Νίκος Παπαθανάσης: 143 εκατ. ευρώ μέσω ΕΟΧ για την ενίσχυση της κοινωνίας και της οικονομίας

Στα οφέλη που προκύπτουν για την ελληνική κοινωνία και την οικονομία μετά από την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη νέα προγραμματική περίοδο 2021–2028 του Χρηματοδοτικού Μηχανισμού του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), που ενώνει τα 27 κράτη-μέλη της Ε.Ε., την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία σε μια ενιαία αγορά, αναφέρεται ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης στην συνέντευξη που παραχώρησε στο Fortune Greece. Υπογραμμίζει τις ελληνικές πρωτοβουλίες για την πράσινη μετάβαση, την προστασία των ευάλωτων ομάδων και του κράτους δικαίου, την πράσινη επιχειρηματικότητα και την καινοτομία, καθώς και για την τοπική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. «Πέραν από τα προγράμματα, η Ελλάδα πέτυχε επιπλέον να ενισχύσει τη διμερή συνεργασία με τις χώρες-δωρήτριες σε θεσμικό και επιχειρησιακό επίπεδο, δημιουργώντας δομές και σχεδιάζοντας δράσεις ανταλλαγής τεχνογνωσίας και συμμετοχής σε κοινά έργα», τονίζει χαρακτηριστικά.

Ο κ. Παπαθανάσης απαντά επίσης σε ερωτήσεις για την πορεία απορρόφησης πόρων του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, για τις αλλαγές που προκύπτουν εξαιτίας της Ενδιάμεσης Αναθεώρησης Προγραμμάτων ΕΣΠΑ 2021–2027, αλλά και για τις προτεραιότητες της χώρας στην επόμενη προγραμματική περίοδο 2028–2034. 

-Yπογράφετε εκ μέρους της Ελλάδας, το Μνημόνιο Συνεργασίας με τις τρεις δότριες χώρες Νορβηγία, Ισλανδία και Λιχτενστάιν και πλέον η νέα προγραμματική περίοδος 2021–2028 του Χρηματοδοτικού Μηχανισμού του ΕΟΧ βρίσκεται στο στάδιο της οριστικοποίησης. Τι σηματοδοτεί αυτή η εξέλιξη – ορόσημο για το πρόγραμμα του ΕΟΧ;

Η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη νέα προγραμματική περίοδο 2021–2028 του Χρηματοδοτικού Μηχανισμού του ΕΟΧ αποτελεί για την Ελλάδα ένα στρατηγικό ορόσημο. Η χώρα εισέρχεται στη νέα περίοδο με πολύτιμη εμπειρία από την υλοποίηση της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου του ΕΟΧ 2014–2020, ο οποίος παρήγαγε σημαντικά αποτελέσματα σε κρίσιμους τομείς της κοινωνίας και της οικονομίας, όπως η χρηστή διακυβέρνηση και η αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης.

Με συνολικό προϋπολογισμό €143 εκατ. στον ΕΟΧ 2021-2028, η Ελλάδα πέτυχε όχι μόνο να εξασφαλίσει σημαντικούς πόρους για την επόμενη περίοδο, αλλά και να κατευθύνει τη χρηματοδότηση σε στοχευμένα προγράμματα με υψηλή προστιθέμενη αξία. Η πρόβλεψη πρόσθετων €7,9 εκατ. για την αντιμετώπιση των συνεπειών του πολέμου στην Ουκρανία δείχνει την ευελιξία και την προνοητικότητα του σχεδιασμού μας σε ζητήματα ευρωπαϊκής και παγκόσμιας σημασίας.

– Ποιες είναι οι στρατηγικές κατευθύνσεις της νέας προγραμματικής περιόδου του ΕΟΧ και ποια αποτελέσματα προσδοκά η χώρα μας;

Οι κατευθύνσεις της νέας προγραμματικής περιόδου του ΕΟΧ τις οποίες έθεσε η Ελλάδα και οριστικοποιήθηκαν μετά από συζητήσεις με τις δότριες χώρες είναι:

• Η πράσινη μετάβαση, η οποία περιλαμβάνει περιβαλλοντικές δράσεις που καλύπτουν ανάγκες πέραν από την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα της χώρας, ενισχύοντας τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας στην περιοχή.
• Η δεύτερη προτεραιότητα είναι η προστασία των ευάλωτων ομάδων και το κράτος δικαίου, που αποτελεί το μεγαλύτερο πρόγραμμα της περιόδου κι επικεντρώνεται στην προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων στον τομέα της μετανάστευσης, στην έμφυλη και ενδοοικογενειακή βία, καθώς και σε δράσεις που σχετίζονται με την παιδοκεντρική δικαιοσύνη.
• Ως τρίτη προτεραιότητα τέθηκε η πράσινη επιχειρηματικότητα και καινοτομία, με τη στήριξη νεοφυών επιχειρήσεων, της κυκλικής οικονομίας και της γυναικείας επιχειρηματικότητας.
• Τέλος, ως πολύ σημαντική προτεραιότητα τέθηκε η τοπική ανάπτυξη και η κοινωνική συνοχή, με δράσεις, που ενισχύουν την οργάνωση της διακυβέρνησης με πιο ορθολογιστικό και συμμετοχικό τρόπο, την ανθεκτικότητα μικρών κοινοτήτων και την πολιτιστική δυναμική των τοπικών κοινωνιών.

