Τρίτη και 13: Γιατί ακόμη και οι πιο επιτυχημένοι επιχειρηματίες πιστεύουν στην τύχη;

• Ακόμη και στον κόσμο των επιχειρήσεων, η τύχη και οι προλήψεις μπορούν να επηρεάσουν τη λήψη αποφάσεων, σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες.
• Τα προσωπικά γούρια και οι καθημερινές τελετουργίες ενδέχεται να ενισχύουν την αυτοπεποίθηση και να μειώνουν το άγχος, χωρίς να μεταβάλλουν τις πραγματικές πιθανότητες επιτυχίας.
• Έρευνες σε στελέχη επιχειρήσεων δείχνουν ότι οι πολιτισμικές αντιλήψεις για την καλή και την κακή τύχη μπορούν να επηρεάσουν ακόμη και οικονομικές επιλογές.

Στον κόσμο των επιχειρήσεων, η επιτυχία συνδέεται συνήθως με τη στρατηγική, την ανάλυση δεδομένων, την ανάληψη ρίσκου και τις σωστές αποφάσεις. Ωστόσο, πίσω από τους ισολογισμούς, τις επενδύσεις εκατομμυρίων και τις μεγάλες επιχειρηματικές συμφωνίες, υπάρχει ένας παράγοντας που δύσκολα μπορεί να ποσοτικοποιηθεί: η πίστη στην τύχη.

Η σημερινή Τρίτη και 13, μια ημερομηνία που στην ελληνική παράδοση θεωρείται γρουσούζικη, προσφέρει μια ενδιαφέρουσα αφορμή για να εξετάσουμε γιατί ακόμη και άνθρωποι που λαμβάνουν πολύπλοκες οικονομικές αποφάσεις μπορεί να επηρεάζονται από γούρια, προσωπικές συνήθειες και δεισιδαιμονίες.

Και ενώ η ιδέα ότι ένα αντικείμενο ή μια συγκεκριμένη ημέρα μπορεί να αλλάξει την πορεία μιας επιχειρηματικής απόφασης μοιάζει παράλογη, η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι οι προλήψεις μπορούν πράγματι να επηρεάσουν την ανθρώπινη συμπεριφορά.

Όχι όμως απαραίτητα με τον τρόπο που φανταζόμαστε.

Γιατί ο ανθρώπινος εγκέφαλος αναζητά την τύχη;

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της επιχειρηματικότητας είναι η αβεβαιότητα.

Ακόμη και η πιο προσεκτικά σχεδιασμένη επένδυση μπορεί να αποτύχει, μια πολλά υποσχόμενη συμφωνία μπορεί να ακυρωθεί και μια νέα επιχειρηματική ιδέα μπορεί να μην καταφέρει να προσελκύσει πελάτες.

Σε αυτό το περιβάλλον, η επιθυμία για έλεγχο αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science το 2008, οι ερευνήτριες και ερευνητές Jennifer Whitson και Adam Galinsky εξέτασαν πώς αντιδρούν οι άνθρωποι όταν αισθάνονται ότι χάνουν τον έλεγχο των γεγονότων.

Μέσα από έξι πειράματα, διαπίστωσαν ότι τα άτομα που βίωναν έλλειψη ελέγχου ήταν περισσότερο επιρρεπή στο να εντοπίζουν ανύπαρκτα μοτίβα και σχέσεις μεταξύ τυχαίων γεγονότων.

Η τάση αυτή μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη προλήψεων, καθώς ο ανθρώπινος εγκέφαλος προσπαθεί να δημιουργήσει μια αίσθηση τάξης εκεί όπου κυριαρχεί η αβεβαιότητα.

Για έναν επιχειρηματία, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι μια επιτυχημένη συμφωνία συνδέεται στη μνήμη του με ένα συγκεκριμένο αντικείμενο, μια προσωπική συνήθεια ή μια ημερομηνία, ακόμη κι αν δεν υπάρχει πραγματική σχέση αιτίας και αποτελέσματος.

Μπορεί ένα γούρι να βελτιώσει την απόδοση;

Όσο παράδοξο και αν ακούγεται, ένα γούρι μπορεί υπό ορισμένες συνθήκες να επηρεάσει θετικά την απόδοση ενός ανθρώπου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι διαθέτει κάποια υπερφυσική ιδιότητα.

Το 2010, ερευνητές του Πανεπιστημίου της Κολωνίας δημοσίευσαν στο Psychological Science μια μελέτη που εξέταζε τη σχέση ανάμεσα στις προλήψεις, στην αυτοπεποίθηση και στην απόδοση.

