Χάος στο Ορμούζ: Το Ιράν ανοίγει και κλείνει κατά διαστήματα το Στενό – Αναφορές για πυροβολισμούς
Έντονη αστάθεια επικρατεί στο Στενό του Ορμούζ, με το Ιράν να μεταβάλλει διαρκώς τη στάση του ως προς τη ναυσιπλοΐα, προκαλώντας αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές και τη ναυτιλιακή κοινότητα. Παρά τις ανακοινώσεις για επαναλειτουργία, η εικόνα στο πεδίο παραμένει ρευστή, καθώς πλοία ξεκινούν να διασχίσουν το πέρασμα και στη συνέχεια σταματούν ή αλλάζουν πορεία.
Tο Σάββατο 18 Απριλίου, από το μεσημέρι και μετά δεκάδες πλοία άρχισαν να κινούνται προς το Στενό, εκτιμώντας ότι διελεύσεις θα πραγματοποιούνταν χωρίς σοβαρά προβλήματα. Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνονται πετρελαιοφόρα, δεξαμενόπλοια μεταφοράς υγροποιημένου αερίου και μεγάλα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, ακόμη και από μεγάλους διεθνείς ομίλους. Ωστόσο, η κινητικότητα αυτή δεν εξελίσσεται γραμμικά.
Σημειωτέον, παρά τις περί του αντιθέτου εξαγγελίες, το βράδυ της Παρασκευής καταγράφηκε ανατροπή, καθώς πολλά πλοία σταμάτησαν ή πραγματοποίησαν αναστροφή πορείας λίγο πριν τη διέλευση. Περισσότερα από 30 πλοία βρέθηκαν να περιμένουν, επιβεβαιώνοντας ότι το Στενό δεν λειτουργεί κανονικά παρά τις επίσημες δηλώσεις. Οι κίνδυνοι παραμένουν σημαντικοί, καθώς αναφέρονται ναρκοθετήσεις σε διεθνή ύδατα, πυροβολισμοί, εντατικοί έλεγχοι από στρατιωτικές δυνάμεις και σοβαρά ζητήματα ασφαλιστικής κάλυψης.
Μάλιστα, σύμφωνα με ηχητικό ντοκουμέντο ένα ινδικό τάνκερ φέρεται να δέχθηκε επίθεση από ελαφρύ οπλισμό και εξέπεμψε σήμα κινδύνου. Λίγο αργότερα το Reuters σε τηλεγράφημά του σημείωσε, επικαλούμενο πηγές από τον τομέα της ναυτιλιακής ασφάλειας και της ναυτιλίας, ότι τουλάχιστον δύο εμπορικά πλοία ανέφεραν ότι δέχθηκαν πυροβολισμούς καθώς προσπαθούσαν να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ.
Σε πολιτικό επίπεδο, η ένταση παραμένει υψηλή. Η Τεχεράνη έχει ξεκαθαρίσει ότι ενδέχεται να κλείσει εκ νέου το Στενό εάν συνεχιστεί ο αποκλεισμός των λιμανιών της από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η διέλευση των πλοίων μπορεί να εξαρτάται από ιρανική έγκριση. Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ απορρίπτουν κατηγορηματικά οποιοδήποτε ενδεχόμενο περιορισμών ή επιβολής διοδίων, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Η αβεβαιότητα αυτή έχει ήδη αποτυπωθεί στις αγορές ενέργειας. Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου υποχώρησαν άμεσα μετά τις πρώτες ενδείξεις επαναλειτουργίας, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει σταθεροποίηση. Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι ζημιές σε ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο και η συνεχιζόμενη γεωπολιτική ένταση δεν επιτρέπουν επιστροφή στην κανονικότητα.
Το Στενό του Ορμούζ εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους κόμβους της παγκόσμιας οικονομίας, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ροής πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η σημερινή κατάσταση, με το πέρασμα να ανοίγει και να κλείνει κατά διαστήματα, αποτυπώνει μια νέα πραγματικότητα όπου η αβεβαιότητα και ο γεωπολιτικός κίνδυνος καθορίζουν τις εξελίξεις.
Ο παράγων Κίνα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση της Κίνας απέναντι στις εξελίξεις στο Στενό του Ορμούζ, καθώς το Πεκίνο αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς ενέργειας παγκοσμίως και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σταθερότητα της περιοχής. Η μερική επαναλειτουργία του περάσματος σε πρώτο επίπεδο έγινε δεκτή με ικανοποίηση, ωστόσο η κινεζική πλευρά αποφεύγει τους πανηγυρισμούς, διατηρώντας σαφώς επιφυλακτική στάση.
Ο Donald Trump ανέφερε ότι ο Xi Jinping είναι «πολύ χαρούμενος» για το γεγονός ότι το Στενό ανοίγει ή βαίνει προς ταχεία επαναλειτουργία, συνδέοντας μάλιστα την εξέλιξη αυτή με την προγραμματισμένη συνάντησή τους στην Κίνα τον Μάιο, την οποία χαρακτήρισε «δυνητικά ιστορική». Η δήλωση αυτή αποτυπώνει τη σημασία που αποδίδει η Ουάσιγκτον στη στάση του Πεκίνου στο ευρύτερο γεωπολιτικό παζλ.
Για την Κίνα, το διακύβευμα είναι σαφές: η ομαλή ροή πετρελαίου και LNG μέσω του Ορμούζ αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση της ενεργειακής της ασφάλειας και της οικονομικής της σταθερότητας. Οποιαδήποτε διαταραχή στο πέρασμα μεταφράζεται άμεσα σε αυξημένο κόστος εισαγωγών και πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Παρά τη θετική ρητορική, το Πεκίνο φαίνεται να προετοιμάζεται για ένα πιο σύνθετο σενάριο. Η αβεβαιότητα γύρω από τις προθέσεις της Τεχεράνης και η πιθανότητα νέου κλεισίματος του Στενού ενισχύουν την ανάγκη διαφοροποίησης των ενεργειακών πηγών και των διαδρομών μεταφοράς. Σε αυτό το πλαίσιο, η Κίνα εξετάζει εναλλακτικές λύσεις, τόσο σε επίπεδο προμηθευτών όσο και σε επίπεδο logistics.
Ταυτόχρονα, το Πεκίνο διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας τόσο με την Τεχεράνη όσο και με την Ουάσιγκτον, επιδιώκοντας να διαδραματίσει ρόλο σταθεροποιητικού παράγοντα. Η στάση αυτή ενισχύεται και από πληροφορίες που θέλουν την Κίνα να εμφανίζεται πρόθυμη να συμβάλει στη διαχείριση του ιρανικού πυρηνικού ζητήματος, εφόσον αυτό αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης συμφωνίας.