Οι τέσσερις αυτές στρατηγικές προτεραιότητες διαμορφώθηκαν σε αντίστοιχα τέσσερα προγράμματα, που αποτελούν τους πυλώνες διαμόρφωσης των δράσεων στη νέα προγραμματική περίοδο του ΕΟΧ και αποτυπώνονται στο Μνημόνιο Συνεργασίας που πρόκειται να υπογράψει η χώρα μας με τις τρεις δότριες χώρες. Πέραν από τα προγράμματα, η Ελλάδα πέτυχε επιπλέον να ενισχύσει τη διμερή συνεργασία με τις χώρες-δωρήτριες σε θεσμικό και επιχειρησιακό επίπεδο, δημιουργώντας δομές και σχεδιάζοντας δράσεις ανταλλαγής τεχνογνωσίας και συμμετοχής σε κοινά έργα. Η πρόβλεψη πόρων για διμερείς δράσεις και η συμμετοχή οργανισμών όπως ο ΟΟΣΑ, ενισχύουν την ποιότητα και τη βιωσιμότητα των παρεμβάσεων αυτών.

Θέλω να τονίσω, ότι η νέα προγραμματική περίοδος του ΕΟΧ, όπως σχεδιάστηκε, δεν αποτελεί απλώς μια συνέχεια της προηγούμενης περιόδου 2014–2020. Είναι αποτέλεσμα ενός νέου στρατηγικού σχεδιασμού της χώρας μας να αξιοποιήσει πλήρως τη διαπραγματευτική της ισχύ, να εμβαθύνει στις θεσμικές συνεργασίες και να διασφαλίσει, ότι οι πόροι του Μηχανισμού θα παράγουν μετρήσιμα αποτελέσματα στην κοινωνική συνοχή, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα της Ελλάδας.

-Η Ελλάδα συνεχίζει να βρίσκεται σταθερά στις πρώτες θέσεις μεταξύ όλων των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την απορρόφηση πόρων της Προγραμματικής Περιόδου 2021-2027. Ποιοι παράγοντες θεωρείτε, ότι συμβάλλουν σε αυτή την καλή επίδοση της χώρας μας;

Η Ελλάδα πράγματι κατατάσσεται σταθερά στις πρώτες θέσεις της ΕΕ αναφορικά με απορρόφηση πόρων του ΕΣΠΑ 2021–2027, αλλά και του Ταμείου Ανάκαμψης, σύμφωνα με τα επίσημα δημοσιευμένα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αξίζει να σημειωθεί ότι μιλάμε για ενδιάμεσες πληρωμές χωρίς προκαταβολές, δηλαδή για πόρους που έχουν ήδη διοχετευθεί στην πραγματική οικονομία της χώρας.

Η πολύ υψηλή επίδοση της χώρας στην απορρόφηση των πόρων δεν είναι τυχαία. Αποτελεί αποτέλεσμα ενός συντονισμένου και ώριμου συστήματος διακυβέρνησης. Ειδικότερα, ως προς το ΕΣΠΑ, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η αρμόδια Γενική Γραμματεία, η οποία εξασφαλίζει ενιαίες διαδικασίες, έγκαιρη παρακολούθηση και άμεση θεσμική επίλυση ζητημάτων σε όλα τα Προγράμματα. Σε στενή συνεργασία βεβαίως, με τις υπόλοιπες Γενικές Γραμματείες του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, όπως η Γενική Γραμματεία Τομεακών Προγραμμάτων ΕΤΠΑ, ΤΣ και ΕΚΤ, και η Γενική Γραμματεία ΠΔΕ και ΕΠΑ, με στόχο να μη χαθεί ούτε ένα ευρώ ευρωπαϊκών πόρων.

-Ενδιάμεση Αναθεώρηση Προγραμμάτων ΕΣΠΑ 2021–2027: Πώς ανταποκρίθηκε η Ελλάδα στις νέες προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής; Ποιες είναι οι βασικότερες αλλαγές και σε ποιους τομείς κατευθύνθηκαν οι πόροι;

Πράγματι, τέλος Φεβρουαρίου ολοκληρώθηκε η προγραμματισμένη Ενδιάμεση Αναθεώρηση των Προγραμμάτων ΕΣΠΑ 2021-2027 με την επίσημη έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των προτάσεων αναθεώρησης όλων των Προγραμμάτων. Κατά την ενδιάμεση αναθεώρηση εισήχθησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή νέες πρόσθετες στρατηγικές προτεραιότητες για την ενίσχυση της Ευρώπης εν μέσω παγκόσμιων γεωπολιτικών εξελίξεων.