Οι συμμετέχοντες έλαβαν μέρος σε διαφορετικές δοκιμασίες, μεταξύ των οποίων ασκήσεις μνήμης, δεξιοτεχνίας και γκολφ.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ερευνητές ενεργοποίησαν αντιλήψεις σχετικά με την καλή τύχη, είτε μέσω προσωπικών γουριών είτε μέσω εκφράσεων που συνδέονται με την επιτυχία.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες που είχαν ενθαρρυνθεί να αισθάνονται τυχεροί παρουσίασαν βελτιωμένη απόδοση σε συγκεκριμένες δοκιμασίες.

Η εξήγηση δεν βρισκόταν σε κάποια μυστηριώδη δύναμη, αλλά στην αυξημένη αυτοπεποίθηση.

Όταν οι άνθρωποι πίστευαν ότι είχαν την τύχη με το μέρος τους, αισθάνονταν περισσότερο ικανοί να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις μιας δοκιμασίας, έθεταν υψηλότερους στόχους και επέμεναν περισσότερο.

Πρόκειται για ένα εύρημα με ενδιαφέρουσες προεκτάσεις για το εργασιακό περιβάλλον, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύει ότι τα γούρια οδηγούν σε καλύτερες επιχειρηματικές ή επενδυτικές αποφάσεις.

Οι προσωπικές τελετουργίες και το μυστικό της αυτοπεποίθησης

Από την προετοιμασία μιας σημαντικής παρουσίασης μέχρι την υπογραφή μιας μεγάλης συμφωνίας, πολλοί επαγγελματίες ακολουθούν συγκεκριμένες συνήθειες πριν από κρίσιμες στιγμές.

Για κάποιους μπορεί να είναι ένας περίπατος, για άλλους μια συγκεκριμένη διαδικασία προετοιμασίας ή μια επαναλαμβανόμενη καθημερινή ρουτίνα.

Δεν αποτελούν όλες αυτές οι συνήθειες προλήψεις. Ωστόσο, οι συμβολικές τελετουργίες μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμός ψυχολογικής προετοιμασίας.

Έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2016 στο Organizational Behavior and Human Decision Processes, με τη συμμετοχή ερευνητών από το Harvard Business School και άλλα πανεπιστήμια, εξέτασε κατά πόσο οι τελετουργίες επηρεάζουν το άγχος και την απόδοση.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η πραγματοποίηση συγκεκριμένων συμβολικών ενεργειών πριν από μια απαιτητική δοκιμασία μπορούσε να μειώσει το άγχος και να βελτιώσει την απόδοση.

Μάλιστα, η αντίληψη ότι οι ενέργειες αυτές αποτελούν τελετουργία αποδείχθηκε σημαντική για την επίδρασή τους.

Για τους επαγγελματίες, το ενδιαφέρον συμπέρασμα είναι ότι η ψυχολογική προετοιμασία μπορεί να έχει πραγματική αξία, ακόμη και όταν οι ίδιες οι ενέργειες δεν διαθέτουν κάποια άμεση πρακτική λειτουργία.

Όταν οι προλήψεις επηρεάζουν τις αποφάσεις των CEOs

Η σχέση ανάμεσα στην τύχη και στις επιχειρήσεις δεν περιορίζεται σε προσωπικές συνήθειες.

Επιστημονικές μελέτες έχουν εξετάσει κατά πόσο οι δεισιδαιμονίες μπορούν να επηρεάσουν πραγματικές εταιρικές αποφάσεις.

Σε έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2021 στο International Review of Financial Analysis, οι ερευνητές εξέτασαν τη συμπεριφορά εταιρικών στελεχών σε σχέση με τις αντιλήψεις περί κακοτυχίας που συνδέονται με το κινεζικό ζωδιακό ημερολόγιο.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, η αντίληψη ότι ένα συγκεκριμένο έτος ήταν δυσοίωνο συνδεόταν με αύξηση των ταμειακών διαθεσίμων των εταιρειών, ακόμη κι όταν ο πραγματικός υποκείμενος κίνδυνος δεν είχε μεταβληθεί.

Η έρευνα ανέδειξε έτσι έναν μηχανισμό μέσω του οποίου η υποκειμενική αντίληψη του κινδύνου μπορεί να επηρεάζει τη χρηματοοικονομική διαχείριση.

Ακόμη πιο πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Humanities and Social Sciences Communications, εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στις δεισιδαιμονίες των CEOs και στις δραστηριότητες εταιρικής κοινωνικής ευθύνης (CSR).

