4%, και μεταξύ των εργαζομένων άνω των 65 κορυφώνεται στο 21,5%.
Τα στοιχεία ανά κλάδο ενισχύουν το συμπέρασμα. Το μεγαλύτερο μισθολογικό χάσμα στην ελληνική οικονομία εντοπίζεται στην ενημέρωση και επικοινωνία, όπου οι γυναίκες κέρδισαν 25,3% λιγότερα από τους άνδρες το 2024. Οι χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες εμφανίζουν χάσμα 19%, το χονδρικό και λιανικό εμπόριο λίγο πάνω από 20%, και η μεταποίηση 17,4%.
Στην παροχή νερού και τη διαχείριση αποβλήτων, οι γυναίκες κερδίζουν περισσότερα από τους άνδρες, με αρνητικό μισθολογικό χάσμα -5,5%. Ο κλάδος χαρακτηρίζεται από αυστηρά ρυθμισμένες μισθολογικές κλίμακες και περιορισμένο περιθώριο ατομικών διαπραγματεύσεων.
Το μισθολογικό χάσμα δεν αφορά μόνο την άνιση αμοιβή, αλλά και την άνιση πρόσβαση στην εργασία που αμείβεται καλύτερα. Και, παρά τη συνολική αύξηση της απασχόλησης και των ονομαστικών μισθών μετά την πανδημία, η σχετική θέση των γυναικών έχει βελτιωθεί ελάχιστα. Η ανάπτυξη, από μόνη της, δεν έφερε σύγκλιση.
Αλλά το πραγματικό κόστος του μισθολογικού χάσματος φύλου σε μια οικονομία που υποτιμά συστηματικά το μισό εργατικό της δυναμικό δεν το επωμίζονται μόνο οι γυναίκες. Αποτυπώνεται σε χαμηλότερη παραγωγικότητα, σπατάλη ταλέντου και ανάπτυξη.
