Το Σύμπαν κρύβει «εγκαταλελειμμένους γαλαξίες», λένε οι επιστήμονες
-
Το Cloud-9 είναι ένα νέφος σκοτεινής ύλης χωρίς άστρα, μοναδικό στο τοπικό Σύμπαν.
-
Η ανακάλυψη επιβεβαιώνει θεωρίες για αποτυχημένους γαλαξιακούς σχηματισμούς.
-
Προσφέρει σπάνια ευκαιρία για μελέτη της σκοτεινής ύλης χωρίς τη «φασαρία» των άστρων.
Οι κυρίαρχες θεωρίες στην κοσμολογία υποστηρίζουν ότι η σκοτεινή ύλη —η μυστηριώδης ουσία που δεν εκπέμπει, δεν απορροφά και δεν αντανακλά φως— κυριαρχεί στο γνωστό Σύμπαν, αποτελώντας πάνω από το 85% της συνολικής ύλης.
Ωστόσο, ακριβώς λόγω της αόρατης φύσης της, παραμένει εξαιρετικά δύσκολο να μελετηθεί, αφήνοντας ένα κρίσιμο κενό στην κατανόησή μας για το τι καθορίζει τις δομές και τα σχήματα των ουράνιων σωμάτων που παρατηρούμε.
Τώρα, μια διεθνής ερευνητική ομάδα υποστηρίζει ότι χρησιμοποίησε το NASA Hubble Space Telescope για να ανακαλύψει έναν εντελώς νέο τύπο ουράνιου αντικειμένου. Ονομάστηκε Cloud-9 και περιγράφεται από την European Space Agency ως ένα «άστρο-άδειο, πλούσιο σε αέριο νέφος σκοτεινής ύλης».
Η πλήρης απουσία άστρων αιφνιδίασε τους επιστήμονες και υποδηλώνει ότι το Cloud-9 αποτελεί ένα «απολίθωμα» — ένα απομεινάρι μιας αποτυχημένης γαλαξιακής δημιουργίας. Το ScienceAlert το περιέγραψε χαρακτηριστικά ως «τα οστά σκοτεινής ύλης ενός αποτυχημένου γαλαξία».
«Πρόκειται για την ιστορία ενός γαλαξία που απέτυχε να σχηματιστεί», δήλωσε ο Alejandro Benitez-Llambay, επίκουρος καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Milano-Bicocca και συν-συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο The Astrophysical Journal Letters.
«Στην επιστήμη συχνά μαθαίνουμε περισσότερα από τις αποτυχίες παρά από τις επιτυχίες», πρόσθεσε. «Σε αυτή την περίπτωση, η απουσία άστρων είναι ακριβώς αυτό που επιβεβαιώνει τη θεωρία. Μας δείχνει ότι βρήκαμε στο τοπικό Σύμπαν ένα πρωταρχικό δομικό στοιχείο γαλαξία που δεν σχηματίστηκε ποτέ».
Η ανακάλυψη θα μπορούσε να προσφέρει νέες ενδείξεις για τη φύση της σκοτεινής ύλης.
«Αυτό το νέφος είναι ένα παράθυρο προς το σκοτεινό Σύμπαν», εξήγησε ο αστρονόμος της ESA Andrew Fox. «Ξέρουμε θεωρητικά ότι το μεγαλύτερο μέρος της μάζας του Σύμπαντος είναι σκοτεινή ύλη, αλλά είναι εξαιρετικά δύσκολο να ανιχνευθεί, επειδή δεν εκπέμπει φως. Το Cloud-9 μάς προσφέρει μια σπάνια ματιά σε ένα νέφος όπου κυριαρχεί η σκοτεινή ύλη».
Η έρευνα υπενθυμίζει ότι η μελέτη των άστρων από μόνη της δίνει συχνά μια περιορισμένη εικόνα του Σύμπαντος. Τα τεράστια κενά ανάμεσά τους ίσως κρύβουν τα κλειδιά για όσα ακόμη δεν κατανοούμε.
Μέχρι σήμερα, αντικείμενα σαν το Cloud-9 υπήρχαν μόνο στη θεωρία. Το ασυνήθιστο νέφος αποτελείται κυρίως από υδρογόνο, το οποίο χρονολογείται από τις πρώτες εποχές του Σύμπαντος, χωρίς όμως να έχει σχηματίσει άστρα.
Το Hubble έδωσε στους επιστήμονες μια πρωτοφανή εικόνα της περιοχής, η οποία βρίσκεται 14 εκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη.
«Πριν χρησιμοποιήσουμε το Hubble, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι πρόκειται για έναν αμυδρό νάνο γαλαξία που απλώς δεν μπορούσαμε να δούμε από τη Γη», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Gagandeep Anand από το Space Telescope Science Institute. «Με την Advanced Camera for Surveys του Hubble, μπορούμε πλέον να είμαστε βέβαιοι ότι δεν υπάρχει τίποτα εκεί».
Το Cloud-9 είναι πολύ μικρότερο και πιο συμπαγές από άλλα γειτονικά νέφη υδρογόνου. Ο πυρήνας του εκτείνεται σε περίπου 4.900 έτη φωτός, ενώ η μάζα του υδρογόνου αντιστοιχεί σε περίπου ένα εκατομμύριο φορές τη μάζα του Ήλιου. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το μεγαλύτερο μέρος της μάζας του —περίπου πέντε δισεκατομμύρια φορές τη μάζα του Ήλιου— είναι σκοτεινή ύλη.
Αν ήταν μεγαλύτερο, θα είχε καταρρεύσει και θα είχε σχηματίσει άστρα. Είναι όμως αρκετά μεγάλο ώστε να συγκρατεί το αέριο, τοποθετώντας το σε ένα σπάνιο «γλυκό σημείο» ισορροπίας.
Το όνομα Cloud-9 δεν σχετίζεται με την αγγλική έκφραση ευφορίας. Προέκυψε απλώς επειδή ήταν το ένατο νέφος αερίου που εντοπίστηκε γύρω από τον σπειροειδή γαλαξία Messier 94. Οι ερευνητές το είχαν εντοπίσει αρχικά πριν από τρία χρόνια, χρησιμοποιώντας το Five-hundred-meter Aperture Spherical Telescope (FAST) στην Κίνα.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι πολλά παρόμοια αντικείμενα μπορεί να παραμένουν αόρατα — απομεινάρια αποτυχημένων γαλαξιών σκορπισμένα σε εκατομμύρια έτη φωτός.
«Ανάμεσα στους γαλαξιακούς μας γείτονες, ίσως υπάρχουν μερικά “εγκαταλελειμμένα σπίτια” εκεί έξω», σχολίασε η συν-συγγραφέας Rachael Beaton.