Ανάμεσα σε αυτές τις νέες προτεραιότητες είναι η άμυνα, η προσιτή και βιώσιμη στέγαση, η διαχείριση υδάτων και άλλοι κρίσιμοι τομείς. Τα κράτη‑μέλη κλήθηκαν να ανακατανείμουν τουλάχιστον 10% των πόρων κάθε Προγράμματος στις νέες αυτές στρατηγικές προτεραιότητες και να ωφεληθούν από τα σημαντικά κίνητρα της παράτασης της επιλεξιμότητας δαπανών κατά ένα έτος και τις επιπλέον προκαταβολές.

Η Ελλάδα ανταποκρίθηκε εξαιρετικά στη νέα αυτή πρόκληση καθώς πέτυχε την ανακατανομή ύψους 2,13 δισ. ευρώ πόρων του ΕΣΠΑ 2021-2027 στις νέες προτεραιότητες, εξασφαλίζοντας στην πλειοψηφία των προγραμμάτων την παράταση επιλεξιμότητας δαπανών κατά ένα έτος (έως 31/12/2030), και επιπλέον προκαταβολές ύψους 600 εκατ. ευρώ ενωσιακών πόρων.

Η διαδικασία αυτή απέδειξε ότι η χώρα μας αναφορικά με το ΕΣΠΑ 2021-2027 διαθέτει ισχυρούς μηχανισμούς προσαρμογής καθώς και την ικανότητα να αξιοποιεί ευρωπαϊκές ευκαιρίες προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας.

Από τις νέες αυτές στρατηγικές προτεραιότητες σε κρίσιμους οικονομικούς και κοινωνικούς τομείς, θα ξεχώριζα καταρχήν, την προσιτή και βιώσιμη στέγαση, ένας τομέας που απασχολεί όλες τις ευρωπαϊκές χώρες κι αγγίζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών. Για πρώτη φορά, το ΕΣΠΑ χρηματοδοτεί δράσεις ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης ιδιωτικών κατοικιών με ευρωπαϊκούς πόρους και με πρωτοβουλία της Κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη εντάχθηκε και έγινε αντικείμενο διαπραγμάτευσης η δράση αυτή, που εφαρμόζεται πιλοτικά στη χώρα μας. Παράλληλα, στον ίδιο τομέα προσιτής στέγασης προβλέπεται η αξιοποίηση περιφερειακών και δημοτικών κτιρίων για τη στέγαση φοιτητών κι εργαζομένων του δημόσιου τομέα σε κρίσιμες ειδικότητες — όπως εκπαιδευτικών, γιατρών και πυροσβεστών — σε περιοχές της Ελλάδας όπου η εύρεση κατοικίας είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Συνολικά, για τον τομέα αυτό προγραμματίζεται η διάθεση περίπου 500 εκατ. ευρώ, με στόχο να ενισχυθεί η πρόσβαση σε αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή κατοικία.

Θα ξεχώριζα επίσης τον τομέα της άμυνας, ασφάλειας και πολιτικής ετοιμότητας, ένας τομέας που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Περίπου 650 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε υποδομές άμυνας διπλής χρήσης, σε έργα καινοτομίας και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων που ενισχύουν τη στρατιωτική κινητικότητα, την κυβερνοασφάλεια και την πολιτική προστασία. Πρόκειται για παρεμβάσεις που ενισχύουν την ανθεκτικότητα της χώρας και συμβάλλουν στη θωράκιση κρίσιμων υποδομών.

-Πώς προετοιμάζεται η Ελλάδα για την επόμενη προγραμματική περίοδο 2028–2034;

Η χώρα μας συμμετέχει ενεργά στις διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και λοιπά τα κράτη‑μέλη για την επόμενη Προγραμματική Περίοδο 2028-2034 αναφορικά με τους πόρους για την Πολιτική Συνοχής. Η Ελλάδα στις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις στηρίζει μια Ευρώπη που μπορεί να σταθεί πιο δυνατή, πιο αυτόνομη και πιο ανθεκτική απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις. Για να γίνει αυτό, θεωρούμε απαραίτητο έναν ισχυρότερο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ικανό να στηρίξει τις νέες προτεραιότητες της Ένωσης — από την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια μέχρι την πράσινη μετάβαση και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης — χωρίς όμως να περιοριστεί ο βασικός στόχος της πολιτικής συνοχής που είναι η σύγκλιση μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών.

Στο ίδιο πνεύμα, η χώρα μας ζητά ένα πιο ισορροπημένο πλαίσιο χρηματοδότησης, με δικαιότερη κατανομή πόρων και ενίσχυση της πολιτικής συνοχής, η οποία αποτελεί θεμέλιο για μια πραγματικά ενιαία και ανταγωνιστική Ευρώπη. Δεν μπορεί να υπάρξει κοινή αγορά χωρίς παράλληλη ανάπτυξη σε όλες τις περιφέρειες της Ευρώπης.

Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα επιδιώκει να διασφαλίσει ότι τη νέα προγραμματική περίοδο στο πλαίσιο του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου θα στηριχθεί ουσιαστικά η βιώσιμη και ανθεκτική ανάπτυξη της χώρας.