Δρ. Ιωάννης Πανδής: Η Θεσσαλονίκη στο επίκεντρο της παγκόσμιας καινοτομίας της Pfizer
Τα τελευταία χρόνια, η Θεσσαλονίκη έχει εξελιχθεί σε έναν από τους πιο δυναμικούς κόμβους δραστηριότητας για τη Pfizer, με την παρουσία της εταιρείας να αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα στον παγκόσμιο σχεδιασμό της. Η επένδυση–σταθμός στην πόλη αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα εμπιστοσύνης στις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, της επιστημονικής κοινότητας και του ανθρώπινου δυναμικού της χώρας.
Η δημιουργία του Κέντρου Ψηφιακής Καινοτομίας σηματοδότησε την αφετηρία αυτής της πορείας, φέρνοντας στην Ελλάδα λειτουργίες υψηλής προστιθέμενης αξίας στον χώρο της υγείας και της φαρμακοβιομηχανίας και ενισχύοντας χρόνο με τον χρόνο το αποτύπωμα της εταιρείας. Σήμερα, η παρουσία της Pfizer στη Θεσσαλονίκη διαμορφώνει ένα δυναμικό οικοσύστημα γύρω από την τεχνολογία, την έρευνα και την καινοτομία, με σαφή διεθνή προσανατολισμό.
Από το 2025, επικεφαλής της Pfizer στη Θεσσαλονίκη και του Κέντρου Ψηφιακής Καινοτομίας είναι ο Δρ. Ιωάννης Πανδής, με διεθνή εμπειρία και ερευνητικό έργο στην αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των δεδομένων στη φαρμακευτική έρευνα. Με ευθύνη για την περαιτέρω ανάπτυξη της ψηφιακής στρατηγικής του Κέντρου Ψηφιακής Καινοτομίας και σε στενή συνεργασία με τον παγκόσμιο ψηφιακό οργανισμό και τους επικεφαλής των διεθνών δομών της Pfizer στη Θεσσαλονίκη, συμβάλλει στην ενίσχυση της παρουσίας της εταιρείας στην πόλη. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, μιλά για τις προοπτικές της Pfizer στη Θεσσαλονίκη, τον ρόλο της Ελλάδας στον διεθνή χάρτη καινοτομίας και τις εξελίξεις που διαμορφώνουν το μέλλον της υγείας και της τεχνολογίας.
Πώς εξελίσσεται η επένδυση της Pfizer στη Θεσσαλονίκη και ποιος ο στρατηγικός ρόλος του κέντρου σε παγκόσμιο επίπεδο;
Η επένδυση της Pfizer στη Θεσσαλονίκη συνεχίζει να αναπτύσσεται και να εδραιώνεται ως κόμβος καινοτομίας που πρωτοπορεί στο πεδίο της ψηφιακής υγείας και των κλινικών μελετών. Πλέον η Pfizer στη Θεσσαλονίκη αποτελείται από 4 παγκόσμια Κέντρα και περισσότερους από 1.000 εργαζόμενους υψηλής εξειδίκευσης, έχοντας βασικό ρόλο στον παγκόσμιο οργανισμό της Pfizer: Το Κέντρο Ψηφιακής Καινοτομίας είναι ένας από τους 4 παγκόσμιους πυλώνες της Pfizer για την ψηφιακή τεχνολογία και την Τεχνητή Νοημοσύνη, το Κέντρο Οικονομικών & Επιχειρησιακών Λειτουργιών είναι ένα από τα 6 παγκόσμια αντίστοιχα Κέντρα της Pfizer παγκοσμίως, το Κέντρο Έρευνας & Ανάπτυξης (Κλινικές Μελέτες) αποτελεί κόμβο για τις παγκόσμιες κλινικές μελέτες της Pfizer, ενώ το Κέντρο Ασφάλειας Φαρμάκων και Φαρμακοεπαγρύπνησης παρακολουθεί το προφίλ ασφαλείας φαρμάκων της Pfizer παγκοσμίως. Εκτός, όμως, από αυτόν τον παγκόσμιο χαρακτήρα της επένδυσης της Pfizer στη Θεσσαλονίκη, είναι ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι συμβάλλουμε καθοριστικά στην προαγωγή της επιστημονικής έρευνας στην Ελλάδα και την ανάδειξή της χώρας μας σε παγκόσμιο κόμβο επιστήμης, έρευνας και καινοτομίας.
Πόσο σημαντική είναι η πολυεπιστημονική και πολυεθνική ομάδα του κέντρου για την ανάπτυξη ενός «brain gain» στην Ελλάδα;
Θα αναφερθώ στην προσωπική μου εμπειρία, που μετά από περισσότερα από 10 χρόνια που εργαζόμουν στο Ηνωμένο Βασίλειο στον τομέα της επιστήμης των βιοϊατρικών δεδομένων και της ψηφιακής υγείας, η Pfizer στη Θεσσαλονίκη και το Κέντρο Ψηφιακής Καινοτομίας μου έδωσε την ευκαιρία να επιστρέψω στη χώρα μου και να εργαστώ σε μια θέση με διεθνείς και ανταγωνιστικές προοπτικές.