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, στο δείγμα που εξέτασαν, οι CEOs ήταν περίπου μία ποσοστιαία μονάδα πιθανότερο να αυξήσουν τις επενδύσεις σε CSR κατά τη διάρκεια του προσωπικού τους ζωδιακού έτους, το οποίο στην κινεζική παράδοση μπορεί να θεωρείται περίοδος κακοτυχίας.

Οι ερευνητές υποστήριξαν επίσης ότι μέρος αυτής της συμπεριφοράς ενδέχεται να οδηγεί σε μη βέλτιστες εταιρικές αποφάσεις.

Τα συγκεκριμένα ευρήματα αφορούν ένα ιδιαίτερο πολιτισμικό περιβάλλον και δεν μπορούν να γενικευθούν αυτομάτως σε όλους τους επιχειρηματίες. Δείχνουν όμως ότι οι προσωπικές πεποιθήσεις ενός στελέχους ενδέχεται να αποκτούν πραγματικό οικονομικό αποτύπωμα.

Πότε η πίστη στην τύχη γίνεται επιχειρηματικό ρίσκο;

Η πίστη στην καλή τύχη δεν είναι απαραίτητα επιζήμια.

Ένα προσωπικό γούρι ή μια μικρή συμβολική τελετουργία μπορεί να προσφέρει ψυχολογική στήριξη και να βοηθήσει κάποιον να αντιμετωπίσει το άγχος.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν τέτοιες αντιλήψεις αντικαθιστούν την αξιολόγηση δεδομένων και την ορθολογική εκτίμηση κινδύνου.

Ένας επιχειρηματίας που αισθάνεται μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση χάρη σε μια προσωπική συνήθεια μπορεί να ωφεληθεί από την ψυχολογική της επίδραση.

Αντίθετα, ένας επενδυτής που απορρίπτει μια οικονομικά τεκμηριωμένη ευκαιρία επειδή θεωρεί μια ημερομηνία γρουσούζικη, διακινδυνεύει να αφήσει μια μη επαληθεύσιμη πεποίθηση να καθορίσει την απόφασή του.

Αυτή είναι και η ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στη χρήση μιας τελετουργίας ως εργαλείου αυτοπεποίθησης και στην αντιμετώπιση της τύχης ως παράγοντα που μπορεί να προβλέψει το αποτέλεσμα μιας επένδυσης.

Τελικά, πόσο σημαντική είναι η τύχη στην επιτυχία;

Η επιχειρηματική επιτυχία δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την προσωπική προσπάθεια ή τις ικανότητες ενός ανθρώπου.

Οι συνθήκες της αγοράς, οι οικονομικές συγκυρίες, ο ανταγωνισμός και απρόβλεπτα γεγονότα μπορούν να καθορίσουν την πορεία ακόμη και μιας καλά οργανωμένης επιχείρησης.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι προλήψεις μπορούν να προβλέψουν ή να επηρεάσουν με υπερφυσικό τρόπο το αποτέλεσμα.

Τα επιστημονικά δεδομένα υποδεικνύουν κάτι διαφορετικό: η πίστη στην τύχη μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε και τελικά αποφασίζουμε.

Η Τρίτη και 13 μπορεί λοιπόν να παραμένει για πολλούς μια ημέρα που προκαλεί ανησυχία. Για την επιχειρηματική πραγματικότητα, ωστόσο, το σημαντικότερο δεν είναι αν μια ημερομηνία είναι τυχερή ή άτυχη.

Είναι το κατά πόσο οι αποφάσεις λαμβάνονται με βάση την πληροφόρηση, την προετοιμασία και την πραγματική αξιολόγηση του κινδύνου — ή επηρεάζονται από την ανάγκη μας να αισθανόμαστε ότι ελέγχουμε το απρόβλεπτο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τεχνητή νοημοσύνη: Το επενδυτικό κύμα που στηρίζει την παγκόσμια οικονομία
• Ελληνικά ομόλογα και χρηματιστήριο: Γιατί η Ελλάδα επιδεικνύει αντοχές απέναντι στη διεθνή «καταιγίδα»
• Επενδύσεις στην Ελλάδα: Άνοδος 75,7% από το 2019 – Ποιοι κλάδοι πρωταγωνιστούν
• Παρέμβαση Μιχάλη Σάλλα: Γιατί αυξάνεται ο κίνδυνος μιας νέας, μεγάλης ευρωπαϊκής κρίσης