Από την έναρξη αυτής της επένδυσης στόχος μας ήταν να αποτελέσουμε κίνητρο για την επιστροφή Ελλήνων επιστημόνων που αναζήτησαν εργασία στο εξωτερικό λόγω της οικονομικής κρίσης. Οι δυνατότητες που προσφέρει η Pfizer στη Θεσσαλονίκη είναι πραγματικά ανταγωνιστικές σε σχέση με αντίστοιχες επαγγελματικές ευκαιρίες στο εξωτερικό, ενώ παράλληλα δίνει την ευκαιρία για μια διεθνή καριέρα στον παγκόσμιο οργανισμό της Pfizer. Είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι που σήμερα περισσότεροι από 70 εργαζόμενοι είναι Έλληνες που επέστρεψαν στην Ελλάδα για να εργαστούν σε ένα από τα 4 παγκόσμια Κέντρα της Pfizer στη Θεσσαλονίκη.
Σε ποια στάδια της ανάπτυξης νέων φαρμάκων βλέπετε τη μεγαλύτερη επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης σήμερα;
Η συμβολή της είναι πλέον ιδιαίτερα σημαντική σε όλο το φάσμα της ανάπτυξης φαρμάκων και κυρίως στην ανακάλυψη, την προκλινική έρευνα και τις κλινικές μελέτες.
Στο στάδιο της ανακάλυψης φαρμάκων, η ΤΝ επιταχύνει διαδικασίες που παλαιότερα διαρκούσαν χρόνια. Μέσω προηγμένων εργαλείων μηχανικής μάθησης, μπορεί να αναλύει τεράστιους όγκους επιστημονικών δεδομένων και να εντοπίζει νέους θεραπευτικούς στόχους με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια. Αυτό δεν σημαίνει μόνο ταχύτερη έρευνα, αλλά και μεγαλύτερη πιθανότητα επιτυχίας για τα υποψήφια μόρια.
Στην προκλινική έρευνα, η ΤΝ προσφέρει predictive μοντέλα που μας βοηθούν να προβλέψουμε τη συμπεριφορά ενός φαρμάκου πριν ακόμη φτάσει στο στάδιο των δοκιμών σε ζώα ή ανθρώπους. Αυτό οδηγεί σε καλύτερη κατανόηση των πιθανών αλληλεπιδράσεων και παρενεργειών, ενώ παράλληλα μειώνει την ανάγκη για εκτεταμένη δοκιμή σε ζωικά μοντέλα.
Το πιο εντυπωσιακό ίσως είναι ο ρόλος της ΤΝ στις κλινικές μελέτες. Σήμερα χρησιμοποιούνται εργαλεία που μπορούν να εντοπίζουν τους κατάλληλους συμμετέχοντες πολύ γρηγορότερα, με αποτέλεσμα να επιταχύνεται σημαντικά η διαδικασία. Επιπλέον, η συνεχής παρακολούθηση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο βελτιώνει σημαντικά την ασφάλεια και την ποιότητα των μελετών.
Πώς αλλάζουν η ΤΝ και τα δεδομένα υγείας τη φροντίδα των ασθενών;
Η αξιοποίηση των δεδομένων πραγματικού κόσμου με μοντέλα ΤΝ θα βελτιώσει σημαντικά τη διαγνωστική ακρίβεια και την έγκαιρη ανίχνευση ασθενειών. Οι παραδοσιακές διαγνωστικές μέθοδοι συχνά βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην ανθρώπινη ερμηνεία. Αντίθετα, τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να αναλύουν τεράστιες ποσότητες ιατρικών δεδομένων με αξιοσημείωτη ακρίβεια.
Ήδη στην Ευρώπη υλοποιείται η πρωτοβουλία για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Δεδομένων Υγείας (European Health Data Space) που αφορά στη δημιουργία ενός κοινού πλαισίου για τη χρήση δεδομένων υγείας, προς όφελος των ασθενών. Στη χώρα μας έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς την ψηφιακή υγεία, αλλά υπάρχουν πολλά που μπορεί να γίνουν στον τρόπο με τον οποίο συλλέγονται, αναλύονται και αξιοποιούνται τα δεδομένα υγείας, ώστε να μπορούμε να εξασφαλίσουμε ένα σύγχρονο και καινοτόμο σύστημα υγείας που ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των ασθενών στη χώρα μας.
Στο Κέντρο Ψηφιακής Καινοτομίας στη Θεσσαλονίκη, επικεντρώνουμε το ερευνητικό μας έργο στη χρήση της ΤΝ για προγνωστικά μοντέλα και ανάλυση κλινικών δεδομένων, τα οποία ενισχύουν την ακρίβεια και την ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων, στην εφαρμογή Big Data Analytics για την κατανόηση συμπεριφορών ασθενών, στην πρόβλεψη επιδημιολογικών τάσεων, καθώς και στη χρήση ψηφιακών εργαλείων υγείας για τους ίδιους τους ασθενείς.
Τι ρόλο μπορούν να παίξουν οι κλινικές μελέτες και οι συνεργασίες με το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας;
Οι κλινικές μελέτες είναι ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα για το πώς η φαρμακευτική καινοτομία μπορεί να συμβάλλει όχι μόνο στην ενίσχυση της εθνικής οικονομίας αλλά και να προσφέρει ευκαιρίες πρόσβασης στους ασθενείς σε νέες και δυνητικά σωτήριες θεραπείες πριν αυτές γίνουν διαθέσιμες για όλους τους ασθενείς.
Στην τελευταία έκθεση της EFPIA (European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations) καταγράφεται μια επένδυση για Κλινικές Μελέτες στην Ευρώπη της τάξεως των >52 δισ. ευρώ. Η Ελλάδα φαίνεται να έχει κάνει σημαντική πρόοδο σε επενδύσεις σε Κλινικές Μελέτες, φτάνοντας για πρώτη φορά τα 161 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, υπάρχει μεγάλο περιθώριο βελτίωσης καθώς απέχουμε από τον ρεαλιστικό στόχο των 400-500 εκατ. ευρώ που θα μπορούσε να απορροφήσει η χώρα μας με βάση το μέγεθος της αγοράς μας αλλά και το εξαιρετικό επιστημονικό ερευνητικό δυναμικό που διαθέτουμε.
Σε αυτήν την κατεύθυνση είναι σημαντικό, να συνεχιστεί το εθνικό πλάνο ενίσχυσης των Κλινικών Μελετών και το πλαίσιο των κινήτρων για επενδύσεις, όπως η απομείωση του clawback που πρέπει να έχει μεγαλύτερο προσανατολισμό στην έρευνα και την καινοτομία.
Παράλληλα, οι συνεργασίες ανάμεσα στο οικοσύστημα των κλινικών μελετών στη χώρα μας μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο, ώστε να αναδείξουμε τη χώρα μας σε ελκυστικό και ανταγωνιστικό κόμβο για την υλοποίηση κλινικών μελετών. Και προς αυτήν την κατεύθυνση συμβάλλει και το παγκόσμιο Κέντρο Έρευνας & Ανάπτυξης της Pfizer στην Ελλάδα, προσφέροντας τεχνογνωσία με >250 επιστήμονες που χειρίζονται το σχεδιασμό και την υλοποίηση των κλινικών μελετών της Pfizer σε όλον τον κόσμο.
Ποιο είναι σήμερα το αποτύπωμα της παρουσίας της Pfizer στην ελληνική οικονομία και την αγορά εργασίας;
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΙΟΒΕ η συνεισφορά της Pfizer από το σύνολο της δραστηριότητάς της σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη στην ελληνική οικονομία την περίοδο 2020-2030 υπολογίζεται σε 2,5 δισ. ευρώ σε όρους ΑΕΠ, ενώ η επίδραση στο ΑΕΠ της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης υπολογίζεται σε 1,14 δισ. ευρώ συνολικά για την περίοδο 2020-2030.
Αξίζει να σημειωθεί και η συνεισφορά της Pfizer στην ανάπτυξη και προώθηση της Καινοτομίας στη χώρα μας μέσω συγκεκριμένων πρωτοβουλιών, οι οποίες συμβάλλουν στην ανάπτυξη του ελληνικού οικοσυστήματος έρευνας. Σύμφωνα μάλιστα με την ίδια μελέτη του ΙΟΒΕ, η Pfizer στην Ελλάδα συμβάλλει στη βελτίωση του προφίλ της χώρας μας ως χώρα φιλική προς την Έρευνα και την Καινοτομία, αλλά και στη βελτίωση συγκεκριμένων δεικτών Καινοτομίας της Ελλάδας στον Ευρωπαϊκό Πίνακα Αποτελεσμάτων Καινοτομίας (European Innovation Scoreboard – EIS).
Τι συμβουλή θα δίνατε σε έναν νέο επιστήμονα στην Ελλάδα που θέλει να εργαστεί στην αιχμή της βιοϊατρικής και της Τεχνητής Νοημοσύνης;
Αυτό που θα πρότεινα σε κάθε νέο επιστήμονα είναι να αποκτήσει γερές βάσεις, με γνώσεις και εξειδίκευση για να μπορεί να σκέφτεται καινοτόμα, με ευελιξία και με διεπιστημονική προσέγγιση. Η αιχμή της Επιστήμης, χρειάζεται ρίσκο, περιέργεια, ανθρώπους που δοκιμάζουν ξανά και ξανά, για να μπορέσουν να εξελίξουν την Επιστήμη προς όφελος των ασθενών και της κοινωνίας. Από προσωπική εμπειρία, η διεθνής εμπειρία είναι πολύτιμη, αλλά δεν θα πρέπει να ξεχνάμε, ότι πλέον και η Ελλάδα έχει προοδεύσει πολύ σε αυτούς τους τομείς και προσφέρει σημαντικές επαγγελματικές ευκαιρίες.
*Η συνέντευξη δημοσιεύεται στο νέο τεύχος του Fortune Greece κυκλοφορεί από την Τρίτη 31/03 στα περίπτερα.
**Φωτογραφίες: Αρχείο Pfizer
